Nhiều người lầm tưởng viêm gan chỉ xảy ra ở người hay uống rượu bia. Tuy nhiên, y khoa ghi nhận virus viêm gan mới là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm gan trên thế giới, bên cạnh đó là các chất độc hại như rượu bia, một số loại thuốc, các bệnh tự miễn cũng là một trong những nguyên nhân gây viêm gan.
Viêm gan do virus
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ, rượu bia chỉ là một trong số rất nhiều tác nhân gây hại. Trên thực tế, nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến viêm gan trên toàn cầu lại xuất phát từ các loại virus, bao gồm 5 chủng chính được ký hiệu là A, B, C, D và E.
Cả 5 chủng này đều gây bệnh lý ở gan nhưng có con đường lây truyền và mức độ diễn tiến hoàn toàn khác nhau.
Đối với viêm gan A và E, mầm bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa do sử dụng thực phẩm hoặc nguồn nước bị ô nhiễm.
Trong khi đó viêm gan B, C và D lây truyền qua đường máu và dịch cơ thể (tiếp xúc trực tiếp với máu nhiễm bệnh, quan hệ tình dục không an toàn, hoặc dùng chung kim tiêm).
Đặc biệt, viêm gan B có thể truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở. Viêm gan D gây nhiễm trùng ở những người đã bị nhiễm viêm gan B, làm tăng tốc độ tổn thương tế bào gan.
Virus viêm gan là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm gan (Ảnh minh họa: Internet).
Đái tháo đường và rối loạn mỡ máu
Theo Times of India, gan có vai trò quan trọng trong việc điều hòa đường huyết và chuyển hóa chất béo. Vì vậy, những người mắc đái tháo đường type 2, tiền đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu có nguy cơ tổn thương gan cao hơn.
Ở người bị kháng insulin, gan tiếp tục sản xuất đường ngay cả khi cơ thể không cần, đồng thời tăng tổng hợp chất béo. Điều này khiến mỡ tích tụ trong gan làm bệnh tiến triển nhanh. Đây cũng là lý do nhiều người được phát hiện gan nhiễm mỡ cùng lúc với đái tháo đường hoặc cholesterol, triglyceride tăng cao.
Thừa cân, béo phì
Khi cơ thể tích tụ quá nhiều mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng quanh vùng bụng, lượng axit béo lưu thông trong máu sẽ tăng lên. Gan phải tiếp nhận, xử lý lượng chất béo này, khiến mỡ dần lắng đọng trong tế bào gan.
Người có vòng eo lớn thường có nguy cơ gan nhiễm mỡ cao hơn người có cân nặng bình thường. Giảm được khoảng 5-10% trọng lượng cơ thể, lượng mỡ trong gan, tình trạng viêm gan có thể cải thiện.
Ít vận động
Theo WebMD, hoạt động thể chất giúp cơ thể sử dụng đường, chất béo để tạo năng lượng. Khi ít vận động, năng lượng dư thừa sẽ được chuyển thành chất béo dự trữ, trong đó một phần tích tụ tại gan. Ngoài ra, lối sống ít vận động còn làm tăng nguy cơ béo phì, kháng insulin và rối loạn chuyển hóa - những yếu tố có liên quan chặt chẽ đến bệnh gan nhiễm mỡ .
Sử dụng đồ uống có đường bổ sung không tốt cho sức khỏe gan. Ảnh minh họa:
Ăn nhiều đường và thực phẩm chế biến sẵn
Khi tiêu thụ nhiều nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo hoặc thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung, gan sẽ chuyển lượng đường dư thành triglyceride để dự trữ. Nếu quá trình này diễn ra liên tục, chất béo sẽ tích tụ nhiều trong gan.
Thực phẩm chế biến sẵn thường chứa nhiều đường, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa. Ăn thực phẩm này thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ béo phì, thúc đẩy gan nhiễm mỡ và tăng men gan, theo Eating Well .
Viêm gan do hóa chất, thuốc và độc tố
Gan giúp chuyển hóa và chuyển đổi độc tính cho vô số chất khác khi đưa vào cơ thể. Một số thuốc như thuốc giảm đau, thuốc điều trị lao, kháng sinh có thể gây độc cho gan nếu sử dụng kéo dài hoặc không đúng chỉ định của bác sĩ. Người bệnh tự ý dùng thuốc nam, thuốc bắc hoặc thực phẩm chức năng "bổ gan", "giải độc gan" cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Việc lạm dụng hoặc gặp phản ứng bất lợi với một số loại thuốc điều trị, thảo dược không rõ nguồn gốc, hoặc tiếp xúc với các hóa chất độc hại trong môi trường sống đều có thể dẫn đến tổn thương gan do độc tố.
Khi lượng hóa chất vượt quá khả năng tự giải độc của gan, các tế bào gan sẽ bị hủy hoại và bùng phát phản ứng viêm.
Khánh Linh (t/h)
