TS.BS Nguyễn Hữu Trường thăm khám cho bệnh nhân tại Bệnh viện Bạch Mai - Ảnh: BVCC
Cẩn trọng khi thời tiết giao mùa
Chia sẻ tại hội thảo cập nhật về bệnh hen nặng và xu hướng điều trị vừa được tổ chức mới đây, GS.TS Ngô Quý Châu, Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam, ước tính khoảng 3,23% dân số Việt Nam đang sống chung với bệnh hen, trong đó khoảng 7-11% thuộc nhóm hen nặng.
GS Châu cho biết dù chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ trong tổng số người mắc hen, bệnh nhân hen nặng phải đối mặt với nguy cơ đợt cấp tái diễn, nhập viện, suy giảm chức năng hô hấp và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.
Trong đó, nhóm bệnh nhân hen nặng chiếm hơn 70% tổng chi phí điều trị hen. Vì vậy, nâng cao nhận thức, nhận diện sớm đặc điểm bệnh và cải thiện quản lý hen nặng là những vấn đề quan trọng trong chuyên ngành hô hấp.
Về nguy cơ chuyển nặng của người bệnh hen trong thời tiết giao mùa, TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay không khí lạnh hoặc khô đột ngột có thể kích thích đường thở, gây co thắt phế quản ở người bệnh hen.
Khi kết hợp với các yếu tố khởi phát khác như nhiễm trùng đường hô hấp, dị nguyên hoặc sự thay đổi thời tiết, tình trạng viêm đường thở có thể trở nên nghiêm trọng hơn.
Thực tế lâm sàng cho thấy ngay cả những người từng kiểm soát hen khá tốt vẫn có thể xuất hiện cơn hen cấp khi tiếp xúc với không khí lạnh, mưa hoặc các yếu tố kích thích khác.
Vì vậy, thời điểm giao mùa là lúc người bệnh cần chú ý hơn đến việc kiểm soát hen, không nên đợi đến khi xuất hiện khó thở mới tìm cách xử trí.
Duy trì kiểm soát bệnh
Theo bác sĩ Trường, một trong những vấn đề thường gặp ở người bệnh hen là tâm lý thấy đỡ khó thở thì tự ý ngừng thuốc.
Nhiều người cho rằng sau khi sử dụng thuốc cắt cơn và cảm thấy dễ thở hơn, bệnh đã được kiểm soát. Tuy nhiên, thuốc cắt cơn chủ yếu giúp giãn phế quản, cải thiện nhanh triệu chứng trong thời gian ngắn, trong khi tình trạng viêm đường thở - cơ chế quan trọng của bệnh hen - vẫn có thể tồn tại.
Nếu chỉ sử dụng thuốc cắt cơn mà bỏ qua thuốc kiểm soát theo chỉ định, người bệnh có thể không kiểm soát tốt tình trạng viêm đường thở, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện các đợt cấp.
Người bệnh cần phân biệt rõ thuốc cắt cơn và thuốc kiểm soát hen. Trong đó, các thuốc corticosteroid dạng hít (ICS) có vai trò kiểm soát tình trạng viêm đường thở, góp phần giảm nguy cơ đợt cấp. Việc lựa chọn thuốc, liều lượng và thời gian điều trị cần được bác sĩ quyết định dựa trên tình trạng cụ thể của từng người.
Bên cạnh việc tuân thủ điều trị, những tiến bộ trong hiểu biết về cơ chế bệnh cũng mở ra thêm hướng tiếp cận đối với nhóm hen nặng.
PGS.TS Phan Thu Phương, Viện trưởng Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết trong hơn một thập kỷ qua, nhiều quốc gia đã tích lũy kinh nghiệm trong ứng dụng các phương pháp điều trị hướng đích cho những bệnh nhân hen nặng phù hợp.
Cùng với đó, hiểu biết về nền tảng sinh học của bệnh ngày càng được mở rộng, hỗ trợ bác sĩ nhận diện kiểu hình hen và lựa chọn hướng điều trị phù hợp với từng người bệnh.
Để hạn chế nguy cơ lên cơn hen trong thời điểm giao mùa, người bệnh cần tuân thủ kế hoạch điều trị đã được bác sĩ hướng dẫn, không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều dùng ngay cả khi các triệu chứng đã ổn định.
Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng liều, đúng thời gian và đúng kỹ thuật; mang theo thuốc cắt cơn theo hướng dẫn để sử dụng khi cần thiết. Việc tái khám định kỳ cũng rất quan trọng, giúp bác sĩ đánh giá mức độ kiểm soát bệnh, chức năng hô hấp và điều chỉnh phác đồ khi cần.
Bên cạnh đó, cần hạn chế tiếp xúc với các yếu tố có thể kích hoạt cơn hen như khói thuốc lá, bụi, hóa chất, dị nguyên đã được xác định và không khí lạnh. Khi ra ngoài vào sáng sớm hoặc ban đêm, người bệnh nên giữ ấm phù hợp, tránh thay đổi nhiệt độ cơ thể quá đột ngột.
Giữ vệ sinh tay, hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh đường hô hấp và chủ động phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cũng góp phần giảm nguy cơ khởi phát cơn hen.
