Mỡ heo bất ngờ được ưa chuộng trở lại: Ăn thế nào mới tốt?

16/11/2026 08:29

Xu hướng quay lại sử dụng mỡ heo thay dầu thực vật đang được nhiều bà nội trợ quan tâm với quan niệm chất béo động vật tự nhiên và tốt cho sức khỏe hơn. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng không nên lựa chọn cực đoan giữa mỡ và dầu, bởi mỗi loại chất béo đều có những ưu, nhược điểm riêng.

Mỡ heo bất ngờ được ưa chuộng trở lại, chuyên gia dinh dưỡng nói gì? - Ảnh 1.

Nhiều người quay trở lại sử dụng mỡ heo - Ảnh minh họa

Cần hiểu rõ về tác dụng của chất béo

Thời gian gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện xu hướng nhiều bà nội trợ rủ nhau bỏ dầu ăn công nghiệp, quay lại sử dụng mỡ heo trong chế biến món ăn. Không ít người cho rằng mỡ heo là chất béo tự nhiên, ít qua chế biến và tốt cho sức khỏe hơn dầu thực vật.

Ở chiều ngược lại, trong nhiều năm, mỡ động vật thường bị gắn với nguy cơ tăng cholesterol, xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch, khiến nhiều người có tâm lý e ngại.

Theo TS Trần Châu Quyên - Trưởng khoa khám tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng quốc gia, thực tế mối liên hệ giữa chất béo động vật và sức khỏe phức tạp hơn quan niệm thông thường. Không phải tất cả chất béo động vật đều có hại, bởi chúng cũng tham gia vào nhiều chức năng quan trọng của cơ thể.

Chất béo giúp cơ thể hấp thụ các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K; cung cấp năng lượng, tham gia cấu tạo màng tế bào và là nguyên liệu để tổng hợp một số hormone. Vì vậy, chế độ ăn quá ít chất béo cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ dinh dưỡng và hoạt động bình thường của cơ thể.

Tuy nhiên, điều cần quan tâm là thành phần chất béo được tiêu thụ. Trong chất béo động vật có cả chất béo bão hòa, chất béo không bão hòa đơn và cholesterol. Việc ăn quá nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol LDL (cholesterol xấu), từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.

Theo TS Quyên, tác động của chất béo còn phụ thuộc vào tổng thể chế độ ăn uống, chứ không chỉ nằm ở một loại thực phẩm riêng lẻ.

Chẳng hạn, chế độ ăn thường xuyên có thịt chế biến sẵn, thực phẩm nhiều đường, đồ chiên rán và ít rau xanh, chất xơ có thể gây bất lợi cho sức khỏe hơn so với khẩu phần có lượng chất béo hợp lý, được cân đối với các nhóm thực phẩm khác.

Chọn mỡ heo hay dầu thực vật?

Theo TS Lê Thị Hương Giang - Trưởng khoa tiết chế, dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), trong dinh dưỡng không có thực phẩm nào tốt tuyệt đối hoặc xấu hoàn toàn. Điều quan trọng là hiểu đặc điểm của từng loại chất béo để sử dụng phù hợp.

Xét về ưu điểm, mỡ heo có thành phần chất béo tương đối ổn định khi chế biến ở nhiệt độ cao, phù hợp với một số món chiên, rán. Trong 100g mỡ heo chứa khoảng 40g chất béo bão hòa và khoảng 95mg cholesterol.

Tuy nhiên, nếu sử dụng quá nhiều hoặc quá thường xuyên, lượng chất béo bão hòa và cholesterol nạp vào cơ thể có thể làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu, xơ vữa động mạch và các bệnh lý tim mạch.

Mỡ heo bất ngờ được ưa chuộng trở lại, chuyên gia dinh dưỡng nói gì? - Ảnh 2.

Nhiều người cho rằng tự chiên rán mỡ heo để sử dụng sẽ đảm bảo an toàn hơn - Ảnh minh họa

Đặc biệt, những người ít vận động, thừa cân, béo phì, mắc rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp hoặc có bệnh lý tim mạch cần chú ý kiểm soát lượng mỡ động vật trong khẩu phần.

Trong khi đó, dầu thực vật thường chứa hàm lượng chất béo không bão hòa cao hơn và không chứa cholesterol. Đây là nhóm chất béo được đánh giá có lợi hơn đối với sức khỏe tim mạch khi sử dụng để thay thế chất béo bão hòa.

Dù vậy, dầu thực vật cũng không phải lựa chọn hoàn toàn vô hại. Theo TS Giang, khi bị đun ở nhiệt độ quá cao hoặc tái sử dụng nhiều lần để chiên rán, dầu có thể bị oxy hóa, biến chất và sinh ra các hợp chất không có lợi cho sức khỏe.

Do đó việc lựa chọn mỡ hay dầu cần căn cứ vào đặc điểm món ăn, cách chế biến và tình trạng sức khỏe của mỗi người, thay vì mặc định một loại tốt hơn hoàn toàn loại còn lại.

Chú ý sử dụng và chế biến hợp lý

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lượng chất béo bão hòa trong khẩu phần nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng hằng ngày. Tổng lượng chất béo nói chung ở người trưởng thành khỏe mạnh thường nên chiếm khoảng 20-30% tổng năng lượng khẩu phần.

Với chế độ ăn khoảng 2.000 kcal/ngày, năng lượng từ chất béo bão hòa nên dưới 200 kcal, tương đương dưới khoảng 22g chất béo bão hòa.

TS Quyên lưu ý, người dân cần chú ý từ khâu lựa chọn thực phẩm đến cách chế biến. Với thịt và gia cầm, nên loại bỏ phần mỡ nhìn thấy được hoặc da gia cầm nếu muốn giảm lượng chất béo bão hòa trong khẩu phần.

Khi chế biến có thể ưu tiên các phương pháp như nướng ở nhiệt độ vừa phải, rang, tránh để thực phẩm cháy sém. Những cách chế biến này giúp một phần mỡ chảy ra khỏi thực phẩm và có thể được loại bỏ sau đó.

Bên cạnh đó cần hạn chế chiên ngập dầu hoặc mỡ, không đun chất béo ở nhiệt độ quá cao và tránh sử dụng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần.

Đặc biệt, khi nướng thịt cần tránh để mỡ và thực phẩm bị cháy vì nhiệt độ cao có thể tạo ra các hợp chất không có lợi cho sức khỏe, trong đó có amin dị vòng và hydrocarbon thơm đa vòng.

Người dân cũng nên kết hợp các món thịt với rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ để bữa ăn cân đối hơn, góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Một số nhóm cần đặc biệt chú ý kiểm soát lượng mỡ động vật trong khẩu phần là người có cholesterol LDL cao, người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch, người mắc đái tháo đường, hội chứng chuyển hóa hoặc gan nhiễm mỡ.

Những trường hợp được bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo hạn chế chất béo bão hòa cũng cần tuân thủ chế độ ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Đọc tiếp Về trang Chủ đề