Trong gần 3 tháng đầu năm 2026, số ca mắc tay chân miệng trên cả nước tăng hơn 5 lần, số ca mắc sốt xuất huyết tăng hơn 2 lần so với cùng kỳ năm ngoái, làm gia tăng nguy cơ "dịch chồng dịch".
Số ca mắc tăng nhanh
Theo ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế, trong gần 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 25.100 ca bệnh tay chân miệng, với 4 ca tử vong, tăng hơn 5 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Khu vực phía Nam ghi nhận 18.031 ca (gần 72%), chủ yếu ở trẻ dưới 10 tuổi (99,3%); trong đó nhóm 1 - 5 tuổi chiếm 92,7%, liên quan đến điều kiện vệ sinh cá nhân và môi trường.
Bệnh nhi điều trị bệnh tay chân miệng tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 (TP HCM).Ảnh: HẢI YẾN
Cùng thời gian này, cả nước ghi nhận gần 32.000 ca sốt xuất huyết (có 4 ca tử vong), tăng 2,2 lần so với cùng kỳ năm 2025. Các địa phương có số ca mắc sốt xuất huyết cao là TP HCM, Tây Ninh, Đồng Nai, Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ và Vĩnh Long. Số ca mắc sốt xuất huyết được dự báo tiếp tục gia tăng từ tháng 5 đến tháng 11.
Bộ Y tế cho biết dù số ca bệnh sốt xuất huyết và tay chân miệng có thời điểm giảm vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026, song nhiều địa phương vẫn ghi nhận ca nặng, nguy kịch do nhập viện muộn. Năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 190.000 ca sốt xuất huyết và hơn 107.200 ca tay chân miệng, tăng lần lượt 28,4% và 28,9% so với năm 2024.
TP HCM: Tay chân miệng diễn biến phức tạp
Sở Y tế TP HCM cho biết bệnh tay chân miệng đang có dấu hiệu quay trở lại với tốc độ đáng lo ngại. Cụ thể, từ tuần thứ 9 năm 2026, số ca mắc bắt đầu tăng nhanh, đặc biệt ghi nhận sự xuất hiện của chủng Enterovirus 71 (EV71). Đặc biệt, trong tuần thứ 12 (từ ngày 16 đến 22-3), TP HCM ghi nhận 858 ca bệnh tay chân miệng, tăng 66,9% so với trung bình 4 tuần trước. Tổng số ca tay chân miệng tích lũy từ đầu năm 2026 đến tuần thứ 12 là 8.152, trong đó có 3 ca tử vong.
Kết quả giám sát dịch tễ cũng cho thấy sự xuất hiện của chủng EV71 trong 25% mẫu bệnh phẩm được xét nghiệm. Đây là chủng virus có khả năng lây lan nhanh, dễ gây biến chứng thần kinh, tim mạch và có thể dẫn đến tử vong, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi.
Ghi nhận tại Bệnh viện Nhi Đồng 1, hiện mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận khoảng 60 - 70 trường hợp khám ngoại trú liên quan bệnh tay chân miệng. Số ca điều trị nội trú khoảng 30, trong đó gần 1/3 là bệnh nặng. Đáng chú ý, đa số bệnh nhi nặng từ các tỉnh chuyển đến. "Số ca không tăng nhiều so với năm ngoái, nhưng đáng lo là tỉ lệ ca nặng tăng rõ rệt" - BSCKII Dư Tuấn Quy, Trưởng Khoa Nhiễm - Thần kinh Bệnh viện Nhi Đồng 1, nói.
Còn tại Bệnh viện Nhi Đồng 2, số ca tay chân miệng đang có xu hướng gia tăng. Cụ thể, trong tháng 2-2026 ghi nhận 652 ca khám ngoại trú và 76 ca nhập viện điều trị nội trú. Nhưng chỉ trong 23 ngày đầu tháng 3, số ca ngoại trú đã tăng lên 866 và số ca nhập viện điều trị nội trú là 86 ca (trong đó có 10 ca nặng).
Trước diễn biến phức tạp của bệnh tay chân miệng, Sở Y tế TP HCM đã ban hành công văn khẩn, yêu cầu triển khai đồng bộ các biện pháp phòng chống dịch trên toàn địa bàn. Trong đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM (HCDC) phối hợp với hệ thống trạm y tế cơ sở tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý triệt để các ổ dịch, nhất là tại các cơ sở mầm non, nhóm trẻ và cơ sở bảo trợ xã hội. Các cơ sở khám chữa bệnh sẵn sàng thu dung, điều trị theo hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế; đồng thời thực hiện lấy mẫu tất cả ca bệnh nặng để xác định tác nhân gây bệnh.
Bệnh tay chân miệng đã có phác đồ điều trị rõ ràng từ tuyến trung ương đến địa phương. Thuốc và vật tư y tế được bảo đảm, phần lớn chi phí được BHYT chi trả.
Gây biến chứng nguy hiểm
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan rộng, diễn tiến nhanh. Bệnh do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây ra, thường gặp nhất là chủng Coxsackie A16 và EV71. Đáng chú ý, chủng EV71 có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não, viêm phổi, viêm cơ tim và có thể dẫn đến tử vong. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, song khoảng 90% ca mắc là ở trẻ nhỏ, nhất là dưới 5 tuổi. Nếu phát hiện muộn, bệnh dễ diễn tiến nặng, gây khó khăn cho điều trị.
BS Dư Tuấn Quy chia sẻ dấu hiệu điển hình của bệnh tay chân miệng là nổi bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, gối, mông hoặc loét miệng. Tuy nhiên, nhiều trường hợp biểu hiện không rõ ràng, dễ bị nhầm với mọc răng hoặc rôm sảy. Một số dấu hiệu sớm cần đặc biệt lưu ý như trẻ sốt nhẹ, chảy nước miếng, biếng ăn, tiêu chảy. Khi bệnh chuyển nặng, trẻ có thể sốt cao không hạ, giật mình chới với, nôn ói, lừ đừ hoặc khó thở. "Đây là những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay, kể cả ban đêm. Không nên chờ đến sáng vì có thể bỏ lỡ thời điểm can thiệp" - BS Quy cảnh báo.
BS Quy lưu ý một thực tế ít được quan tâm là khoảng 10% người lớn có thể mang virus mà không có triệu chứng và vô tình lây cho trẻ. Việc không rửa tay sạch, tiếp xúc gần như bế, hôn trẻ sau khi từ bên ngoài về có thể trở thành nguồn lây. Ngoài ra, phụ huynh có con đi học cần theo dõi thông tin dịch bệnh tại lớp để chủ động phát hiện sớm nếu trẻ có nguy cơ phơi nhiễm.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo phụ huynh không nên tự ý đưa trẻ từ tỉnh xa lên TP HCM khi chưa cần thiết. Vì việc di chuyển dài, không được chăm sóc đúng cách có thể khiến bệnh nặng hơn, thậm chí gây lây lan trong cộng đồng.
Nguy cơ sốt xuất huyết lan rộng
Sốt xuất huyết Dengue được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào 10 mối đe dọa sức khỏe toàn cầu cần ưu tiên ứng phó. Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tỉ lệ mắc cao tại Đông Nam Á. "Theo dõi nhiều năm cho thấy chu kỳ bùng phát dịch có xu hướng rút ngắn, từ khoảng 5 năm còn 3-4 năm. Đợt dịch gần nhất vào năm 2022 ghi nhận hơn 370.000 ca mắc - mức cao nhất từ trước đến nay, cho thấy nguy cơ xảy ra dịch lớn vẫn hiện hữu" - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh Võ Hải Sơn lo ngại.
Các chuyên gia nhận định dịch tễ sốt xuất huyết đang thay đổi khi phạm vi lan rộng trên toàn quốc, không còn tập trung ở phía Nam; cơ cấu tuổi mắc cũng dịch chuyển - tỉ lệ người trên 15 tuổi tăng rõ rệt. Nguyên nhân liên quan đến biến đổi thời tiết, đô thị hóa nhanh và điều kiện vệ sinh chưa bảo đảm.
Trong bối cảnh bệnh sốt xuất huyết diễn biến phức tạp và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, giới chuyên môn khuyến nghị chuyển từ ứng phó bị động sang phòng ngừa chủ động, triển khai đồng bộ các biện pháp như kiểm soát muỗi truyền bệnh, giám sát dịch tễ, truyền thông thay đổi hành vi và điều trị theo hướng dẫn. Mỗi gia đình cần kiểm tra, loại bỏ ổ bọ gậy hằng tuần; đậy kín dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa, loại bỏ vật dụng đọng nước, không tạo điều kiện cho muỗi sinh sản.
