Collagen đang xuất hiện ngày càng nhiều dưới dạng bột, viên uống và thực phẩm bổ sung, với những lời quảng cáo hấp dẫn về làn da, xương khớp và gân. Nhưng một câu hỏi quan trọng thường bị bỏ qua: sau khi uống collagen, cơ thể thực sự làm gì với nó? - Ảnh: health.yahooMột thìa collagen pha vào ly nước mỗi sáng có vẻ là cách đơn giản để chăm sóc cơ thể. Tuy nhiên, collagen không phải "nguyên liệu" được đưa thẳng đến làn da hay khớp theo ý muốn qua dạ dày.
Cơ thể sẽ tiêu hóa và phân bổ các thành phần của nó theo nhu cầu. Điều đó không có nghĩa collagen bổ sung hoàn toàn vô ích, nhưng bằng chứng về hiệu quả vẫn chưa đồng nhất và phụ thuộc khá nhiều vào mục đích sử dụng.
Uống collagen nhưng cơ thể có thực sự đưa nó đến da và khớp?
Collagen là một loại protein cấu trúc quan trọng, góp phần tạo nên độ chắc khỏe và đàn hồi của da, gân, dây chằng, sụn và xương. Cơ thể có thể tự tổng hợp collagen từ các axit amin trong chế độ ăn, trong đó vitamin C cũng tham gia vào quá trình hình thành và ổn định cấu trúc collagen.
Khi uống collagen, hệ tiêu hóa không giữ nguyên những phân tử collagen lớn rồi đưa chúng trực tiếp đến nơi người dùng mong muốn. Dưới tác động của axit dạ dày và các enzyme tiêu hóa, collagen được phân giải thành những peptide nhỏ và axit amin, sau đó được hấp thu vào máu.
Từ đây, cơ thể sẽ sử dụng chúng dựa trên nhu cầu thực tế. Nếu cơ thể đang cần nguyên liệu để sửa chữa một tổn thương khác, các axit amin có thể được ưu tiên cho quá trình đó. Vì vậy, không thể kiểm soát bằng cách uống collagen rằng lượng protein này sẽ tập trung vào da, tóc, đầu gối hay một vùng cơ thể cụ thể.
Đây cũng là điểm người tiêu dùng cần đặc biệt lưu ý trước những quảng cáo kiểu "uống collagen để được hấp thụ thẳng vào da".
Collagen thủy phân, dạng phổ biến trong các sản phẩm bổ sung, được xử lý để các chuỗi protein dài được phân cắt thành những đoạn nhỏ hơn. Dạng này được sử dụng trong nhiều nghiên cứu về da, khớp và xương. Tuy nhiên, việc dễ hấp thu hơn không đồng nghĩa với việc sản phẩm chắc chắn tạo ra hiệu quả rõ rệt ở tất cả người dùng.
Uống collagen kết hợp việc tập luyện mới đạt hiệu quả với gân và khớp - Ảnh minh họa
Collagen có ích, nhưng không phải "thần dược" cho da và khớp
Càng lớn tuổi, tốc độ tổng hợp collagen của cơ thể có xu hướng giảm. Collagen hiện có cũng thay đổi về cấu trúc và độ đàn hồi. Quá trình lão hóa, dinh dưỡng không đầy đủ, ít vận động, stress, oxy hóa và thay đổi hormone đều có thể ảnh hưởng đến khả năng tái tạo mô liên kết.
Đây chính là lý do collagen trở thành một trong những sản phẩm bổ sung được quan tâm nhiều, đặc biệt ở người trung niên và những người muốn chăm sóc da, xương khớp.
Tuy nhiên, "tốt với cơ thể" và "uống nhiều, lợi ích lớn" là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
Các thử nghiệm về collagen cho khớp, xương và gân hiện cho kết quả chưa hoàn toàn thống nhất. Liều lượng, thời gian sử dụng, đối tượng tham gia và cách kết hợp với vận động giữa các nghiên cứu cũng khác nhau. Một số bằng chứng khả quan hơn được ghi nhận ở khả năng thích nghi của gân khi collagen được sử dụng cùng với các bài tập phù hợp.
Điều này dẫn đến một thông điệp đáng chú ý: uống collagen không thể thay thế việc tập luyện.
Gân và các mô liên kết chịu tác động trực tiếp từ hoạt động thể chất. Khi tập luyện đúng cách và tăng tải từ từ, cơ thể nhận được tín hiệu để thích nghi với những lực tác động lên mô. Collagen, nếu có lợi trong trường hợp phù hợp, chủ yếu đóng vai trò cung cấp nguyên liệu chứ không thể tự mình tạo ra một quá trình phục hồi hoàn chỉnh.
Một người uống collagen đều đặn nhưng ít vận động thì không nên kỳ vọng sản phẩm này tự động giúp gân và khớp trở nên khỏe hơn.
Có cần chi nhiều tiền mua collagen ?
Nếu mục tiêu là duy trì cơ bắp, xương, gân và các mô liên kết khỏe mạnh, collagen không phải nguồn protein duy nhất.
Xét về chất lượng protein nói chung, collagen có một số hạn chế. Theo chuyên gia dinh dưỡng, collagen chứa tương đối ít các axit amin thiết yếu, đặc biệt là leucine, so với những nguồn protein chất lượng cao như sữa, trứng, thịt, đậu nành hoặc một số hỗn hợp protein thực vật.
Điều đó có nghĩa là nếu ngân sách dành cho thực phẩm bổ sung còn hạn chế, một chế độ ăn đủ protein và đa dạng thực phẩm vẫn nên được ưu tiên trước.
Vitamin C cũng rất quan trọng đối với quá trình tổng hợp collagen. Rau xanh, cam, quýt, ổi, kiwi, dâu và nhiều loại trái cây khác có thể giúp cung cấp vitamin C thông qua chế độ ăn hàng ngày.
Với người muốn bảo vệ gân và khớp, tập luyện sức mạnh phù hợp cũng có vai trò đặc biệt quan trọng. Việc tăng mức vận động từng bước giúp cơ thể thích nghi với tải trọng thay vì chỉ dựa vào một sản phẩm bổ sung.
Nước hầm xương cũng không phải giải pháp thay thế hoàn toàn cho collagen bổ sung. Hàm lượng collagen và protein trong nước hầm thay đổi khá lớn tùy loại xương, thời gian ninh và cách chế biến, nên khó xác định chính xác lượng collagen mỗi lần sử dụng.
Vậy có nên uống collagen không? Câu trả lời không đơn giản là "có" hoặc "không". Với một số người, collagen bổ sung có thể là lựa chọn đáng cân nhắc, đặc biệt khi được sử dụng đúng mục đích và kết hợp với chế độ ăn, vận động phù hợp.
Nhưng không nên xem collagen là "thuốc tiên" giúp trẻ hóa làn da, chữa đau khớp hay phục hồi gân mà không cần những yếu tố nền tảng khác. Collagen có thể là một phần bổ sung, nhưng sức khỏe lâu dài không thể được xây dựng chỉ từ một thìa bột mỗi ngày.
