Đêm ngày nơm nớp vì tin nhắn công việc: Nguy cơ tàn phá sức khỏe tinh thần

16/11/2026 08:30

Theo chuyên gia, trong thời đại công nghệ, việc liên tục kết nối với công việc, xử lý nhiệm vụ ngoài giờ khiến nhiều lao động rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài, khó nghỉ ngơi và phục hồi, tiềm ẩn nguy cơ kiệt sức nghề nghiệp.

 - Ảnh 1.

Nhiều người chỉ cần nghe tiếng điện thoại cũng căng thẳng - Ảnh minh họa: AI

Mới đây, để bảo vệ sức khỏe tinh thần cho người lao động trước áp lực của nền kinh tế số, các đại biểu Quốc hội và Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam đã đề xuất luật hóa quyền "ngắt kết nối" ngoài giờ làm việc.

Trong thời đại công nghệ, việc liên tục kết nối với công việc, xử lý nhiệm vụ ngoài giờ khiến nhiều người lao động rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài, khó nghỉ ngơi và phục hồi, tiềm ẩn nguy cơ kiệt sức.

Chỉ cần nghe tiếng điện thoại cũng căng thẳng tâm lý

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ThS tâm lý lâm sàng Hoàng Trọng Lân chia sẻ từng gặp những người không thể ngủ sâu vì sợ bỏ lỡ cuộc gọi của cấp trên, thường xuyên kiểm tra điện thoại ngay cả khi đang ăn tối cùng gia đình hoặc cảm thấy bồn chồn, có lỗi nếu không trả lời tin nhắn công việc ngay lập tức.

Dưới góc độ tâm lý học, việc liên tục bị kết nối với công việc ngoài giờ không đơn thuần làm mất thời gian nghỉ ngơi mà còn khiến người lao động khó đạt được trạng thái phục hồi thực sự.

Một người có thể đã về nhà nhưng nếu vẫn thường xuyên kiểm tra điện thoại, phản hồi tin nhắn hoặc chờ đợi yêu cầu từ cấp trên thì về mặt tâm lý, họ vẫn đang ở trong trạng thái làm việc.

Nguyên nhân có thể xuất phát từ nỗi lo bị đánh giá thiếu trách nhiệm nếu không phản hồi kịp thời, những nhiệm vụ chưa hoàn thành hoặc thói quen luôn phải sẵn sàng đáp ứng yêu cầu.

Khi việc phản hồi nhanh trở thành tiêu chí ngầm để đánh giá sự tận tâm, người lao động càng khó thiết lập ranh giới giữa công việc và cuộc sống cá nhân.

"Việc nhiều lần nhận cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu xử lý công việc vào buổi tối hoặc ngày nghỉ có thể khiến người lao động hình thành trạng thái cảnh giác thường trực.

Điện thoại khi đó không còn đơn thuần là phương tiện liên lạc mà có thể trở thành tín hiệu kích hoạt lo âu. Chỉ cần nghe tiếng chuông hoặc nhìn thấy thông báo, họ đã có thể xuất hiện phản ứng căng thẳng, ngay cả khi chưa đọc nội dung", ThS Lân cho hay.

Nguy cơ dẫn đến kiệt sức nghề nghiệp

ThS.BS nội trú Hà Anh Dũng, Trung tâm Chăm sóc sức khỏe tinh thần, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết một tin nhắn công việc đơn lẻ thường không gây hại đáng kể. Nguy cơ nằm ở việc người lao động liên tục bị gián đoạn thời gian nghỉ ngơi, luôn trong trạng thái phải sẵn sàng xử lý công việc.

Những yêu cầu ngoài giờ, đặc biệt khi khẩn cấp hoặc chưa rõ ràng, có thể khiến người lao động lo lắng, bồn chồn, liên tục suy nghĩ về nhiệm vụ chưa hoàn thành. Căng thẳng kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và phản ứng hormone stress, làm tăng mức độ tỉnh táo, tim đập nhanh, căng cơ, ảnh hưởng đến khả năng thư giãn và đi vào giấc ngủ.

Tình trạng này dễ tạo thành vòng luẩn quẩn: căng thẳng khiến khó ngủ, trong khi thiếu ngủ lại làm giảm khả năng tập trung, điều hòa cảm xúc và ứng phó với áp lực ngày hôm sau.

Không chỉ ảnh hưởng sức khỏe, việc thường xuyên mang công việc về nhà còn làm giảm chất lượng các mối quan hệ gia đình. Sự chú ý bị phân tán, mệt mỏi và căng thẳng tích lũy khiến người lao động dễ cáu gắt, thiếu kiên nhẫn và nảy sinh xung đột.

Các dấu hiệu quá tải thường gặp gồm dễ cáu gắt, lo lắng, giảm động lực, khó tập trung, hay quên, mất ngủ, mệt mỏi kéo dài, đau đầu, căng cơ và giảm hứng thú với những hoạt động từng yêu thích.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), kiệt sức nghề nghiệp là hiện tượng phát sinh từ căng thẳng tại nơi làm việc kéo dài chưa được quản lý hiệu quả, biểu hiện qua cạn kiệt năng lượng, xa cách hoặc có thái độ tiêu cực với công việc và suy giảm hiệu quả nghề nghiệp.

Khi tình trạng lo âu, buồn bã, mất hứng thú, khó ngủ kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt, khả năng làm việc, người lao động nên tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý, tránh để tình trạng quá tải kéo dài và trầm trọng hơn.

 - Ảnh 4.

Việc xử lý công việc ngoài giờ kéo dài gây ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần - Ảnh: DUYÊN PHAN (ảnh minh họa có dùng AI)

Người lao động cần có quyền "ngắt kết nối"

Theo ThS Hoàng Trọng Lân, quyền được ngắt kết nối không nên chỉ được nhìn nhận như quyền lợi về thời gian mà còn là điều kiện quan trọng để bảo vệ sức khỏe tinh thần và duy trì năng lực lao động bền vững.

Người lao động cần chủ động thiết lập ranh giới với công việc, tắt thông báo ngoài giờ nếu tính chất công việc cho phép, quy định khung giờ kiểm tra tin nhắn thay vì liên tục mở điện thoại.

Trước khi kết thúc ngày làm việc, có thể ghi lại những nhiệm vụ đã hoàn thành, việc còn tồn đọng và kế hoạch cho ngày hôm sau để hạn chế suy nghĩ lặp lại.

Bên cạnh đó cần dành thời gian cho các hoạt động giúp phục hồi như đi bộ, tập thể dục, đọc sách, nấu ăn, chăm sóc gia đình, gặp gỡ bạn bè và duy trì nhịp sinh hoạt, giấc ngủ điều độ.

BS Dũng cho biết thêm trách nhiệm phòng ngừa kiệt sức không thể chỉ đặt lên vai người lao động. Doanh nghiệp cần xây dựng quy định rõ ràng về việc gửi email, nhắn tin và yêu cầu phản hồi ngoài giờ; hạn chế giao việc không khẩn cấp vào buổi tối, ngày nghỉ. Với những công việc cần trực phải có lịch trực và cơ chế bàn giao cụ thể.

Đồng thời, doanh nghiệp cần phân công công việc phù hợp với nhân lực, thời hạn thực tế; không lấy việc trả lời tin nhắn nhanh, thường xuyên ở lại muộn hay luôn sẵn sàng ngoài giờ làm thước đo chính của sự tận tâm.

"Người quản lý cũng cần được trang bị kỹ năng nhận diện dấu hiệu kiệt sức, lắng nghe phản hồi và tạo môi trường để nhân viên có thể phản ánh tình trạng quá tải mà không lo bị đánh giá hay trù dập.

Thực tế, ngắt kết nối sau giờ làm không đồng nghĩa với thiếu trách nhiệm. Đó là khoảng thời gian cần thiết để mỗi người phục hồi sức khỏe, cảm xúc và có thể tiếp tục làm việc hiệu quả", BS Dũng chia sẻ.

Thăm dò ý kiến

Trong bữa cơm gia đình, bạn có để điện thoại bên cạnh và kiểm tra tin nhắn nếu có không?

Bạn có thể chọn 1 mục. Bình chọn của bạn sẽ được công khai.

Thi thoảng có nếu đang chờ cuộc gọi quan trọng.

Thường xuyên.

Gần như không bao giờ.

Đáp án khác

Bình chọnXem kết quả
Đọc tiếp Về trang Chủ đề