
PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu tư vấn cho bệnh nhân - Ảnh: FBNV
16 triệu đồng cho một lần truyền ‘trẻ hóa’
PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu cho biết gần đây ông được một người bạn kể về việc sử dụng dịch vụ truyền thuốc tại nhà với mục đích trẻ hóa và tăng cường sức khỏe.
Người bạn này cho hay được bác sĩ của một bệnh viện nổi tiếng ở Hà Nội truyền thuốc tại nhà, mỗi lần hết 16 triệu đồng và duy trì mỗi tháng một lần. Tính ra, chi phí cho dịch vụ này gần 200 triệu đồng mỗi năm.
Khi phân tích về bản chất của dịch vụ, PGS Hiếu đặt ra nhiều câu hỏi. Theo ông, rất ít bác sĩ được đào tạo bài bản có thể chấp nhận đánh đổi uy tín và sự nghiệp để thực hiện việc truyền thuốc kiếm tiền tại nhà người dân.
Mặt khác, với mức giá 16 triệu đồng mỗi lần, nếu đây là các liệu pháp tế bào gốc hoặc hỗ trợ miễn dịch thì mức giá này khó có thể tương ứng; còn nếu chỉ là các chất điện giải, vitamin tổng hợp thì chi phí lại quá cao.
Điều khiến ông suy nghĩ khi nghe câu chuyện của người bạn là những dịch vụ được quảng bá theo xu hướng longevity (y học trường thọ).
Người có điều kiện tìm đến truyền NAD+, sử dụng NMN, xét nghiệm tuổi sinh học; người khác lựa chọn truyền vitamin, truyền dịch thải độc gan hoặc làm sạch đại tràng. Một số cơ sở còn quảng cáo các gói tế bào gốc trẻ hóa với công nghệ nước ngoài.
Sự thật sau những lời quảng cáo
Với quan niệm truyền thuốc bổ não để phòng đột quỵ, PGS Hiếu cho rằng hiện chưa có loại thuốc hướng thần kinh đường tiêm truyền nào được chứng minh có khả năng phòng ngừa đột quỵ ở người khỏe mạnh.
Ngay cả với một số thuốc được sử dụng khá phổ biến tại Việt Nam và một số nước, khi tổng hợp các nghiên cứu trên bệnh nhân đột quỵ cấp cũng chưa ghi nhận lợi ích rõ ràng. Vì vậy, việc sử dụng các loại thuốc này để phòng ngừa đột quỵ ở người khỏe mạnh càng không có cơ sở thuyết phục.
Đặc biệt, truyền dịch tại nhà có thể đi kèm những nguy cơ như sốc phản vệ, nhiễm trùng, viêm tĩnh mạch.
Theo PGS Hiếu, điều đáng lo hơn là người sử dụng có thể tin rằng mình đã được bảo vệ sau khi truyền thuốc, từ đó lơ là việc kiểm soát huyết áp, mỡ máu hoặc không tuân thủ các thuốc điều trị đang được chỉ định. Trong khi đó, đây mới là những yếu tố quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ.
Đối với NAD+ (Nicotinamide Adenine Dinucleotide) và NMN (Nicotinamide Mononucleotide), PGS Hiếu nhìn nhận đây là những hướng nghiên cứu nghiêm túc liên quan đến quá trình chuyển hóa, tạo năng lượng và lão hóa tế bào. Các nghiên cứu trên động vật thí nghiệm đã ghi nhận một số kết quả đáng chú ý.
Tuy nhiên, kết quả trên động vật không thể mặc nhiên áp dụng cho con người. Đến nay, dữ liệu nghiên cứu trên người vẫn còn hạn chế, chưa đủ để khẳng định các chất này có thể giúp con người sống lâu hơn hoặc khỏe mạnh hơn.
Tương tự, xét nghiệm tuổi sinh học có thể cung cấp một số thông tin về tình trạng lão hóa, nhưng kết quả cao hay thấp cũng không thay đổi những khuyến nghị nền tảng về chăm sóc sức khỏe như ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên và ngủ đủ giấc.
Một xu hướng khác được PGS Hiếu cảnh báo là các dịch vụ quảng cáo thải độc cơ thể. Theo ông, gan và thận vốn đảm nhiệm những chức năng quan trọng trong chuyển hóa, lọc và đào thải các chất ra khỏi cơ thể.
Việc truyền dư thừa vitamin tan trong nước không đồng nghĩa với tăng cường sức khỏe, bởi phần lớn lượng vitamin dư thừa sẽ được đào thải qua nước tiểu.
Muốn bảo vệ sức khỏe gan, theo PGS Hiếu, những việc thiết thực hơn là hạn chế rượu bia và tránh sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc.

Truyền dịch cần phải được chỉ định của bác sĩ - Ảnh minh họa
Tế bào gốc trẻ hóa chưa được chứng minh hiệu quả
Đối với các dịch vụ quảng cáo sử dụng tế bào gốc để trẻ hóa, PGS Hiếu cho biết bản thân ông từng tham gia nghiên cứu về lĩnh vực này.
Hơn chục năm trước, khi nhiều nghiên cứu trên thế giới tìm cách sử dụng tế bào gốc cho bệnh nhân sau nhồi máu cơ tim với hy vọng thay thế những tế bào cơ tim đã chết, nhóm của ông cũng tham gia nghiên cứu. Tuy nhiên, kết quả ban đầu trên người khá khiêm tốn.
Trên thế giới, lĩnh vực này cũng gặp nhiều thách thức, thậm chí có những phòng thí nghiệm danh tiếng phải rút lại hàng loạt bài báo khoa học.
Theo PGS Hiếu, hiện nay một trong những ứng dụng tế bào gốc đã trở thành phương pháp điều trị chuẩn trong y học là ghép tế bào gốc tạo máu cho một số bệnh lý huyết học ác tính. Đây là những trường hợp bệnh nặng, có chỉ định rõ ràng, được thực hiện tại các bệnh viện chuyên sâu và cần tiếp tục theo dõi trong nhiều năm.
Điều này hoàn toàn khác với việc sử dụng tế bào gốc để trẻ hóa. PGS Hiếu lưu ý đến nay chưa có quốc gia nào phê duyệt liệu pháp tế bào gốc với mục đích trẻ hóa như một phương pháp điều trị đã được chứng minh hiệu quả, kể cả Nhật Bản.
Một số phòng khám tại Nhật Bản có thể cung cấp dịch vụ theo cơ chế đăng ký, nhưng việc được phép cung cấp dịch vụ không đồng nghĩa với việc hiệu quả đã được chứng minh bằng các nghiên cứu khoa học.
Ông cũng lưu ý người dân cần thận trọng với những chuyến đi nước ngoài để sử dụng dịch vụ truyền tế bào gốc trẻ hóa cho bản thân hoặc người thân, tránh nhầm lẫn giữa quảng cáo thương mại và bằng chứng y học.
Thay vì tìm đến những liệu pháp đắt tiền chưa rõ hiệu quả, PGS Hiếu khuyến cáo người dân nên duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, thuốc lá, đồng thời khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.