Trong thời đại điện thoại, máy tính và các ứng dụng ghi chú ngày càng phổ biến, viết tay dần trở thành một thói quen ít được sử dụng, trong khi chỉ vài thao tác trên bàn phím cũng có thể thay thế việc viết cả trang giấy.
Các nghiên cứu về hoạt động não bộ cho thấy viết tay và đánh máy không tạo ra hoàn toàn cùng một kiểu hoạt động thần kinh. Khi cầm bút viết, não phải đồng thời phối hợp các quá trình liên quan đến vận động, thị giác, sự chú ý và ngôn ngữ.
Theo tiến sĩ Sanam Hafeez, nhà tâm lý học thần kinh tại New York, sự phối hợp này có thể mang lại lợi ích cho khả năng học tập, ghi nhớ và hiểu thông tin.
Viết tay có thể giúp ghi nhớ và hiểu thông tin tốt hơn
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của việc viết tay là cách nó buộc người viết phải xử lý thông tin thay vì chỉ ghi lại một cách máy móc.
Tiến sĩ Fawad Mian, bác sĩ chuyên khoa thần kinh và nhà sinh lý học thần kinh lâm sàng, dẫn một nghiên cứu năm 2024 sử dụng điện não đồ (EEG) so sánh hoạt động não khi viết bằng tay và đánh máy. Kết quả cho thấy hai hình thức này tạo ra những kiểu hoạt động não khác nhau.
Nghiên cứu được công bố trên Frontiers in Psychology ghi nhận viết bằng tay kích hoạt các kết nối chức năng rộng hơn trong não, đặc biệt ở những vùng liên quan đến quá trình học tập.
Các nhà nghiên cứu cho rằng sự phối hợp giữa chuyển động của bàn tay và quá trình hình thành chữ viết có thể góp phần tạo ra hoạt động thần kinh phức tạp hơn so với việc gõ bàn phím.
Điều này cũng lý giải vì sao việc tự viết lại những ý chính bằng tay có thể hữu ích khi học. Thay vì cố gắng chép nguyên văn, người viết phải lựa chọn, sắp xếp và diễn đạt lại thông tin theo cách của mình.
Có thể giúp chúng ta xử lý cảm xúc
Viết tay cũng có thể tạo ra một khoảng thời gian để con người chậm lại và quan sát những gì đang diễn ra trong suy nghĩ.
Khi viết nhật ký hoặc viết về một trải nghiệm khó khăn, chúng ta phải chuyển những cảm xúc và suy nghĩ vốn khá mơ hồ thành ngôn từ cụ thể. Quá trình này có thể giúp một số người nhìn nhận vấn đề rõ ràng hơn.
Tiến sĩ Hafeez cho rằng viết tay đặc biệt phù hợp với việc suy ngẫm và xử lý cảm xúc, chẳng hạn khi viết nhật ký cá nhân.
Một hướng nghiên cứu khác là viết biểu cảm, được phát triển và nghiên cứu rộng rãi bởi nhà tâm lý học James Pennebaker. Phương pháp này khuyến khích một người viết về những trải nghiệm căng thẳng hoặc cảm xúc khó khăn trong một khoảng thời gian nhất định.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng lợi ích này không nhất thiết chỉ có ở viết tay. Việc gõ nhật ký trên máy tính hoặc điện thoại vẫn có thể giúp một người diễn đạt suy nghĩ và cảm xúc. Vì vậy, nếu viết tay khiến bạn cảm thấy không thoải mái, việc duy trì thói quen viết nhật ký bằng hình thức khác vẫn có thể có giá trị.
Có thể hỗ trợ quá trình động não và tìm ý tưởng
Một lợi ích khác của viết tay nằm ở việc nó khiến quá trình ghi lại suy nghĩ diễn ra chậm hơn.
Khi sử dụng bàn phím, chúng ta có thể ghi lại rất nhiều thông tin trong thời gian ngắn. Ngược lại, tốc độ viết tay thường chậm hơn, buộc não phải lựa chọn những thông tin quan trọng và sắp xếp chúng trước khi đưa lên giấy.
Theo Jessica Tate, Giám đốc lâm sàng tại Trung tâm Phục hồi Milton, khi cần đưa ra quyết định hoặc giải quyết một vấn đề, việc dành vài phút viết ra những điều đang suy nghĩ có thể giúp chúng ta xác định rõ hơn quan điểm của mình trước khi tiếp nhận thêm thông tin từ máy tính hoặc điện thoại.
Chính quá trình chắt lọc, sắp xếp và diễn đạt lại suy nghĩ có thể tạo điều kiện để những ý tưởng mới xuất hiện.
Những phát hiện hiện nay không có nghĩa đánh máy là có hại cho não hoặc mọi người nên từ bỏ máy tính. Viết tay không phải sự thay thế cho công nghệ - Ảnh: DepositPhotos
Vì sao viết tay tạo cảm giác cá nhân hơn?
Không phải tất cả lợi ích của viết tay đều có thể đo lường bằng hoạt động não bộ.
Theo tiến sĩ Hafeez, chữ viết tay mang tính cá nhân cao hơn bởi nó không có tính năng tự động sửa lỗi, gợi ý câu chữ hay thuật toán dự đoán nội dung tiếp theo. Người viết phải tự lựa chọn từng từ và trực tiếp tạo ra hình dạng của chữ trên giấy.
Điều này có thể khiến một lá thư viết tay, một trang nhật ký hay một lời nhắn trở nên gần gũi và mang dấu ấn cá nhân hơn.
Tuy nhiên, đây chủ yếu là khía cạnh trải nghiệm và tâm lý, không nên xem là một lợi ích thần kinh đã được chứng minh chắc chắn.
Để đưa viết tay trở lại cuộc sống, bạn không nhất thiết phải dành hằng giờ mỗi ngày. Các chuyên gia gợi ý một số cách đơn giản: ghi lại ý tưởng, việc cần làm hoặc điều bất chợt xuất hiện trong đầu; thay vì mở ứng dụng ghi chú, thử viết danh sách việc cần làm bằng tay vào mỗi buổi sáng.
Ghi chú bằng tay khi học, tập trung viết lại những ý chính theo cách hiểu của mình; viết nhật ký hằng ngày bằng ba câu về một điều khiến bạn khó chịu, một điều diễn ra thuận lợi hoặc một suy nghĩ bạn muốn giải tỏa.
