Người bệnh tuyến giáp không nên tự ý uống hormone tuyến giáp, thuốc kháng giáp hoặc các sản phẩm bổ sung i ốt khi chưa được chẩn đoán - Ảnh: Naturemed
Tuyến giáp là tuyến nội tiết nhỏ nằm ở phía trước cổ, có hình dạng giống con bướm. Tuyến này sản xuất hai hormone chính là thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3), đóng vai trò điều hòa quá trình trao đổi chất, thân nhiệt, nhịp tim và hoạt động của nhiều cơ quan.
Khi tuyến giáp sản xuất quá ít hormone, cơ thể có thể rơi vào tình trạng suy giáp. Ngược lại, nếu tuyến giáp hoạt động quá mức và tạo ra nhiều hormone hơn nhu cầu, người bệnh có thể bị cường giáp.
Theo Hiệp hội Tuyến giáp Mỹ (American Thyroid Association), các rối loạn chức năng tuyến giáp có thể ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan, khiến triệu chứng rất đa dạng và đôi khi khó nhận biết trong giai đoạn đầu.
6 dấu hiệu cảnh báo tuyến giáp có thể đang hoạt động bất thường
1. Mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi
Mệt mỏi là một trong những biểu hiện thường gặp ở người suy giáp. Khi lượng hormone tuyến giáp giảm, quá trình trao đổi chất diễn ra chậm hơn. Người bệnh có thể cảm thấy thiếu năng lượng, buồn ngủ, uể oải và khó tập trung dù đã ngủ đủ giấc.
Trong khi đó, người cường giáp cũng có thể mệt mỏi, nhưng nguyên nhân thường liên quan đến tình trạng cơ thể hoạt động quá mức, khó ngủ và yếu cơ.
Vì vậy, không thể chỉ dựa vào cảm giác mệt mỏi để xác định tuyến giáp hoạt động quá mạnh hay quá yếu.
2. Tăng hoặc giảm cân bất thường
Hormone tuyến giáp có vai trò quan trọng trong điều hòa mức tiêu hao năng lượng của cơ thể.
Người suy giáp có thể tăng cân dù không thay đổi nhiều chế độ ăn uống. Một phần sự tăng cân này liên quan đến tình trạng giữ muối và nước, không hoàn toàn do tích tụ mỡ.
Ngược lại, người cường giáp có thể sụt cân dù ăn uống bình thường, thậm chí ăn nhiều hơn trước. Nguyên nhân là quá trình trao đổi chất tăng tốc, khiến cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng hơn.
Tuy nhiên, thay đổi cân nặng còn có thể xuất phát từ chế độ ăn, vận động, thuốc hoặc nhiều bệnh lý khác.
3. Tim đập nhanh, hồi hộp hoặc nhịp tim chậm
Tuyến giáp có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của tim.
Ở người cường giáp, lượng hormone tuyến giáp tăng cao có thể khiến tim đập nhanh, hồi hộp, đánh trống ngực, đôi khi xuất hiện rối loạn nhịp tim như rung nhĩ.
Ngược lại, suy giáp có thể khiến nhịp tim chậm hơn bình thường.
Đặc biệt, người xuất hiện tình trạng tim đập nhanh kéo dài, nhịp tim không đều hoặc hồi hộp kèm chóng mặt cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.
Nếu có đau ngực, khó thở nghiêm trọng hoặc ngất, cần được cấp cứu ngay.
Không phải mọi bệnh tuyến giáp đều gây thay đổi hình dạng vùng cổ. Tuy nhiên, tuyến giáp phì đại hoặc xuất hiện nhân tuyến giáp có thể khiến vùng trước cổ to lên - Ảnh: verywellhealth
4. Rụng tóc, da khô hoặc thay đổi chất lượng tóc
Tóc và da cũng chịu ảnh hưởng của hormone tuyến giáp.
Khi bị suy giáp, người bệnh có thể gặp tình trạng da khô, tóc thô, dễ gãy hoặc rụng tóc lan tỏa. Một số trường hợp còn có biểu hiện móng tay giòn và dễ gãy.
Cường giáp cũng có thể gây tóc mỏng, dễ rụng và thay đổi độ ẩm của da.
Tuy nhiên, rụng tóc không phải dấu hiệu đặc hiệu của bệnh tuyến giáp. Thiếu sắt, thay đổi nội tiết, căng thẳng và nhiều nguyên nhân khác cũng có thể gây ra tình trạng này.
5. Nhạy cảm bất thường với nhiệt độ
Một dấu hiệu đáng chú ý khác là sự thay đổi khả năng chịu nóng hoặc chịu lạnh.
Người suy giáp thường dễ cảm thấy lạnh, ngay cả khi những người xung quanh thấy nhiệt độ bình thường. Điều này liên quan đến sự suy giảm quá trình sinh nhiệt của cơ thể.
Ngược lại, người cường giáp có thể thường xuyên cảm thấy nóng bức, ra nhiều mồ hôi và khó chịu trong môi trường có nhiệt độ cao.
Sự thay đổi này đặc biệt đáng chú ý nếu xuất hiện kéo dài, không giải thích được bằng thời tiết hoặc điều kiện sinh hoạt.
6. Cổ to, xuất hiện khối bất thường hoặc cảm giác vướng khi nuốt
Không phải mọi bệnh tuyến giáp đều gây thay đổi hình dạng vùng cổ. Tuy nhiên, tuyến giáp phì đại hoặc xuất hiện nhân tuyến giáp có thể khiến vùng trước cổ to lên.
Người bệnh đôi khi phát hiện một khối nhỏ khi soi gương, mặc áo cổ cao hoặc sờ vùng cổ.
Một số trường hợp có thể cảm thấy vướng khi nuốt, khàn tiếng hoặc khó chịu vùng cổ. Nếu khối tuyến giáp lớn, người bệnh có thể gặp khó khăn khi nuốt hoặc thở.
Theo Hiệp hội Tuyến giáp Mỹ, phần lớn nhân tuyến giáp là lành tính. Tuy nhiên, nhân tuyến giáp vẫn cần được đánh giá khi có chỉ định, đặc biệt nếu khối phát triển nhanh, gây khàn tiếng kéo dài hoặc khó nuốt.
Khi nào cần đi khám và làm xét nghiệm tuyến giáp?
Các dấu hiệu kể trên không đồng nghĩa chắc chắn mắc bệnh tuyến giáp. Mệt mỏi, rụng tóc, tăng cân hay hồi hộp đều có thể xuất hiện do thiếu máu, căng thẳng, rối loạn giấc ngủ hoặc những bệnh lý khác.
Tuy nhiên, nếu nhiều triệu chứng xuất hiện đồng thời, kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
Nếu nghi ngờ có nhân tuyến giáp hoặc tuyến giáp phì đại, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm để đánh giá kích thước, cấu trúc và đặc điểm của tổn thương.
Đáng chú ý, không phải tất cả người có nhân tuyến giáp đều bị rối loạn hormone. Hiệp hội Tuyến giáp Mỹ cho biết hơn 90% nhân tuyến giáp là lành tính và nhiều trường hợp được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe.
Người bệnh không nên tự ý uống hormone tuyến giáp, thuốc kháng giáp hoặc các sản phẩm bổ sung i ốt khi chưa được chẩn đoán.
Phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên nhân có thể giúp kiểm soát hiệu quả phần lớn các rối loạn chức năng tuyến giáp, đồng thời hạn chế những ảnh hưởng đến tim mạch, chuyển hóa và chất lượng cuộc sống.
