Các bác sĩ thực hiện phẫu thuật MicroTESE tìm kiếm tinh trùng cho bệnh nhân - Ảnh: BVCC
Chồng qua đời, vợ có thể tiếp tục sinh con bằng tinh trùng của chồng
Theo dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác mới nhất ngày 6-10, Bộ Y tế đề xuất cho phép người vợ sử dụng tinh trùng của người chồng đã qua đời hoặc nhận phôi của chính hai vợ chồng để sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, nếu người vợ có nguyện vọng.
Đối với trường hợp người chồng bị chết não hoặc chết tuần hoàn, dự thảo cũng đề xuất cho phép người vợ nhận tinh trùng của chồng sau khi tình trạng chết não hoặc chết tuần hoàn được xác định để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm.
Dự thảo quy định cụ thể cả trường hợp người chồng đã qua đời và trường hợp được xác định chết não, chết tuần hoàn. Trong cả hai trường hợp, việc sử dụng tinh trùng của người chồng đều xuất phát từ nguyện vọng của người vợ.
Các quy định này được đặt trong nhóm điều khoản về điều kiện đối với người hiến, lấy, nhận tinh trùng, noãn, phôi. Việc thực hiện cụ thể sẽ do Chính phủ quy định.
Riêng với trường hợp người chồng chết não hoặc chết tuần hoàn, dự thảo hiện quy định người vợ có thể nhận tinh trùng của chồng sau khi tình trạng chết não hoặc chết tuần hoàn được xác định.
Các điều kiện, hồ sơ, trình tự và thủ tục thực hiện sẽ tiếp tục được Chính phủ quy định cụ thể.
Đề xuất này cũng xuất phát từ vụ việc từng gây tranh luận tại Việt Nam. Năm 2019, một gia đình đã đề nghị bệnh viện lấy mẫu tinh trùng của người con trai 28 tuổi qua đời đột ngột để lưu trữ.
Theo các chuyên gia, về mặt kỹ thuật, tinh trùng vẫn có thể được lấy trong khoảng 24-36 giờ sau khi người bệnh qua đời.
Tuy nhiên, thời điểm đó, pháp luật chưa cho phép người thân sử dụng mẫu tinh trùng của người đã chết để sinh con.
Một số trường hợp gia đình có mẫu tinh trùng của người chồng đã qua đời cũng từng đề nghị nhận lại để sinh con nhưng không được chấp thuận.
Những vụ việc này đặt ra tranh luận về quyền sinh sản, ý chí của người đã mất và giới hạn pháp lý đối với việc sử dụng tinh trùng sau khi chết.
Với đề xuất này, người vợ có thể tiếp tục thực hiện mong muốn sinh con bằng tinh trùng của chồng sau khi không may qua đời.
Phụ nữ độc thân được nhận tinh trùng, phôi
Dự thảo cũng bổ sung đề xuất quy định rõ quyền nhận tinh trùng, phôi của phụ nữ độc thân, vợ chồng hiếm muộn.
Theo dự thảo, việc hiến, nhận tinh trùng, noãn, phôi trong kỹ thuật hỗ trợ sinh sản phải được thực hiện tại cơ sở được phép lưu giữ các loại vật liệu này.
Dự thảo quy định nam từ đủ 20 tuổi trở lên được hiến tinh trùng, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến noãn. Cặp vợ chồng có phôi dư nhưng không còn nhu cầu sử dụng cũng có thể hiến số phôi này.
Đối với người nhận, dự thảo yêu cầu phải đủ sức khỏe và được tư vấn độc lập. Tinh trùng, noãn, phôi hiến chỉ được sử dụng cho một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng để sinh con.
Theo đó, việc nhận noãn vẫn được dự thảo quy định đối với người vợ trong cặp vợ chồng đang điều trị vô sinh. Việc hiến và nhận tinh trùng, phôi được thực hiện theo nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận.
Bên cạnh đó, người vợ trong cặp vợ chồng đang điều trị vô sinh hoặc phụ nữ độc thân được nhận tinh trùng. Phụ nữ độc thân cũng được nhận phôi để sinh con.
Phụ nữ độc thân được nhận tinh trùng, phôi để sinh con cũng đã được quy định trong nghị định 207 về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo có hiệu lực từ 1-10-2025.
