Chuẩn bị bước vào tuổi mãn kinh, bà N.T.V. (47 tuổi, Hà Nội) bắt đầu lo lắng về nguy cơ loãng xương. Nghe nhiều người nói phụ nữ trung niên, đặc biệt khi bước vào giai đoạn mãn kinh, dễ thiếu canxi và xương yếu, bà quyết định tự mua canxi dạng viên về uống.
Thay vì chỉ sử dụng 1 sản phẩm, bà V. mua cùng lúc 3 loại viên bổ sung canxi với suy nghĩ mỗi sản phẩm có thành phần và công dụng khác nhau, dùng kết hợp sẽ giúp cơ thể được bổ sung đầy đủ hơn. Hằng ngày, bà đều đặn uống cả 3 loại, duy trì liên tục trong nhiều tháng.
Trong suốt thời gian sử dụng, bà không tham khảo ý kiến bác sĩ, cũng không kiểm tra xem cơ thể thực sự cần bổ sung bao nhiêu canxi. Bà chỉ làm theo hướng dẫn trên từng sản phẩm mà không cộng tổng lượng canxi từ cả 3 loại viên uống, cũng như lượng canxi đã có trong chế độ ăn hằng ngày.
Sau khoảng 6 tháng, bà V. bắt đầu xuất hiện tình trạng tiểu buốt, tiểu rắt. Ban đầu, bà nghĩ đây có thể là viêm đường tiết niệu nên cố gắng uống thêm nước và theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, khi các triệu chứng kéo dài và gây khó chịu, bà quyết định đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả thăm khám khiến bà bất ngờ khi phát hiện có sỏi thận. Các bác sĩ sau đó yêu cầu bà dừng việc tự bổ sung canxi, đồng thời điều chỉnh lại chế độ ăn uống, sinh hoạt và hướng dẫn theo dõi sức khỏe.
Bác sĩ cảnh báo tự bổ sung canxi sai cách vừa không hiệu quả lại có thể bị thêm sỏi thận (Ảnh minh họa)
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên, Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, trường hợp tự ý bổ sung nhiều loại canxi cùng lúc không phải hiếm gặp. Trong quá trình khám và điều trị, bác sĩ thường xuyên gặp những người lo lắng về loãng xương nên tự mua viên canxi uống kéo dài. Ngược lại, cũng có người từng bị sỏi thận hoặc lo sợ sỏi thận nên loại bỏ hoàn toàn canxi khỏi chế độ ăn.
“ Cả hai cách này đều chưa đúng. Điều quan trọng không phải là có uống canxi hay không mà là bổ sung đúng đối tượng, đúng nhu cầu, đúng liều lượng và đúng cách “, PGS.TS Nguyễn Thị Kim Liên cho biết.
Hai sai lầm khiến việc bổ sung canxi phản tác dụng
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên, một trong những sai lầm phổ biến nhất là tự ý sử dụng canxi liều cao trong thời gian dài, một số người thậm chí sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm khác nhau, bởi cho rằng mỗi loại có một công dụng riêng hoặc uống càng nhiều thì xương càng chắc khỏe.
Tuy nhiên, điều quan trọng là phải tính tổng lượng canxi đưa vào cơ thể trong một ngày, bao gồm cả từ thực phẩm, sữa, thực phẩm bổ sung và các sản phẩm có chứa canxi. Nếu chỉ nhìn vào từng hộp sản phẩm riêng lẻ mà không cộng tổng lượng sử dụng, người dùng rất dễ vô tình bổ sung vượt nhu cầu.
Khi lượng canxi đưa vào cơ thể cao hơn mức cần thiết, phần canxi không được sử dụng sẽ được cơ thể đào thải, trong đó có đào thải qua nước tiểu. Nồng độ các chất trong nước tiểu thay đổi có thể tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình kết tinh và hình thành sỏi ở những người có yếu tố nguy cơ.
Nguy cơ này đáng lưu ý hơn ở những người từng bị sỏi thận, có tiền sử gia đình mắc sỏi tiết niệu, uống ít nước hoặc có một số bất thường về chuyển hóa. Với nhóm này, việc tự ý sử dụng canxi liều cao trong thời gian dài mà không được đánh giá nhu cầu có thể khiến việc phòng loãng xương đi theo hướng ngược lại, làm phát sinh thêm vấn đề ở đường tiết niệu.
“ Không phải cứ đưa càng nhiều canxi vào cơ thể thì xương sẽ càng chắc khỏe. Cơ thể chỉ sử dụng lượng canxi phù hợp với nhu cầu; phần dư thừa cần được chuyển hóa và đào thải “, PGS.TS Nguyễn Thị Kim Liên lưu ý.
Sai lầm thứ hai là bổ sung canxi nhưng lại không chú ý đến lượng nước uống hằng ngày.
Nhiều người có thói quen uống viên canxi đều đặn nhưng lại uống rất ít nước, đặc biệt những người bận rộn hoặc có tâm lý hạn chế uống nước để tránh phải đi tiểu nhiều. Đây là thói quen cần thay đổi, bởi nước có vai trò quan trọng trong việc duy trì nồng độ các chất trong nước tiểu ở mức phù hợp.
Khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu trở nên cô đặc hơn. Các chất có khả năng kết tinh trong đường tiết niệu cũng dễ đạt nồng độ cao hơn, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hình thành sỏi ở những người có cơ địa hoặc yếu tố nguy cơ. Do đó, việc chỉ quan tâm đến “uống bao nhiêu canxi” mà bỏ qua lượng nước đưa vào cơ thể là cách tiếp cận chưa đầy đủ.
Nên ưu tiên bổ sung canxi từ thực phẩm hàng ngày (Ảnh minh họa)
Theo các chuyên gia, nên ưu tiên bổ sung canxi từ thực phẩm hàng ngày, thay vì mặc định rằng muốn phòng loãng xương thì phải uống viên bổ sung.
Canxi có thể được cung cấp thông qua nhiều thực phẩm quen thuộc như sữa và các sản phẩm từ sữa, cá nhỏ có thể ăn cả xương, tôm, cua, đậu phụ, các loại rau lá xanh đậm và một số loại hạt. Khi xây dựng chế độ ăn cân đối, người dân có thể đáp ứng một phần đáng kể nhu cầu canxi hằng ngày từ thực phẩm.
Tuy nhiên, với những người có nhu cầu bổ sung thêm, cần có sự tư vấn, chỉ định của bác sĩ, không tự ý sử dụng. Khi sử dụng, cần tuân thủ liều lượng và hướng dẫn của nhân viên y tế.
Đặc biệt, phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh không nên đợi đến khi có triệu chứng đau nhức xương khớp mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe xương. Phòng loãng xương cần được thực hiện đồng thời bằng chế độ dinh dưỡng phù hợp, vận động thường xuyên, bảo đảm vitamin D và duy trì lối sống lành mạnh.
