
Các đại biểu bấm nút hưởng ứng Tuần lễ nâng cao nhận thức về kháng thuốc - Ảnh: D.LIỄU
Đó là chia sẻ của PGS.TS Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Bộ Y tế, tại lễ mít tinh hưởng ứng Tuần lễ thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc (từ ngày 18 đến 24-11), và sơ kết thực hiện Kế hoạch hành động phòng, chống kháng thuốc trong lĩnh vực y tế giai đoạn 2026-2030.
Chương trình do Bộ Y tế phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và các cơ quan liên quan tổ chức sáng 18-11, tại Hà Nội.
Kháng thuốc đe dọa hiệu quả điều trị
Phát biểu tại chương trình, ông Cơ nhấn mạnh kháng thuốc đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.
Trong hồi sức tích cực, có những bệnh nhân vượt qua được suy hô hấp, suy tuần hoàn, được hỗ trợ bằng những kỹ thuật hiện đại nhất, nhưng cuối cùng vẫn có thể tử vong vì nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng, khi các lựa chọn kháng sinh hiệu quả ngày càng thu hẹp.
"Chúng ta có thể đầu tư những hệ thống hồi sức hiện đại, những thiết bị hỗ trợ sự sống tiên tiến, nhưng nếu không còn kháng sinh hiệu quả để kiểm soát nhiễm khuẩn, thành quả của rất nhiều tiến bộ y học sẽ bị đe dọa.
Kháng thuốc không đơn thuần là câu chuyện của vi sinh hay dược lâm sàng. Đây là vấn đề sống còn của chất lượng điều trị, an toàn người bệnh và an ninh y tế quốc gia", ông Cơ nhấn mạnh.

PGS.TS Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Bộ Y tế, phát biểu tại hội thảo - Ảnh: L.HẢO
ThS Trương Lê Vân Ngọc - Trưởng Phòng nghiệp vụ, Cục Quản lý khám chữa bệnh - cho hay theo số liệu WHO cập nhật tháng 7-2026, tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn có liên quan đến hơn 4,7 triệu ca tử vong trên toàn cầu trong năm 2021.
Ước tính khoảng 1 trong 6 trường hợp nhiễm khuẩn được xác nhận bằng xét nghiệm trong năm 2023 có tình trạng kháng kháng sinh.
Giai đoạn 2018-2023, tình trạng kháng kháng sinh gia tăng ở hơn 40% các cặp vi khuẩn - kháng sinh được WHO theo dõi, với mức tăng trung bình hằng năm khoảng 5-15%.
Tỉ lệ kháng thuốc cao nhất được ghi nhận tại khu vực Đông Nam Á và Đông Địa Trung Hải, nơi khoảng 1 trong 3 trường hợp nhiễm khuẩn được báo cáo có tình trạng kháng thuốc. Theo đó, kháng thuốc không chỉ xảy ra với vi khuẩn mà còn xuất hiện ở nấm, vi rút và ký sinh trùng.
Kháng kháng sinh không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế
Theo các chuyên gia tại hội thảo, một trong những nguyên nhân chính thúc đẩy kháng thuốc là việc sử dụng thuốc kháng vi sinh vật quá mức hoặc không hợp lý ở người, động vật và trong nông nghiệp.
Bên cạnh đó, khả năng tiếp cận nước sạch, điều kiện vệ sinh và công tác phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn còn hạn chế cũng tạo điều kiện cho vi sinh vật kháng thuốc xuất hiện và lan rộng.
Chẳng hạn, kháng sinh có tác dụng điều trị nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhưng không có tác dụng với các bệnh do vi rút như cảm lạnh hoặc cúm.
Tuy nhiên, việc tự ý mua thuốc, sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định hoặc không tuân thủ hướng dẫn điều trị vẫn diễn ra, góp phần làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc.
Theo các chuyên gia, kháng thuốc có mối liên hệ chặt chẽ giữa sức khỏe con người, động vật, thực vật và môi trường. Vi sinh vật kháng thuốc xuất hiện ở một lĩnh vực có thể ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác.
Vì vậy, phòng chống kháng thuốc không thể chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế, mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa y tế, nông nghiệp, môi trường và toàn xã hội.
Người dân cần sử dụng kháng sinh có trách nhiệm
Để phòng kháng thuốc, lãnh đạo Bộ Y tế đề nghị các cơ sở khám, chữa bệnh tăng cường chương trình quản lý sử dụng kháng sinh; thực hiện kê đơn phù hợp hướng dẫn chuyên môn; nâng cao năng lực xét nghiệm và đẩy mạnh phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn.
Đối với nhân viên y tế, cần chỉ định kháng sinh đúng căn nguyên, đúng liều lượng, đường dùng và thời gian điều trị; sử dụng kết quả xét nghiệm để lựa chọn, điều chỉnh thuốc phù hợp, đồng thời tư vấn để người bệnh hiểu và tuân thủ hướng dẫn.
Với người dân, tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh, không sử dụng đơn thuốc cũ hoặc chia sẻ thuốc cho người khác. Khi được kê đơn, cần dùng thuốc theo hướng dẫn, không tự ý thay đổi liều hoặc thời gian điều trị.