Bệnh nhân ung thư phía Nam phải lặn lội ra Hà Nội chụp PET/CT, vì sao?

Khu chụp PET/CT của một bệnh viện tuyến cuối ở TP.HCM trong tình trạng đóng kín cửa - Ảnh: XUÂN MAI

Xin nghỉ làm để đưa người thân đi chụp PET/CT

Phát hiện ung thư trực tràng từ đầu năm 2026, ông Đ.C.Đ. (67 tuổi, TP.HCM) đã được phẫu thuật và trải qua những đợt kiểm tra kéo dài, nay tiếp tục đối mặt với hành trình điều trị mệt mỏi.

Khi cần thực hiện kỹ thuật chụp PET/CT tại một bệnh viện tuyến cuối ở TP.HCM để đánh giá tình trạng, ông phải cùng con trai đi hàng ngàn km ra Hà Nội do tại TP.HCM đang gặp khó trong tiếp cận dịch vụ.

Anh T.N., con trai ông Đ., chia sẻ cha anh phát hiện mắc ung thư trực tràng vào đầu năm và được phẫu thuật tại một bệnh viện ở TP.HCM. Sau khoảng 2-3 tháng hồi phục, ông được bác sĩ hướng dẫn tái khám để đánh giá nguy cơ bệnh tiến triển.

Trong quá trình theo dõi sau phẫu thuật, các kết quả chụp chiếu phát hiện một tổn thương tại khu vực gần vị trí mổ. Ban đầu tổn thương có kích thước khoảng 5-7mm, nhưng sau khoảng hai tháng kiểm tra lại, kích thước được ghi nhận tăng lên. Dù đã thực hiện nhiều xét nghiệm, chụp chiếu, các bác sĩ vẫn chưa đủ cơ sở để xác định rõ bản chất tổn thương.

"Bác sĩ giới thiệu qua một bệnh viện khác để tiếp tục kiểm tra. Sau đó gia đình được hướng dẫn ra Hà Nội thực hiện PET/CT. Chờ đợi, làm thủ tục rồi sắp xếp đi lại cũng mất khá nhiều thời gian", anh T.N. kể.

Với người bệnh đã lớn tuổi, sức khỏe suy giảm sau phẫu thuật và điều trị ung thư, chuyến đi xa không đơn thuần là chuyện di chuyển. Anh T.N. chia sẻ, từ khi phát hiện bệnh đến nay, cha anh đã sút khoảng 10kg, ăn uống kém, gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt và tiêu hóa.

Dù vậy, khi tổn thương chưa được xác định rõ, gia đình vẫn mong muốn sớm thực hiện các xét nghiệm cần thiết để có hướng điều trị tiếp theo.

Lần này, anh T.N. phải gác lại công việc để đưa cha ra Hà Nội. Hai cha con cố gắng thu xếp để hoàn thành việc thăm khám trong khoảng ba ngày rồi trở về TP.HCM.

Chi phí đi lại cũng là một gánh nặng, anh T.N. cho biết vé máy bay khứ hồi cho hai cha con khoảng 12 triệu đồng. Cộng thêm tiền ăn ở và các khoản phát sinh, tổng chi phí chuyến đi có thể lên tới hơn 20 triệu đồng.

"May là ba tôi có bảo hiểm y tế nên chi phí điều trị được hỗ trợ nhiều. Gia đình chủ yếu phải lo tiền vé máy bay, ăn uống, đi lại. Nhưng cái khó nhất vẫn là phải sắp xếp công việc, gia đình để đưa ông đi xa. Người bệnh đang cần làm sớm mà mình cứ chờ đợi thì rất sốt ruột", anh chia sẻ.

Sau khi có kết quả thăm khám tại Hà Nội, ông Đ. trở về TP.HCM để tiếp tục điều trị. Ông Đ. không phải trường hợp cá biệt phải ra Hà Nội để chụp PET/CT. Suốt thời gian qua nhiều bệnh nhân phải vượt hàng nghìn km để thực hiện kỹ thuật này do gián đoạn nguồn cung phóng xạ.

Thời gian qua, người bệnh tại TP.HCM và khu vực phía Nam phải ra Hà Nội, Đà Nẵng để chụp PET/CT - Ảnh: DUYÊN PHAN

Tình trạng ngừng hoạt động hệ thống chụp PET/CT đã kéo dài

Ghi nhận của Tuổi Trẻ tại khoa xạ trị của một bệnh viện tuyến cuối TP.HCM ngày 24-9 - nơi ông Đ. được giới thiệu ra bệnh viện ở Hà Nội để thực hiện PET/CT, có rất đông bệnh nhân ung thư ngồi chờ khám và điều trị.

Trong khi đó, khu vực chờ dành cho bệnh nhân chụp PET/CT vắng vẻ. Cửa phòng tại khu PET/CT đóng kín trong suốt thời gian chúng tôi đến ghi nhận. Các bác sĩ tại đây cho biết phải viết giấy chuyển viện cho bệnh nhân có chỉ định chụp PET ra Hà Nội hoặc Đà Nẵng, do hiện tại khu vực miền Nam vẫn phải tạm dừng sản xuất phóng xạ phục vụ kỹ thuật này.

Đây cũng là thực trạng chung tại một số bệnh viện tuyến cuối ở TP.HCM và phía Nam.

Lãnh đạo Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết bệnh viện đang lắp đặt máy PET/CT mới, dự kiến sắp nghiệm thu. Trong thời gian chờ máy, người bệnh có thể thực hiện các phương pháp thay thế nhưng chất lượng không bằng PET/CT.

Tại Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, lãnh đạo và một số bác sĩ cho biết đa phần người bệnh ra Hà Nội chụp PET/CT là theo nguyện vọng cá nhân, gia đình. "Thường bệnh nhân tự đi, bệnh viện có nhiều phương pháp khác thay thế", lãnh đạo bệnh viện giải thích.

Từ đầu năm 2025, lò cyclotron duy nhất ở phía Nam - nơi cung ứng thuốc đồng vị phóng xạ 18F-FDG ngừng hoạt động, kéo theo các hệ thống chụp PET/CT của hàng loạt bệnh viện phải "đắp chiếu". Cũng từ đó, nhiều người bệnh tại TP.HCM phải ra Hà Nội, Đà Nẵng để thực hiện kỹ thuật này.

Gánh nặng chi phí khiến không phải ai cũng đủ điều kiện

Trao đổi với Tuổi Trẻ, một bác sĩ chuyên khoa ung bướu tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho hay trong nhiều năm qua bệnh viện vẫn tiếp nhận bệnh nhân từ TP.HCM và các tỉnh phía Nam ra chụp PET/CT. Phần lớn bệnh nhân ở xa được giới thiệu hoặc nhờ hỗ trợ thông qua các bác sĩ trong cùng chuyên ngành.

Theo vị bác sĩ này, do lượng bệnh nhân tại phía Nam đông nên không phải trường hợp nào cũng được giới thiệu ra Hà Nội. Những bệnh nhân tìm đến Hà Nội thường là các trường hợp được bác sĩ điều trị giới thiệu, kết nối khi cần thiết phải chụp PET/CT.

Theo đó, PET/CT có hai nhóm kỹ thuật với mức chi phí khác nhau. Một loại có chi phí khoảng 20-21 triệu đồng/lần, loại còn lại khoảng 26 triệu đồng/lần. Với trường hợp được bảo hiểm y tế thanh toán, mức hưởng phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của người bệnh và quy định bảo hiểm.

Đối với bệnh nhân từ TP.HCM hoặc các tỉnh phía Nam ra Hà Nội, ngoài chi phí chụp, người bệnh còn phải tự lo thêm chi phí đi lại, ăn ở trong thời gian thực hiện kỹ thuật. Vì vậy những bệnh nhân có điều kiện mới có khả năng di chuyển ra Hà Nội để thực hiện kỹ thuật này.

Về điều kiện thực hiện PET/CT, bác sĩ cho biết tại Bệnh viện Trung ương Quân đội có hệ thống máy gia tốc phục vụ sản xuất đồng vị phóng xạ. Hệ thống này đã được trang bị từ nhiều năm trước, cơ bản đáp ứng được nhu cầu của người bệnh.

Việc người bệnh phải di chuyển hàng nghìn km để thực hiện một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh có chi phí hàng chục triệu đồng cho thấy khó khăn không chỉ nằm ở chi phí kỹ thuật, mà còn ở khả năng tiếp cận dịch vụ y tế tại nơi sinh sống.