Khi thời tiết chuyển sang thu, không ít người bắt đầu cảm thấy cổ họng khô rát, ngứa họng, khô miệng hoặc xuất hiện những cơn ho khan khó chịu. Không khí khô, thay đổi nhiệt độ giữa ngày và đêm cùng việc uống ít nước có thể khiến cảm giác này rõ rệt hơn.
Trong thời điểm này, chế độ ăn uống cũng là một phần đáng chú ý. Thay vì tìm đến những món ăn hay sản phẩm được quảng cáo với công dụng “bổ phổi”, mọi người có thể bắt đầu từ những loại rau củ quen thuộc, đang vào mùa và dễ chế biến.
Một số loại rau như mướp, củ cải trắng, củ sen hay cải thìa cung cấp nước, chất xơ, vitamin và khoáng chất. Chúng không phải thuốc điều trị ho hay bệnh hô hấp, nhưng có thể góp phần tạo nên chế độ ăn đa dạng, hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Mướp - món rau thanh nhẹ cho những ngày hanh khô
Mướp là loại rau quen thuộc trong bữa cơm gia đình, đặc biệt hợp với những món canh nóng trong thời tiết bắt đầu se lạnh. Phần thịt mướp mềm, nhiều nước, vị thanh và dễ ăn, vì vậy có thể trở thành lựa chọn phù hợp khi cổ họng đang có cảm giác khô rát.
Một ưu điểm của mướp là hàm lượng nước tương đối cao. Trong những ngày hanh khô, việc bổ sung thêm các món canh, rau và thực phẩm giàu nước có thể giúp khẩu phần ăn đa dạng hơn, đồng thời hỗ trợ tổng lượng nước đưa vào cơ thể.
Mướp cũng chứa một số vitamin và khoáng chất, bên cạnh chất xơ. Khi nấu thành canh với thịt nạc, tôm hoặc trứng, món ăn không chỉ dễ ăn mà còn có thể kết hợp thêm nguồn protein để tạo thành bữa ăn cân đối hơn.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng ăn mướp có thể “làm sạch phổi” hoặc chữa ho. Với những người đang ho kéo dài, khó thở, đau ngực hoặc có các triệu chứng bất thường khác, việc thăm khám vẫn quan trọng hơn việc kỳ vọng vào một loại rau cụ thể.
Củ cải trắng - quen thuộc nhưng có nhiều điểm đáng chú ý
Củ cải trắng thường xuất hiện trong các món canh, hầm, kho hoặc muối chua. Đây cũng là loại củ có hàm lượng nước cao, vị ngọt nhẹ và tương đối dễ kết hợp với nhiều nguyên liệu.
Củ cải trắng cung cấp vitamin C cùng một số hợp chất thực vật và chất xơ. Vitamin C tham gia vào nhiều chức năng của cơ thể, trong đó có hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Việc ăn đa dạng rau củ và trái cây là một trong những cách bổ sung vitamin, khoáng chất tự nhiên trong khẩu phần.
Một số quan niệm dân gian và y học cổ truyền thường nhắc đến củ cải trắng trong các món ăn dành cho người có cảm giác nhiều đờm, ho hoặc khô họng. Tuy nhiên, những cách diễn giải như “thanh lọc phổi”, “đẩy đờm” hay “ngăn ho tái phát” không nên được hiểu như tác dụng điều trị đã được chứng minh đối với mọi người.
Cách đơn giản nhất là đưa củ cải trắng vào thực đơn như một loại rau củ thông thường. Có thể nấu canh củ cải với thịt, cá, tôm hoặc hầm cùng các loại củ khác để tăng sự đa dạng của bữa ăn.
Củ sen - món ăn mùa thu vừa giòn vừa giàu chất xơ
Nếu phải chọn một loại thực phẩm gắn khá rõ với mùa thu, củ sen là cái tên không thể bỏ qua. Những lát củ sen giòn, có vị ngọt nhẹ thường được dùng để nấu canh, hầm, xào hoặc làm các món ăn thanh nhẹ.
Củ sen cung cấp nhiều dưỡng chất đáng chú ý như kali, folate, vitamin C và chất xơ. Chất xơ trong củ sen là một điểm đáng quan tâm. Một chế độ ăn có đủ chất xơ từ rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu có thể hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ tiêu hóa.
Trong những ngày thời tiết hanh khô, một bát canh củ sen nóng cũng là cách khá dễ chịu để tăng thêm thực phẩm giàu nước vào bữa ăn. Có thể kết hợp củ sen với sườn, thịt nạc hoặc các loại rau củ khác để vừa tăng hương vị vừa bổ sung thêm protein và vi chất.
Củ sen sống và củ sen sau khi nấu có kết cấu, hương vị khác nhau. Vì vậy, tùy món ăn và sở thích, mọi người có thể lựa chọn cách chế biến phù hợp. Điều quan trọng vẫn là ăn với lượng vừa phải và kết hợp nhiều nhóm thực phẩm thay vì chỉ tập trung vào một loại củ.
Cải thìa - loại rau xanh nhỏ nhưng không nên xem thường
Cải thìa, hay cải chíp, là một trong những loại rau khá dễ chế biến. Chỉ cần luộc, xào với thịt bò, nấu canh hoặc hấp cùng nấm là đã có một món ăn nhanh gọn. Các loại rau cải nói chung cung cấp nhiều vitamin như A, C, K, E cùng một số hợp chất chống oxy hóa. Việc ăn rau theo mùa cũng có thể giúp bữa ăn đa dạng hơn.
Cải thìa chứa nhiều nước và có lượng calo không cao, trong khi vẫn cung cấp chất xơ cùng các vi chất. Đây là lý do loại rau này phù hợp để xuất hiện thường xuyên trong thực đơn, đặc biệt khi mọi người muốn tăng tỷ lệ rau xanh trong bữa ăn.
Điểm cần lưu ý là không nên gắn cải thìa với những khái niệm như “giải độc phổi” hay “loại bỏ độc tố khỏi phổi”. Cơ thể có hệ thống chuyển hóa và đào thải riêng, trong đó gan, thận, phổi và nhiều cơ quan khác cùng tham gia. Một loại rau không thể thay thế chức năng của các cơ quan này.
Ăn rau đúng cách mới là điều quan trọng
PGS.TS Nguyễn Xuân Ninh, Phó Viện trưởng, Trưởng Phòng khám chuyên khoa Dinh dưỡng VIAM, Viện Y học ứng dụng Việt Nam, từng chia sẻ trên Báo Sức khỏe & Đời sống rằng ăn các loại rau theo mùa vừa giúp đảm bảo giá trị dinh dưỡng, vừa có thể thuận lợi hơn về độ tươi ngon và an toàn thực phẩm. Chuyên gia cũng lưu ý rau cải chứa nhiều vitamin và các hợp chất chống oxy hóa.
Một nguyên tắc quan trọng trong dinh dưỡng là không nên “thần thánh hóa” bất kỳ loại thực phẩm nào. Một bữa ăn hợp lý cần phối hợp nhiều nhóm chất và thực phẩm khác nhau.Vì vậy, 4 loại rau trên nên được xem là những lựa chọn bổ sung vào thực đơn mùa thu, thay vì những “liều thuốc” cho phổi.
Nếu thường xuyên bị khô họng, ho khan, nghẹt mũi, đau họng, khó thở hoặc các triệu chứng hô hấp kéo dài, mọi người không nên chỉ thay đổi chế độ ăn mà bỏ qua việc tìm nguyên nhân. Đặc biệt, trường hợp ho kéo dài, ho ra máu, đau ngực hoặc khó thở cần được khám và đánh giá y tế.
Bên cạnh việc tăng rau xanh, hãy duy trì thói quen uống đủ nước, ngủ đủ giấc, hạn chế khói thuốc và bụi mịn, đồng thời giữ ấm khi nhiệt độ giảm. Một chế độ ăn đa dạng, nhiều rau củ, trái cây, đủ protein và chất béo tốt vẫn là nền tảng quan trọng để cơ thể duy trì sức khỏe khi thời tiết thay đổi.
