Kỹ thuật viên sửa chữa trang thiết bị y tế - Ảnh: NAM TRẦN
Thiết bị y tế được mua từ nguồn tiền nào?
Trao đổi với Tuổi Trẻ về nguồn kinh phí dành cho mua sắm trang thiết bị y tế tại các bệnh viện công, một giám đốc bệnh viện tại Hà Nội cho biết về cơ bản có hai nguồn chính là ngân sách nhà nước cấp và nguồn thu tự chủ của bệnh viện.
Theo ông, tùy từng bệnh viện và cơ chế tài chính được giao, kinh phí mua sắm thiết bị có thể được bố trí từ ngân sách địa phương hoặc từ nguồn tài chính mà bệnh viện tự chủ.
Với trường hợp thiết bị được mua với giá cao, vị giám đốc cho rằng trước hết chi phí mua sắm đó tác động đến chính nguồn tiền dùng để mua thiết bị, tức ngân sách nhà nước hoặc nguồn tài chính tự chủ của bệnh viện.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, luật sư Nguyễn Văn Duy, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hoàng Duy và Cộng sự, cũng cho hay thông thường, một bệnh viện công lập có thể mua thiết bị y tế từ một trong nhiều nguồn khác nhau, hoặc kết hợp nhiều nguồn.
Một là ngân sách nhà nước cấp trực tiếp hoặc thông qua các chương trình, dự án đầu tư công (kể cả vốn ODA, vốn vay ưu đãi).
Hai là quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của chính bệnh viện, tức là phần tích lũy từ nguồn thu hợp pháp của đơn vị theo cơ chế tự chủ tài chính.
Ba là vốn vay tín dụng hoặc liên doanh, liên kết với doanh nghiệp bên ngoài để lắp đặt thiết bị theo hình thức xã hội hóa, dân gian hay gọi là "máy đặt, máy mượn". Bốn là nguồn viện trợ, tài trợ.
"Trong vụ việc liên quan Công ty Việt Mỹ, phần lớn được mua bằng ngân sách nhà nước cấp cho bệnh viện tuyến trung ương, tuyến tỉnh thông qua các gói thầu mua sắm tập trung hoặc mua sắm riêng lẻ", luật sư Duy cho hay.
Theo luật sư Duy, về nguyên tắc pháp lý, người chịu thiệt hại trực tiếp là chủ sở hữu nguồn vốn đã bỏ ra để mua thiết bị đó, tức là ngân sách nhà nước, nếu thiết bị được mua bằng vốn ngân sách cấp cho bệnh viện, hoặc chính bệnh viện, nếu mua bằng quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, vốn tự có theo cơ chế tự chủ tài chính.
Phần chênh lệch giữa giá trị thực của thiết bị và số tiền đã thanh toán do bị nâng khống chính là khoản thiệt hại tài sản, là căn cứ để xử lý hình sự đối với các cá nhân, tổ chức vi phạm theo Điều 222 Bộ luật Hình sự về tội vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng.
Đồng thời là cơ sở để Nhà nước hoặc bệnh viện, với tư cách bị hại, yêu cầu bồi thường thiệt hại, đề nghị kê biên, phong tỏa tài sản của người vi phạm để thu hồi.
Quy trình đưa một thiết bị y tế đến người bệnh sử dụng
Liệu người bệnh có bị ảnh hưởng khi thiết bị y tế giá cao?
Một vấn đề khác được đặt ra là nếu thiết bị được mua với giá cao, liệu người bệnh có bị ảnh hưởng khi sử dụng những thiết bị này.
Lãnh đạo bệnh viện tại Hà Nội cho hay mua sắm thiết bị y tế là chi phí đầu tư, duy trì tài sản của bệnh viện và không liên quan đến chi phí khám chữa bệnh mà bảo hiểm y tế thanh toán.
"Hiện nay, bảo hiểm y tế về cơ bản thanh toán theo các dịch vụ khám, chữa bệnh thuộc phạm vi được hưởng, chẳng hạn chi phí xét nghiệm, chẩn đoán hoặc điều trị theo quy định, chứ không trực tiếp thanh toán khoản tiền bệnh viện bỏ ra để sửa một chiếc máy xét nghiệm hay máy chẩn đoán hình ảnh", vị này giải thích.
Luật sư Duy cho biết theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh, giá dịch vụ khám chữa bệnh gồm 4 nhóm chi phí: nhân công, chi phí trực tiếp, khấu hao thiết bị y tế và tài sản cố định, cùng chi phí quản lý.
Trong đó, khấu hao thiết bị là khoản có thể tác động đến giá dịch vụ. Mặc dù hiện nay cấu phần này chưa được tính vào giá dịch vụ nhưng theo lộ trình sẽ từng bước tính đúng tính đủ.
"Khi khấu hao thiết bị được đưa vào giá dịch vụ bảo hiểm y tế trong tương lai, nếu đến thời điểm đó, sai phạm về giá thiết bị chưa được phát hiện và xử lý để điều chỉnh lại giá trị tài sản trên sổ sách, mức khấu hao đưa vào giá sẽ tính trên giá trị đã bị nâng khống. Khi đó, cả giá dịch vụ khám chữa bệnh, mức bảo hiểm y tế chi trả lẫn phần đồng chi trả của người bệnh có thể sẽ bị ảnh hưởng tăng theo", luật sư Duy cho hay.
Tình trạng này từng diễn ra trong vụ việc nâng giá mua các robot phẫu thuật tại Bệnh viện Bạch Mai. Kết quả điều tra vụ án xác định trong thời gian 2017 - 2020, Bệnh viện Bạch Mai đã phẫu thuật sọ não cho 639 ca bệnh có hỗ trợ của hệ thống robot Rosa, trong đó 2 ca miễn phí và 637 ca có thu tiền dịch vụ sử dụng robot.
Tuy nhiên, do hành vi vi phạm pháp luật của các bị can trong vụ án nên Bệnh viện Bạch Mai đã thu tiền dịch vụ liên quan chi phí khấu hao hệ thống robot Rosa không đúng quy định, dẫn đến người bệnh, người nhà phải chi trả số tiền điều trị tăng 16.593.129 đồng/ca.
Trong vụ việc liên quan Công ty Việt Mỹ lần này, số bệnh viện liên quan bước đầu đã khá lớn, cơ quan chức năng cũng sẽ điều tra những ảnh hưởng từ việc nâng giá thiết bị đến quyền lợi của người bệnh.
