Đậu nành là một trong những cây trồng hội đủ giá trị về nông nghiệp, dinh dưỡng và phát triển bền vững - Ảnh: DNCC
Việc so sánh hạt đậu nành bình dị với 'vàng mọc trên đất' không chỉ tôn vinh giá trị dinh dưỡng và kinh tế của cây trồng này ở hiện tại, mà còn gợi mở những tiềm năng phát triển cho ngành nông nghiệp trong tương lai.
‘Vàng’ cho sức khỏe con người
Chia sẻ về lý do lựa chọn cách gọi này, GS.TSKH.VS Trần Đình Long cho biết: ‘Đậu nành là cây đa tác dụng. Đây là nguồn thực phẩm cho con người, nguyên liệu cho chăn nuôi, công nghiệp, mỹ phẩm và dược phẩm.
Đặc biệt, cây đậu nành không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn giúp cải tạo đất, sử dụng ít nước hơn nhiều cây trồng khác và góp phần giảm phát thải khí nhà kính. Từ đậu nành có thể sản xuất hơn 800 loại sản phẩm phục vụ đời sống. Chính vì vậy, tôi gọi đây là 'Vàng mọc trên đất'.’
Không phải ngẫu nhiên đậu nành đã đồng hành cùng bữa ăn của người Việt qua nhiều thế hệ. Trong 100 g hạt đậu nành khô chứa khoảng 36-40 g protein (đạm), trong khi 100 g thịt bò chỉ chứa khoảng 20-22 g protein.
Đây cũng là một trong số ít nguồn đạm thực vật cung cấp đầy đủ 9 axit amin thiết yếu. Với chỉ số PDCAAS đạt 1,0, đạm đậu nành được đánh giá có chất lượng cao và đáp ứng tốt nhu cầu axit amin thiết yếu của cơ thể.
Đậu nành còn cung cấp chất béo không bão hòa, trong đó có omega-3, omega-6, omega-9 cùng chất xơ và các hợp chất có hoạt tính sinh học như isoflavone. Những thành phần này góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch, sức khỏe xương và bổ sung nguồn dinh dưỡng quan trọng cho hệ vi sinh đường ruột.
Chính từ niềm tin vào giá trị tự nhiên của hạt đậu nành, Vinasoy lựa chọn đậu nành là lĩnh vực nghiên cứu cốt lõi.
Doanh nghiệp đã xây dựng ngân hàng hơn 2.200 nguồn gen đậu nành tự nhiên - một trong những ngân hàng nguồn gen đậu nành lớn tại Việt Nam - làm nền tảng cho công tác chọn tạo giống thuần chủng, không biến đổi gen, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu của từng vùng trồng.
Song song với nghiên cứu chọn tạo giống, trong gần 30 năm chuyên tâm với đậu nành, Vinasoy đã nghiên cứu và từng bước làm chủ công nghệ nghiền nguyên hạt nhằm giữ lại tối đa những thành phần dinh dưỡng tự nhiên của hạt đậu, đặc biệt là chất xơ và các dưỡng chất quý, góp phần mang giá trị tự nhiên của đậu nành đến gần hơn với người tiêu dùng.
Thành quả nghiên cứu được ứng dụng trong sản phẩm sữa đậu nành Fami Green Soy. Mỗi hộp 180 ml cung cấp 4,5 g đạm thực vật chất lượng cao, gần 2 g chất xơ cùng các axit béo không bão hòa Omega 3-6-9 với hương vị thơm ngon, sánh mượt.
‘Vàng’ cho đất và nền nông nghiệp bền vững
Nếu giá trị dinh dưỡng giúp đậu nành trở thành ‘vàng’ đối với sức khỏe con người thì khả năng nuôi dưỡng đất đai lại là điều khiến loài cây này trở nên đặc biệt trong nông nghiệp.
Khác với nhiều cây trồng phải phụ thuộc vào nguồn đạm từ phân bón, đậu nành có thể tự ‘sản xuất’ một phần nguồn đạm cho mình nhờ cộng sinh với vi khuẩn Rhizobium ở rễ. Các vi khuẩn này giúp cây hấp thu nitơ từ không khí và chuyển hóa thành dạng dinh dưỡng mà cây có thể sử dụng. Vì vậy người ta ví, mỗi cây đậu nành là nhà máy sản xuất đạm tự nhiên.
Theo GS.TSKH.VS Trần Đình Long, tùy giống và điều kiện canh tác, mỗi hecta đậu nành có thể cố định khoảng 94 - 168 kg nitơ, tương đương lượng dinh dưỡng từ khoảng 200 - 400 kg phân urê. Sau mỗi vụ mùa, lượng sinh khối còn lại tiếp tục bồi đắp đất, góp phần giảm nhu cầu phân bón hóa học và nâng cao độ màu mỡ và làm cho đất tơi xốp hơn.
Nguồn đạm tự nhiên này giúp giảm nhu cầu sử dụng phân bón hóa học cho các cây trồng ở vụ tiếp theo, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và hạn chế ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó, đậu nành thường có nhu cầu nước thấp hơn cây lúa. Sau thu hoạch, thân, lá và rễ tiếp tục phân hủy, bổ sung chất hữu cơ, cải thiện độ phì nhiêu và hệ vi sinh vật trong đất.
Đó cũng là lý do đậu nành ngày càng được xem là cây trồng quan trọng trong các mô hình nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn và nông nghiệp bền vững trên thế giới.
Khả năng nuôi dưỡng đất giúp cho cây đậu nành trở nên đặc biệt trong ngành nông nghiệp - Ảnh: DNCC
Với Vinasoy, giá trị hạt đậu nành không chỉ nằm ở sản phẩm dinh dưỡng mà bắt đầu ngay từ cánh đồng. Việc nghiên cứu nguồn gen, chọn tạo giống phù hợp và phát triển vùng nguyên liệu chất lượng chính là nền tảng để nâng cao giá trị nông sản từ gốc rễ, góp phần gìn giữ nguồn ‘vàng mọc trên đất’.
‘Vàng’ cho tương lai
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực lên tài nguyên đất và nước ngày càng lớn, những cây trồng vừa mang lại giá trị dinh dưỡng, vừa sử dụng tài nguyên hiệu quả và góp phần cải thiện đất canh tác sẽ ngày càng có vai trò quan trọng.
Đậu nành đáp ứng đồng thời những giá trị ấy. Không chỉ là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, đây còn là cây trồng góp phần thúc đẩy mô hình nông nghiệp phát thải thấp và phát triển bền vững.
Có lẽ vì vậy, sau hơn 60 năm gắn bó với cây đậu nành, GS.TSKH.VS Trần Đình Long vẫn luôn gọi đây là ‘Vàng mọc trên đất’. Một cách gọi giản dị nhưng chứa đựng góc nhìn sâu sắc về một loài cây vừa nuôi dưỡng con người, vừa bồi đắp đất đai và góp phần kiến tạo tương lai của nền nông nghiệp.
‘Vàng’ của cây đậu nành còn nằm ở những giá trị lâu dài mà loại cây này mang lại cho con người và hệ sinh thái - Ảnh: DNCC
Trên hành trình gần ba thập kỷ nghiên cứu và chế biến đậu nành, Vinasoy lựa chọn đồng hành với những giá trị ấy - bắt đầu từ hạt giống, cánh đồng và công nghệ, để mỗi sản phẩm không chỉ mang đến nguồn dinh dưỡng từ đậu nành mà còn góp phần lan tỏa một lối sống lành mạnh, hài hòa hơn với thiên nhiên và hướng đến sự phát triển bền vững, góp phần đảm bảo an ninh thực phẩm quốc gia và thế giới.
