Người khuyết tật được chăm sóc tại Trung tâm Bảo trợ người tàn tật Hiệp Bình Chánh - Ảnh: HỒNG PHƯỢNG
Ngày 9-7, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam đã có phản hồi Tuổi Trẻ liên quan đến việc một số địa phương, trong đó có TP.HCM cho biết hoạt động khám chữa bệnh lưu động cho người yếu thế đang mang lại hiệu quả rõ rệt nhưng chưa có cơ chế thanh toán bảo hiểm y tế phù hợp.
BHXH Việt Nam cho hay khoản 1 Điều 79 Luật Khám bệnh, chữa bệnh quy định các hoạt động khám bệnh, chữa bệnh lưu động gồm: Hoạt động khám bệnh, chữa bệnh lưu động do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cung cấp ngoài địa điểm khám bệnh, chữa bệnh ghi trong giấy phép hoạt động; Khám bệnh, chữa bệnh tại nhà, khám sức khỏe tại cơ quan, tổ chức, đơn vị; Khám bệnh, chữa bệnh nhân đạo theo đợt...
Hoạt động khám bệnh, chữa bệnh do quỹ bảo hiểm y tế thanh toán được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 21 Luật Bảo hiểm y tế (được sửa đổi, bổ sung theo điểm a khoản 1 Điều 44 Luật Phòng bệnh số 114/2025, có hiệu lực từ 1-7-2026), cụ thể là:
"Khám bệnh, chữa bệnh, bao gồm cả khám bệnh, chữa bệnh từ xa, hỗ trợ khám bệnh, chữa bệnh từ xa, khám bệnh, chữa bệnh y học gia đình, khám bệnh, chữa bệnh tại nhà, phục hồi chức năng, khám thai định kỳ, sinh con; một số dịch vụ phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính, khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc theo yêu cầu chuyên môn theo lộ trình phù hợp, đối tượng ưu tiên và khả năng cân đối của quỹ bảo hiểm y tế".
Đối với các hình thức khám bệnh, chữa bệnh lưu động khác, quỹ bảo hiểm y tế thanh toán khi pháp luật quy định.
BHXH Việt Nam cho biết Luật Bảo hiểm y tế đã quy định cụ thể quyền tiếp cận dịch vụ y tế của người tham gia bảo hiểm y tế.
Ngoài các trường hợp được hưởng đầy đủ quyền lợi khi khám, chữa bệnh tại nơi đăng ký ban đầu hoặc chuyển viện theo yêu cầu chuyên môn, người tham gia còn có thêm quyền lợi mới.
Cụ thể, trường hợp tự đi khám, chữa bệnh tại cơ sở cấp ban đầu, hoặc tự đến bệnh viện cấp cơ bản, cấp chuyên sâu để điều trị bệnh theo danh mục Bộ Y tế quy định, người tham gia được hưởng quyền lợi bảo hiểm y tế như hiện hành.
Từ 1-7-2026, quỹ bảo hiểm y tế còn thanh toán thêm 50% chi phí khám, chữa bệnh ngoại trú trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế, khi người tham gia tự đi khám các bệnh ngoài danh mục nêu trên tại bệnh viện cấp cơ bản, cấp chuyên sâu (trước ngày 1-1-2025 là bệnh viện tuyến tỉnh).
Phạm vi, quyền lợi bảo hiểm y tế tiếp tục được mở rộng: bổ sung nhiều đối tượng được miễn cùng chi trả; đồng thời sửa đổi, bổ sung danh mục thuốc tân dược, thuốc y học cổ truyền, dịch vụ khám, chữa bệnh và thiết bị y tế theo hướng mở rộng phạm vi ở các cấp chuyên môn kỹ thuật.
Cơ quan BHXH đã ký hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Hiện có trên 13.000 cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thực hiện khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế, quỹ bảo hiểm y tế đã chi trả chi phí điều trị cho trên 195 triệu lượt người, trong đó có nhiều trường hợp được chi trả hàng trăm triệu đến hàng tỉ đồng mỗi năm.
Cơ quan BHXH xác định đảm bảo quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế là nhiệm vụ quan trọng và thường xuyên, BHXH Việt Nam đã có nhiều đề xuất, kiến nghị Bộ Y tế hướng dẫn quy hoạch mạng lưới y tế tại các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi nhất.
Đối với các hình thức khám bệnh, chữa bệnh khác, sau khi tổ chức thí điểm, đánh giá hiệu quả, chất lượng điều trị và hiệu quả sử dụng nguồn lực cần kiến nghị cơ quan có thẩm quyền quy định làm căn cứ để các cơ quan tổ chức thực hiện thống nhất, đúng pháp luật.
Nhiều người yếu thế gặp khó
Sở Y tế TP.HCM đã triển khai mô hình phối hợp giữa các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa trực thuộc với 14 trung tâm bảo trợ xã hội trên địa bàn TP.HCM, nhằm tăng cường chăm sóc sức khỏe cho hơn 7.000 người yếu thế.
Tuy nhiên trong quá trình triển khai, việc thanh toán bảo hiểm y tế đối với hoạt động khám bệnh, chữa bệnh lưu động tại các trung tâm bảo trợ xã hội vẫn đang gặp nhiều vướng mắc.
Nếu những vướng mắc này không sớm được tháo gỡ, người chịu thiệt thòi nhiều nhất sẽ chính là người cao tuổi, người khuyết tật, người mắc bệnh tâm thần, người thuộc diện bảo trợ xã hội và những người không còn khả năng tự đến cơ sở khám chữa bệnh.
