Bác sĩ đang lấy cao răng dưới kính hiển vi - Ảnh: BSCC
Tuy nhiên, khả năng quan sát của bác sĩ ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả điều trị. Đặc biệt, cao răng nằm ở vị trí dưới nướu thường rất khó phát hiện và loại bỏ hết nếu chỉ dựa vào mắt thường.
Kính hiển vi nha khoa đã được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là nội nha và vi phẫu. Trong lĩnh vực điều trị nha chu, thiết bị này có thể được sử dụng nhằm hỗ trợ các thao tác cần độ chính xác cao hoặc tại những vùng khó quan sát. Mặc dù có nhiều ưu điểm, việc ứng dụng kính hiển vi cho các thủ thuật nha chu tại Việt Nam vẫn còn khá hạn chế.
Cao răng: Rào cản vô hình trong quá trình điều trị
Cao răng được hình thành khi các màng biofilm bám dính trên bề mặt răng bị khoáng hóa bởi các thành phần trong nước bọt hoặc dịch khe nướu, dần lắng đọng và bám chắc trên bề mặt răng. Cao răng trên nướu có thể được quan sát trực tiếp một cách dễ dàng, trong khi cao răng dưới nướu lại nằm sâu trong túi lợi, nơi ánh sáng khó chiếu tới, không gian thao tác hẹp và thường bị che khuất bởi mô nướu, máu hoặc nước bọt.
Việc phát hiện cao răng dưới nướu thường dựa trên sự phối hợp giữa thăm dò nha chu - cảm nhận xúc giác bằng dụng cụ và quan sát trực tiếp ở những vị trí có thể tiếp cận.
Ở những vị trí sâu trong túi nha chu hoặc khi cao răng có màu sắc gần giống bề mặt chân răng, việc phân biệt chính xác ranh giới giữa cao răng và mô răng có thể trở nên khó khăn hơn, khiến bác sĩ đôi khi gặp khó khăn trong việc xác định liệu bề mặt chân răng đã được làm sạch hoàn toàn hay chưa.
Tại sao cần định kỳ làm sạch cao răng/mảng bám?
Mảng bám răng có chứa nhiều vi khuẩn bám trên bề mặt răng và quanh viền nướu. Nếu không được kiểm soát, mảng bám có thể gây sâu răng, viêm nướu và dần khoáng hóa thành cao răng.
Cao răng có bề mặt thô ráp tạo điều kiện cho mảng bám tiếp tục tích tụ, làm tình trạng viêm kéo dài và có thể tiến triển thành viêm quanh răng (nha chu), tụt nướu (lợi), tiêu xương ổ răng, hôi miệng và lung lay răng.
Vì vậy, kiểm soát mảng bám hằng ngày kết hợp loại bỏ cao răng định kỳ có vai trò quan trọng trong việc dự phòng sâu răng, viêm lợi để bảo vệ và nâng cao sức khỏe răng miệng.
Kính hiển vi nha khoa hoạt động như thế nào?
Kính hiển vi nha khoa là một loại thiết bị giúp bác sĩ quan sát vùng điều trị với hình ảnh được phóng đại lên gấp nhiều lần, đồng thời tích hợp hệ thống chiếu sáng đồng trục ngay tại vị trí quan sát. Nhờ đó, ánh sáng được chiếu thẳng vào đúng vùng thao tác thay vì ánh sáng từ đèn của ghế nha khoa thông thường chiếu từ xa và dễ bị cản bởi tay hoặc dụng cụ.
So với kính lúp phóng đại mà nhiều bác sĩ vẫn đeo với độ phóng đại phổ biến từ 2,5 - 6 lần, độ phóng đại của kính hiển vi nha khoa cao hơn đáng kể. Đồng thời, vì được cố định trên một giá đỡ vững chắc nên hình ảnh quan sát từ kính hiển vi sẽ hạn chế việc rung lắc theo chuyển động của đầu bác sĩ như khi dùng kính lúp.
Điều này có thể giúp bác sĩ quan sát rõ hơn một số mảng cao răng nhỏ, những mảng cao răng có màu sắc tương đồng với răng và những vùng răng khó tiếp cận, từ đó giúp loại bỏ cao răng và màng biofilm với mức tổn thương mô răng thấp nhất.
Ngoài ra, việc thao tác dưới độ phóng đại cao cũng có thể giúp bác sĩ kiểm soát lực và đường đi của dụng cụ chính xác hơn, qua đó có khả năng hạn chế sang chấn mô mềm ở một số trường hợp. Mức độ lành thương sau điều trị còn phụ thuộc vào tình trạng nha chu ban đầu, kỹ thuật điều trị và khả năng kiểm soát mảng bám của người bệnh.
Loại bỏ cao răng định kỳ có vai trò quan trọng trong việc dự phòng sâu răng, viêm lợi để bảo vệ và nâng cao sức khỏe răng miệng - Ảnh: BSCC
Các lợi ích của việc áp dụng kính hiển vi
Với khả năng cải thiện quan sát và hỗ trợ thao tác chính xác hơn, việc áp dụng kính hiển vi có thể đem lại một số lợi ích trong những tình huống lâm sàng phù hợp:
Hỗ trợ làm sạch tại những vùng khó tiếp cận: Cao răng dưới nướu, ở kẽ răng hoặc tại các vị trí răng lệch lạc có thể được phát hiện và xử lý thuận lợi hơn, góp phần hạn chế nguy cơ sót cao răng sau thủ thuật.
Hỗ trợ kiểm soát cảm giác khó chịu trong khi thực hiện: Việc kiểm soát lực và vị trí thao tác chính xác hơn có thể giúp hạn chế một phần tổn thương không cần thiết, dù ê buốt sau điều trị vẫn có thể xảy ra tùy tình trạng răng miệng của từng người bệnh.
Góp phần vào hiệu quả phòng ngừa lâu dài: Việc làm sạch đầy đủ có thể hỗ trợ kiểm soát viêm nha chu, nhưng khoảng tái khám vẫn cần được xác định theo mức độ nguy cơ và đáp ứng điều trị của từng người bệnh, không phụ thuộc riêng vào việc có sử dụng kính hiển vi hay không.
Hỗ trợ nhận diện một số bất thường đi kèm: Độ phóng đại và chiếu sáng tốt có thể giúp bác sĩ quan sát rõ hơn một số bất thường bề mặt răng như dấu hiệu nứt răng, sâu răng giai đoạn sớm, tụt lợi hoặc mòn cổ răng. Tuy nhiên, chẩn đoán xác định vẫn cần kết hợp khám lâm sàng, thăm dò và các phương tiện hỗ trợ phù hợp khác.
Hỗ trợ lưu trữ và theo dõi khi tích hợp camera: Với hệ thống kính hiển vi có gắn camera, bác sĩ có thể ghi lại một số hình ảnh phục vụ tư vấn, lưu hồ sơ và theo dõi. Giá trị so sánh lâu dài phụ thuộc vào chất lượng và mức độ chuẩn hóa của hình ảnh được ghi nhận.
Trường hợp nào nên lấy cao răng dưới kính hiển vi?
Kính hiển vi hữu ích tại những vị trí khó quan sát và tiếp cận, như vùng răng chen chúc, răng mọc lệch, mặt xa răng hàm hoặc các vùng giải phẫu phức tạp, do vậy trường hợp nào cũng có thể sử dụng.
Tuy nhiên, trong điều kiện còn hạn chế về số lượng kính, kính hiển vi nên được ưu tiên khi cần điều trị cao răng dưới nướu hoặc làm sạch bề mặt chân răng, đặc biệt ở người bệnh có viêm nha chu, túi nha chu, mất bám dính hoặc từng bị sót cao răng sau điều trị.
Tuy nhiên, kính hiển vi chỉ là phương tiện hỗ trợ tăng khả năng quan sát; chỉ định điều trị vẫn phải dựa trên kết quả khám, đánh giá tình trạng nha chu và kế hoạch cá thể hóa cho từng người bệnh.
