Bệnh nhân mắc cúm A chuyển nặng điều trị tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương - Ảnh: BVCC
Trẻ nhỏ co giật, nguy cơ biến chứng thần kinh hiếm gặp
Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh viện hiện điều trị khoảng 40 ca cúm mỗi ngày, phần lớn là trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt ở nhóm dưới 3 tuổi. Đây cũng là thời điểm số ca mắc cúm tăng cao trong năm.
Bà Năm (trú Tây Mỗ, Hà Nội) đang chăm sóc cháu T.N.M.A. (2 tuổi) vừa nhập viện vì cúm A. Trước đó, cháu sốt khoảng 39 độ C. Gia đình đã cho uống thuốc hạ sốt nhưng thân nhiệt vẫn tăng. Trong lúc thuốc chưa phát huy tác dụng, cháu xuất hiện co giật nên được đưa đến bệnh viện.
Trước đó, bệnh viện cũng tiếp nhận một số trường hợp cúm A diễn biến nặng do biến chứng. Dù được chăm sóc và điều trị tích cực, đã có trẻ tử vong. Các bác sĩ cảnh báo một biến chứng thần kinh hiếm gặp nhưng đặc biệt nghiêm trọng của cúm A ở trẻ em là bệnh não hoại tử cấp tính (ANE).
Theo bác sĩ Lê Nhật Cường, khoa điều trị tích cực nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương, đây là bệnh lý hiếm gặp, nguyên nhân chưa được hiểu đầy đủ, thường xuất hiện sau nhiễm vi rút. Cúm A là một trong những tác nhân được ghi nhận, đặc biệt tại các nước châu Á.
Cơ chế gây bệnh được cho là liên quan nhiều đến tình trạng đáp ứng miễn dịch quá mức của cơ thể sau nhiễm vi rút. Đặc biệt, bệnh có thể tiến triển rất nhanh, sau vài ngày sốt, ho hoặc có triệu chứng viêm đường hô hấp, trẻ có thể đột ngột lơ mơ, rối loạn ý thức, co giật, tăng trương lực cơ hoặc hôn mê.
Bệnh thường được ghi nhận ở trẻ nhỏ từ 2 - 5 tuổi, cũng là lứa tuổi dễ gặp co giật khi sốt cao. Do vậy, trẻ có triệu chứng co giật xuất hiện khi có biểu hiện sốt cao và viêm long đường hô hấp cần được bác sĩ thăm khám thần kinh cẩn trọng trước khi kết luận nguyên nhân co giật là do sốt.
Bác sĩ Cường cho hay cúm ở trẻ em phần lớn diễn tiến nhẹ và hồi phục, nhưng trong một số trường hợp có thể gây các biến chứng nặng như viêm phổi, viêm cơ tim, viêm não, suy hô hấp hoặc tổn thương đa cơ quan. Vì vậy, cha mẹ cần lưu ý để đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời.
2 người đàn ông suy hô hấp sau mắc cúm A
Không chỉ trẻ nhỏ, cúm A còn có thể gây biến chứng nặng ở người cao tuổi và người có bệnh nền.
Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận ông H.X.T. (72 tuổi), có tiền sử tăng huyết áp và tai biến mạch máu não, nhập viện ngày 6-10 trong tình trạng sốt cao, ho khạc đờm, khó thở tăng dần. Kết quả xét nghiệm nhanh dương tính với cúm A, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị viêm phổi nặng, phải hỗ trợ hô hấp với nồng độ oxy 40 - 50%.
Sau ba ngày điều trị, bệnh nhân đã hết sốt nhưng tổn thương phổi vẫn nặng, tiếp tục phải thở máy không xâm nhập.
Theo bác sĩ Lê Thị Huyền, Trung tâm Hồi sức tích cực bệnh viện, tiền sử nhồi máu não gần đây khiến bệnh nhân giảm khả năng ho, khạc đờm. Khi mắc viêm phổi, dịch tiết đường hô hấp tăng lên, dễ ứ đọng, gây khó khăn cho việc làm sạch đường thở và ảnh hưởng đến thông khí.
Một trường hợp khác có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), cũng suy hô hấp nặng sau mắc cúm A.
Khoảng bốn ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện ho, khạc đờm trắng, khó thở tăng dần, mệt mỏi, ăn uống kém nhưng chỉ sốt khoảng 38 độ C. Sau khi được xác định mắc cúm A tại cơ sở y tế gần nhà, người bệnh phải thở oxy lưu lượng 15 lít/phút rồi chuyển viện.
Khi nhập viện, bệnh nhân thở nhanh, kích thích, vật vã, phổi có nhiều ran bất thường. Các bác sĩ phải đặt nội khí quản, hồi sức tích cực nhưng tình trạng tiếp tục diễn biến nặng, xuất hiện rối loạn toàn thân nghiêm trọng và không cải thiện.
Theo các bác sĩ, ở người mắc COPD, cúm A có thể làm tăng viêm, tăng tiết dịch đường hô hấp, khiến tình trạng tắc nghẽn nặng hơn. Tổn thương phổi làm giảm khả năng trao đổi khí, dẫn đến suy hô hấp.
"Các trường hợp trên cho thấy mức độ nguy hiểm của cúm A không thể chỉ đánh giá qua thân nhiệt. Người cao tuổi, người có bệnh nền cần đi khám sớm khi khó thở tăng dần, ho khạc đờm kém hoặc sức khỏe suy giảm nhanh", bác sĩ Huyền cho hay.
Cúm lây lan nhanh, cần chủ động phòng bệnh hằng năm
Theo BSCKI Lê Thị Giao Thi - Trưởng phòng Quản trị nội dung đào tạo và kiểm duyệt chuyên môn eCom, Hệ thống nhà thuốc và tiêm chủng Long Châu, cúm mùa có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở các nhóm đối tượng nguy cơ cao.
Các bác sĩ khuyến cáo tiêm phòng vắc xin cúm hằng năm - Ảnh: H.K
Trong đó, biến chứng thường gặp và đáng lo ngại nhất là viêm phổi (do chính virus cúm hoặc do bội nhiễm vi khuẩn). Ngoài ra còn có thể gặp viêm cơ tim, viêm não, suy hô hấp, suy đa cơ quan, hoặc làm nặng thêm các bệnh lý sẵn có.
"Ở người khỏe mạnh cúm thường tự giới hạn, nhưng ở các nhóm trên, bệnh dễ tiến triển nhanh và gây biến chứng nặng chỉ trong vài ngày. Vì vậy việc tiêm phòng cúm hàng năm và theo dõi sát khi có triệu chứng là rất cần thiết", bác sĩ Thi khuyến cáo.
Theo bác sĩ việc tiêm vắc xin cúm nhắc lại hằng năm có ý nghĩa rất quan trọng. Thứ nhất, vi rút cúm liên tục biến đổi (gọi là "đột biến kháng nguyên").
Mỗi năm, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đều theo dõi các chủng đang lưu hành và khuyến cáo thành phần vắc xin mới để phù hợp nhất với các chủng dự kiến gây bệnh trong mùa tới.
Thứ hai, miễn dịch tạo ra sau tiêm vắc xin sẽ giảm dần theo thời gian, thường sau 6–12 tháng. Vì vậy, tiêm nhắc lại hàng năm giúp cơ thể duy trì mức kháng thể bảo vệ đủ mạnh.
"Đối với các nhóm có nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền (tim mạch, tiểu đường, phổi mạn tính…), việc tiêm vắc xin cúm hàng năm được xem là biện pháp dự phòng chủ động và hiệu quả nhất hiện nay. Tiêm càng sớm trước mùa dịch càng tốt, để cơ thể kịp tạo đủ kháng thể bảo vệ", bác sĩ Thi khuyến cáo.
