
Trước khi có lệnh cấm, nhiều học sinh sử dụng thuốc lá điện tử - Ảnh minh họa: NAM TRẦN
Dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang được Quốc hội khóa XVI xem xét tại các kỳ họp trong năm 2026. Luật sửa đổi hướng đến tăng cường kiểm soát, hạn chế sử dụng thuốc lá.
Hạn chế trưng bày để ngăn giới trẻ tiếp cận
Thực tế cho thấy, quảng cáo thuốc lá trên truyền hình, phát thanh, báo in, biển quảng cáo và tài trợ bị cấm, bao bì và điểm bán trở thành những kênh quan trọng mà ngành thuốc lá có thể tận dụng để tiếp cận người tiêu dùng.
Bao thuốc không chỉ chứa đựng sản phẩm mà còn là phương tiện truyền thông thông qua màu sắc, hình ảnh, kiểu dáng và cách trình bày, thậm chí kích thích nhu cầu mua.
Trong khi đó, tại Việt Nam, cảnh báo sức khỏe hiện chiếm 50% diện tích mỗi mặt chính của bao thuốc. Vì vậy, các chuyên gia đề xuất tăng diện tích này lên từ 85% trở lên, hoặc thực hiện lộ trình để đạt 85-100%.
Các chuyên gia cho rằng hình ảnh cảnh báo có thể giúp tăng sự chú ý, ngăn người mới tiếp cận với thuốc lá. Bên cạnh đó, cảnh báo cần đi kèm hướng dẫn hành động như số đường dây tư vấn cai thuốc hoặc mã QR dẫn đến dịch vụ hỗ trợ cai thuốc để người dân dễ dàng tiếp cận.
Bên cạnh nâng cảnh báo trên bao bì, các chuyên gia cũng cho rằng việc trưng bày thuốc lá công khai tại điểm bán cũng có thể giúp người chưa hút nhận diện thương hiệu, tạo cảm giác hút thuốc là hành vi phổ biến, đồng thời gợi nhớ và kích thích nhu cầu mua ở người đang hút hoặc đã cai thuốc.
Vì vậy, cần quy định cấm trưng bày thuốc lá để ngăn khả năng tiếp cận đến sản phẩm này.
Ngăn giới trẻ nghiện nicotine
ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, cảnh báo các sản phẩm thuốc lá mới ngày càng đa dạng về chủng loại, thiết kế và thành phần. Ngoài thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng còn có túi ngậm nicotine, shisha và những sản phẩm được quảng bá là không chứa nicotine.
Thuốc lá điện tử có nhiều dạng dùng một lần hoặc tái sử dụng, thiết kế giống đồ dùng thông thường, kết hợp các hương vị trái cây, bạc hà, cà phê... tạo sức hấp dẫn với người trẻ.
Trong đó, túi ngậm nicotine là sản phẩm chứa bột nicotine, hương liệu và các thành phần khác, được đặt giữa môi và nướu để nicotine hấp thụ qua niêm mạc miệng. Hàm lượng nicotine có thể dao động từ 1-150mg mỗi túi.
Không tạo khói không đồng nghĩa với an toàn. Nicotine vẫn có khả năng gây nghiện, ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ ở thanh thiếu niên và gây hại cho phụ nữ mang thai.
Tiếp xúc lâu dài còn có thể ảnh hưởng hệ tim mạch, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim và đột quỵ.
Trước sự đa dạng của các sản phẩm mới, ông Lâm cho rằng cần đưa quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, quá cảnh, quảng cáo, tàng trữ, sử dụng và chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác vào luật sửa đổi.
Việc thực thi cần tập trung ngăn chặn nguồn cung, nhập lậu, buôn bán và quảng cáo, nhất là trên môi trường mạng, thay vì chỉ xử phạt người sử dụng.
Tăng trách nhiệm cơ sở không khói thuốc

Hút thuốc là yếu tố nguy cơ hàng đầu với bệnh ung thư phổi - Ảnh minh họa
Nghiên cứu của Viện Kiểm soát thuốc lá toàn cầu thuộc Trường Y tế công cộng Bloomberg, Đại học Johns Hopkins, công bố năm 2026, cho thấy việc thực thi quy định không khói thuốc tại nhà hàng, khách sạn và bệnh viện ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế.
Nghiên cứu thực hiện 36 cuộc phỏng vấn sâu với chủ sở hữu, người quản lý của 18 nhà hàng, 12 khách sạn và 6 bệnh viện tại Hà Nội, Nha Trang và Đà Lạt trong giai đoạn tháng 5 đến 7-2025.
Kết quả cho thấy nhiều cơ sở dù biết quy định cấm hút thuốc nhưng chưa nắm đầy đủ trách nhiệm thực hiện. Một số nhà hàng, khách sạn vẫn cho phép khách VIP hút thuốc trong nhà vì lo ngại mất khách. Các cơ sở hạn chế hút thuốc nhìn chung không ghi nhận ảnh hưởng đáng kể đến lượng khách và lợi nhuận.
Tuy nhiên, việc xử lý vi phạm còn lúng túng do chưa rõ thẩm quyền, quy trình, hoạt động kiểm tra, giám sát chưa được thực hiện đồng đều. Phần lớn cơ sở vẫn chủ yếu nhắc nhở người vi phạm thay vì áp dụng biện pháp xử lý cụ thể.
Theo nhóm nghiên cứu, bảo vệ sức khỏe phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy các cơ sở xây dựng môi trường không khói thuốc.
Trong đó, khuyến nghị Việt Nam cần hoàn thiện quy định, tăng cường hướng dẫn thực thi, làm rõ trách nhiệm xử lý vi phạm và nâng cao hiệu quả giám sát tại các cơ sở kinh doanh, dịch vụ và y tế.