Nông dân tất bật phân loại hồng tươi vừa thu hoạch tại vựa - Ảnh: M.V.
Vì sao ăn hồng có thể tạo khối bã cứng gây tắc ruột?
Trao đổi với Tuổi Trẻ, BS.CKII Châu Thị Anh - phụ trách khoa dinh dưỡng Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á TP.HCM cho biết việc ăn hồng (đặc biệt là loại hồng chát hoặc hồng chưa chín kỹ) có thể dẫn đến hình thành khối bã thức ăn trong dạ dày, từ đó di chuyển xuống và gây tắc ruột.
Hiện tượng này bắt nguồn từ hai thành phần sinh hóa chính có trong trái hồng, gồm:
- Shibuol (một loại tanin có tính hòa tan): Đây là hợp chất poly-phenol tạo nên vị chát đặc trưng của hồng khi chưa chín và nhạy cảm với môi trường axit.
- Chất xơ không hòa tan (pectin, cellulose và hemicellulose): Mạng lưới chất xơ dai, bền vững này đóng vai trò như "khung xương" liên kết các thành phần với nhau.
Khi thịt của trái hồng vào đến dạ dày, hợp chất Shibuol tiếp xúc với axit dịch vị. Dưới tác động của pH axit thấp, shibuol bị biến tính và trùng hợp, chuyển từ dạng hòa tan sang dạng gel kết tủa vón cục, không thể hòa tan.
Khối gel kết tủa này có tính bám dính rất cao. Nó nhanh chóng vón lấy các sợi xơ từ chính trái hồng hoặc thức ăn chưa tiêu hóa hết, đồng thời liên kết với các mảnh protein có trong dạ dày.
Dưới sự co bóp liên tục của cơ dạ dày, khối hỗn hợp này nhào trộn, nén chặt lại và tích tụ thêm các mảnh vụn thức ăn mới theo thời gian, hình thành nên một khối bã cứng như đá.
Khối bã thức ăn không chỉ dừng lại ở dạ dày mà có thể dẫn đến các biến chứng ngoại khoa cấp tính khi ăn lúc bụng đói, ăn chung với thực phẩm giàu protein, giảm nhu động dạ dày hoặc giảm axit dịch vị.
Khi khối bã di chuyển từ dạ dày xuống ruột non, nếu kích thước của nó lớn hơn đường kính lòng ruột, nó sẽ kẹt lại hoàn toàn. Điều này gây tắc ruột cơ học, dẫn đến hoại tử ruột, thủng ruột và viêm phúc mạc nguy hiểm đến tính mạng nếu không phẫu thuật kịp thời.
Hiện nay đang vào mùa hồng chín ở Mộc Châu, Đà Lạt... - Ảnh minh họa
Những ai nên hạn chế, cần thận trọng với trái hồng đỏ mọng?
Bác sĩ Châu Thị Anh cho biết thêm, dù là thực phẩm giàu chất xơ và chất chống oxy hóa, hồng (cả hồng tươi, hồng giòn lẫn hồng treo gió) lại chứa những thành phần sinh hóa nhạy cảm như tanin (shibuol) và đường đơn cô đặc.
Do đó, chỉ nên ăn hồng đã chín hoàn toàn vì quá trình trái hồng chín giúp enzym tự nhiên phân hủy shibuol, loại bỏ vị chát. Ăn sau bữa ăn chính khoảng 1 tiếng, khi dạ dày đã có thức ăn đệm và axit đã bão hòa bớt.
Những nhóm người cần hạn chế hoặc đặc biệt thận trọng khi ăn hồng gồm:
- Người có bệnh lý hoặc tiền sử bệnh dạ dày như viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày - thực quản hoặc từng phẫu thuật cắt, nối dạ dày; người mắc bệnh đái tháo đường tuýp 1, tuýp 2, đái tháo đường thai kỳ hoặc bị rối loạn dung nạp glucose.
- Người trên 65 tuổi, trẻ nhỏ dưới 5 tuổi do hệ tiêu hóa còn yếu hoặc suy giảm, người mắc bệnh thận mạn tính giai đoạn tiến triển cũng cần thận trọng.
- Những người thường xuyên bị táo bón mạn tính, nhu động ruột kém, phân khô cứng cũng nên hạn chế ăn hồng để tránh làm tình trạng tiêu hóa thêm khó khăn.
Sau khi ăn hồng, nếu xuất hiện các triệu chứng đau quặn bụng trên (vùng thượng vị), chướng bụng dữ dội, buồn nôn, nôn ói hoặc nặng hơn là bí trung đại tiện, thì đây là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng tắc ruột do khối bã thức ăn hoặc kích ứng cấp tính niêm mạc dạ dày.
Không cố gắng ăn thêm bất kỳ thức ăn hay uống nước ngọt có ga. Cần đưa người bệnh đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức.
Hồng tươi sau chế biến thành hồng treo gió thường có lớp mật và hợp dùng cùng với trà chiều - Ảnh: MAI VINH
Hồng tươi và hồng sấy khô, treo gió: Loại nào tốt hơn, ăn bao nhiêu là đủ?
Bác sĩ Châu Thị Anh khuyến cáo, do quả hồng chứa hàm lượng đường tự nhiên và chất xơ đáng kể, việc kiểm soát liều lượng là chìa khóa để bảo vệ chuyển hóa.
- Đối với hồng tươi: Chứa nhiều nước, ít năng lượng và là nguồn vitamin C khá tốt. Tuy nhiên, hồng tươi khi chưa chín kỹ sẽ chứa hàm lượng lớn tannin (shibuol) hòa tan gây chát. Nên ăn 1 - 2 quả/ngày (khoảng 150 - 200 gram).
- Đối với hồng treo gió hoặc hồng sấy khô: Khối lượng năng lượng, carbohydrate, chất xơ và các khoáng chất trong 100g hồng khô tăng lên gấp nhiều lần, nhưng hàm lượng vitamin C bị sụt giảm do sự phân hủy dưới tác động của nhiệt độ (đối với sấy nóng) hoặc do tiếp xúc kéo dài với oxy và tia UV (đối với hồng treo gió).
Ăn tối đa 1 quả/ngày (khoảng 35 - 50 gram), vì đã bị rút nước, đường và năng lượng bị cô đặc gấp 3 - 4 lần, khi ăn nhiều dễ làm tăng đường huyết đột ngột và tích mỡ.
