Video hơn 12 phút ghi lại trải nghiệm khám mắt của du khách Mỹ Susan Lindgren tại Bệnh viện Mắt Đà Nẵng thu hút nhiều người chú ý. Trước đó, bà Lindgren thấy xuất hiện "đốm đen" trong mắt nên đi khám. Dù đến ngoài giờ, bà vẫn được kiểm tra ban đầu và hẹn hôm sau.
Khi bà Lindgren quay lại Bệnh viện Mắt Đà Nẵng, quy trình diễn ra nhanh gọn với đầy đủ bước chuyên khoa, song chi phí chỉ 45.000 đồng khiến bà "sốc". Kết quả cho thấy tình trạng không nghiêm trọng, chỉ là dấu hiệu lão hóa. Bà hài lòng vì dịch vụ nhanh, tận tình, chi phí thấp, không phát sinh gì thêm.
Nữ du khách Mỹ Susan Lindgren chia sẻ hóa đơn khám mắt 45.000 đồng tại Bệnh viện Mắt Đà Nẵng tạo "viral" trên mạng xã hôi
Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, Hội Oxy Cao áp và Thể thao dưới nước, Mỹ là nước chi nhiều tiền cho y tế nhất thế giới, cả về tỉ lệ trong GDP lẫn chi bình quân đầu người.
Trong khi đó, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có chi tiêu y tế vừa phải nhưng khả năng tiếp cận dịch vụ khá rộng. Điều này tạo ra "nghịch lý dễ chịu": thu nhập dù còn thấp nhưng người dân vẫn có thể tiếp cận nhiều dịch vụ kỹ thuật cao với chi phí vừa túi tiền.
Chi ít hơn mà vẫn tiếp cận được nhiều dịch vụ kỹ thuật caoTính theo tỉ lệ GDP, Mỹ chi gần 20% cho việc chăm sóc sức khỏe, cao hơn hẳn các nước trong khối OECD. Điều này khiến chi phí y tế bình quân đầu người ở Mỹ lên tới hàng chục ngàn USD mỗi năm, trong khi ở Việt Nam chỉ dừng lại ở mức vài trăm USD.
Tuy nhiên, chi ít hơn không đồng nghĩa với việc được tiếp cận dịch vụ ít hơn. Nhiều bệnh viện lớn tại TPHCM, Hà Nội, Đà Nẵng đã triển khai các kỹ thuật cao như can thiệp mạch vành, phẫu thuật tim mở, thay khớp gối, thay khớp háng, IVF, ghép tạng… với chi phí thấp hơn rất nhiều so với Mỹ và châu Âu.
Một ca phẫu thuật tim mạch phức tạp tại Việt Nam có thể chỉ bằng một phần mười mức giá ở Mỹ. Nội soi tiêu hóa, phẫu thuật ổ bụng, thay khớp, chụp MRI, CT cũng thường rẻ hơn nhiều lần, trong khi máy móc vẫn nhập từ các hãng lớn.
Người nước ngoài khám chữa bệnh tại Bệnh viện Mắt DND Sài Gòn
Sự khác biệt lớn nằm ở "giá mỗi dịch vụ", không phải ở việc người Việt làm ít kỹ thuật hơn. Mỹ chi rất nhiều nhưng số lần người dân đi khám, số ngày nằm viện không vượt trội. Tức là cùng một dịch vụ, người Mỹ phải trả nhiều tiền hơn.
Lương bác sĩ, chi phí hành chính và rủi ro kiện tụngMột trong những lý do quan trọng giải thích "vì sao chi phí khám chữa bệnh ở Mỹ đắt, Việt Nam rẻ" là ở chi phí nhân sự y tế. Ở Mỹ, bác sĩ thuộc nhóm nghề có thu nhập cao nhất xã hội. Một bác sĩ chuyên khoa tim mạch, gây mê, phẫu thuật có thể nhận mức lương hàng trăm ngàn USD mỗi năm; điều dưỡng cũng hưởng thu nhập rất cao. Đi kèm là chi phí đào tạo y khoa đắt đỏ và gánh nặng nợ sinh viên lớn, buộc hệ thống phải định giá dịch vụ cao để bù đắp.
Chi phí ghép tạng tại Việt Nam rẻ hơn các nước rất nhiều
Tại Việt Nam, mức lương bác sĩ và điều dưỡng thấp hơn Mỹ nhiều lần, dù áp lực công việc và thời gian đào tạo cũng rất lớn. Chênh lệch thu nhập này kéo theo chênh lệch chi phí dịch vụ. Chi phí nhân công vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá, nhưng giá trị tuyệt đối thấp hơn nhiều so với các nước giàu có.
Rủi ro pháp lý cũng là "ẩn số" đắt đỏ. Ở Mỹ, bác sĩ và bệnh viện phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp với phí rất cao để đề phòng các vụ kiện tụng bồi thường nhiều triệu USD. Phần chi phí này không biến mất, mà được "phân bổ" vào hóa đơn y tế.
Tại Việt Nam, rủi ro kiện tụng vẫn tồn tại, nhưng khung bồi thường thiệt hại và tổn thất tinh thần được giới hạn rõ. Điều này giúp chi phí bảo hiểm trách nhiệm thấp hơn nhiều, giảm áp lực phải cộng thêm "phí rủi ro" vào giá dịch vụ.
Một yếu tố nữa là chi phí hành chính. Hệ thống y tế Mỹ vận hành trong "ma trận" bảo hiểm tư nhân với vô số gói quyền lợi, điều khoản, mức đồng chi trả khác nhau. Các bệnh viện phải duy trì bộ máy nhân sự lớn để làm thủ tục, mã hóa dịch vụ, xử lý thanh toán, đối soát với hàng loạt công ty bảo hiểm. Chi phí hành chính vì thế đội lên.
Ngược lại, Việt Nam vẫn dựa chủ yếu vào bảo hiểm y tế do nhà nước quản lý, với khung giá tương đối thống nhất. Các bệnh viện công áp dụng bảng giá dịch vụ do Bộ Y tế ban hành, phần dành cho bệnh nhân BHYT thanh toán đã được quy định rõ. Quy trình thanh toán tuy còn nhiều thủ tục nhưng ít tầng nấc trung gian hơn nhiều so với hệ thống hoàn toàn dựa vào bảo hiểm tư nhân.
Vai trò của BHYT và khung giá dịch vụMột khác biệt nữa là mức độ can thiệp của nhà nước vào việc định giá dịch vụ y tế. Với hệ thống bệnh viện công, Bộ Y tế ban hành khung giá khám chữa bệnh theo hạng bệnh viện và tuyến chuyên môn. Giá khám ở bệnh viện tuyến trung ương, tuyến tỉnh, tuyến cơ sở, trạm y tế xã… được quy định tương đối cụ thể. Phần chi được ngân sách bảo đảm (như lương cơ bản, hạ tầng) không tính vào viện phí. Cách làm này giúp giá khám, xét nghiệm, giường bệnh không tăng tự do theo thị trường.
Người dân TPHCM được khám chữa bệnh miễn phí
Nhờ vậy, một lần khám tại bệnh viện hạng I chỉ vào khoảng vài chục ngàn đồng. Tuyến cơ sở và trạm y tế cấp xã còn thấp hơn. Đối với người có thẻ BHYT, quỹ bảo hiểm chi trả phần lớn chi phí này, người bệnh chỉ đóng một phần nhỏ hoặc được miễn hoàn toàn, tùy nhóm đối tượng.
Trong khi đó, tại Mỹ, một lần khám bác sĩ gia đình không có bảo hiểm có thể tốn khoảng 100–200 USD, thậm chí cao hơn. Ngay cả khi có bảo hiểm, mức tiền đồng chi trả nhiều khi vẫn vượt quá cả chi phí khám trọn gói tại bệnh viện công ở Việt Nam.
"Các cải cách BHYT những năm gần đây cũng đi theo hướng tăng mức hưởng và mở rộng quyền lợi. Mục tiêu là bao phủ y tế toàn dân, tăng tỷ lệ dân số tham gia, đồng thời đưa thêm các dịch vụ kỹ thuật cao, thuốc mới vào danh mục chi trả. Lộ trình này giúp giảm nguy cơ "nghèo hóa do chi phí y tế" – tình huống một ca bệnh nặng có thể cuốn trôi tài sản tích lũy của cả gia đình"- BS Hoàng nhấn mạnh.
