Cảnh báo từ chuyên gia quốc tế về căn bệnh “âm thầm nhưng nguy hiểm”

Thông tin trên được GS Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Trung tâm Công nghệ Y tế UTS-Đại học Công nghệ Sydney (Australia), chia sẻ tại hội nghị khoa học kỹ thuật lần thứ 42 do Đại học Y Dược TPHCM tổ chức tại TPHCM. 

Theo GS Nguyễn Văn Tuấn, nguy cơ gãy xương là vấn đề không thể xem nhẹ. Đáng lưu ý, nguy cơ tử vong sau gãy xương tăng gấp 2 lần ở nữ và gấp 3 lần ở nam. Đây là những số liệu được ghi nhận từ các nghiên cứu trong nước và quốc tế, cho thấy mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Về chuyên môn, loãng xương là bệnh lý nội tiết, đặc trưng bởi sự suy giảm mật độ xương và thoái hóa cấu trúc xương, làm tăng nguy cơ gãy xương.

Loãng xương được xem là bệnh thầm lặng do không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi xảy ra gãy xương. Chính đặc điểm này khiến nhiều người không được phát hiện sớm, dẫn đến những hệ lụy nặng nề, đặc biệt ở nhóm người từ 60–65 tuổi trở lên.

Hiện Việt Nam có khoảng 9,5% dân số trên 65 tuổi và con số này dự báo sẽ tăng lên 15% trong vòng 20 năm tới. Trong khi đó, thu nhập bình quân vẫn còn hạn chế so với nhiều quốc gia trong khu vực, đặt Việt Nam trước thách thức "chưa giàu đã già". Điều này làm gia tăng gánh nặng bệnh tật, trong đó có loãng xương. 

Chủ quan với loãng xương, nhiều người tàn phếĐỌC NGAY

GS Tuấn cho biết loãng xương là bệnh lý nội tiết, đặc trưng bởi sự suy giảm mật độ xương và thoái hóa cấu trúc xương, làm tăng nguy cơ gãy xương. Tiêu chuẩn chẩn đoán dựa trên chỉ số T-score với giá trị ≤ -2,5 được xác định là loãng xương theo khuyến cáo quốc tế.

Để đánh giá thực trạng trong nước, nhóm nghiên cứu đã thực hiện Vietnam Osteoporosis Study trên hơn 4.200 người tại TPHCM. Kết quả cho thấy khoảng 30% phụ nữ và 13% nam giới mắc loãng xương, con số đáng báo động trong bối cảnh dân số đang già hóa nhanh.

Theo GS Nguyễn Văn Tuấn, trong 10–20 năm qua, y học đã đạt nhiều tiến bộ trong điều trị, đặc biệt với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, để giảm gánh nặng bệnh tật, cần triển khai các chiến lược toàn diện, từ dự phòng, phát hiện sớm đến điều trị hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam.

Tại hội nghị, Điều dưỡng Liêu Ngọc Liên, Trường Điều dưỡng – Kỹ thuật Y học-Đại học Y Dược TPHCM, cho biết quá trình già hóa dân số đang làm gia tăng nhanh số người cao tuổi mắc bệnh mạn tính, kéo theo nhu cầu chăm sóc dài hạn và áp lực lớn lên người chăm sóc. Nhiều trường hợp rơi vào tình trạng kiệt sức cả về thể chất lẫn tinh thần.

Nếu không được hỗ trợ kịp thời, người chăm sóc người già có thể trở thành "bệnh nhân vô hình"

Nghiên cứu do nhà trường thực hiện tại Bệnh viện Thống Nhất trên 202 người chăm sóc bệnh nhân cao tuổi mắc bệnh mạn tính (từ tháng 1 đến tháng 4-2024) cho thấy phần lớn người chăm sóc đang chịu gánh nặng ở nhiều mức độ. Trong đó, 49,5% ở mức nhẹ đến trung bình và 33,2% ở mức nghiêm trọng đến rất nghiêm trọng.

Kết quả cũng chỉ ra gánh nặng chăm sóc chịu ảnh hưởng lớn từ tình trạng của người bệnh. Người cao tuổi càng phụ thuộc trong sinh hoạt hằng ngày, giảm khả năng tự lập hoặc có vết thương, loét… thì áp lực đối với người chăm sóc càng tăng.

Không chỉ vậy, các yếu tố từ chính người chăm sóc cũng góp phần làm gia tăng gánh nặng. Đáng chú ý, tình trạng mất ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ có mối liên quan chặt chẽ với mức độ áp lực, phản ánh sự suy giảm kéo dài về thể lực và tinh thần.

Theo Điều dưỡng Liêu Ngọc Liên, nếu không được hỗ trợ kịp thời, người chăm sóc có thể trở thành "người bệnh vô hình", ảnh hưởng ngược lại đến chất lượng chăm sóc và sức khỏe của chính họ.

Các chuyên gia khuyến nghị cần sớm triển khai các chương trình hỗ trợ như tư vấn tâm lý, hướng dẫn kỹ năng chăm sóc và chính sách an sinh phù hợp. Đây được xem là giải pháp quan trọng trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc người cao tuổi một cách bền vững.