Huyết áp không cố định mà thay đổi theo thời điểm trong ngày. Ở nhiều người, chỉ số này bắt đầu tăng từ sáng sớm và có thể cao hơn so với ban đêm - Ảnh: VeryWell Health
Theo các bác sĩ tim mạch, huyết áp thường thấp nhất khi ngủ, bắt đầu tăng từ sáng sớm, đạt đỉnh vào khoảng giữa trưa rồi giảm dần vào buổi tối. Sự gia tăng này là phản ứng sinh lý bình thường, nhưng ở người bị tăng huyết áp, mức tăng có thể rõ rệt hơn.
Bên cạnh nhịp sinh học, nhiều yếu tố khác cũng có thể khiến huyết áp buổi sáng cao hơn, chẳng hạn như thiếu ngủ, căng thẳng, caffeine, thuốc lá, rượu bia, thuốc đang sử dụng hoặc chứng ngưng thở khi ngủ.
Tại sao huyết áp lại thường cao hơn buổi sáng?
Theo bác sĩ Cheng-Han Chen, chuyên gia tim mạch và giám đốc y khoa của Chương trình Tim mạch Cấu trúc tại Trung tâm Y tế MemorialCare Saddleback ở Laguna Hills, California, huyết áp thay đổi trong ngày theo nhịp sinh học của cơ thể.
Thông thường, huyết áp thấp nhất khi chúng ta đang ngủ, bắt đầu tăng vào sáng sớm, đạt mức cao hơn vào khoảng giữa trưa rồi giảm dần về tối.
Một trong những nguyên nhân chính là sự thay đổi hormone khi cơ thể chuẩn bị thức dậy. Trước khi thức giấc, cơ thể tự nhiên tiết ra các hormone như cortisol và adrenaline.
Những hormone này giúp cơ thể chuyển sang trạng thái tỉnh táo và sẵn sàng hoạt động bằng cách làm tăng nhịp tim và khiến mạch máu co lại nhẹ. Kết quả là huyết áp cũng tăng theo.
Ở người khỏe mạnh, sự gia tăng này thường là một phản ứng sinh lý bình thường. Tuy nhiên, ở những người đã bị tăng huyết áp, mức tăng vào buổi sáng có thể rõ rệt hơn.
Ngoài nhịp sinh học, huyết áp còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác. Chất lượng giấc ngủ, căng thẳng, hoạt động thể chất, caffeine, thuốc lá, bữa ăn, lượng nước uống và thuốc đang sử dụng đều có thể khiến chỉ số huyết áp thay đổi.
Điều này cũng giải thích tại sao cùng một người có thể nhận được những kết quả khác nhau khi đo huyết áp vào các thời điểm khác nhau trong ngày.
Vì vậy, nếu thấy huyết áp buổi sáng cao hơn một chút so với buổi tối, chưa nên vội lo lắng. Điều quan trọng hơn là theo dõi xu hướng huyết áp qua nhiều lần đo, thay vì chỉ dựa vào một kết quả đơn lẻ.
Ngoài nhịp sinh học, huyết áp còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác: Chất lượng giấc ngủ, căng thẳng, hoạt động thể chất, caffeine, thuốc lá...- Ảnh: Delmaine Donson
Khi nào huyết áp buổi sáng tăng đáng lo?
Mặc dù huyết áp tăng nhẹ vào buổi sáng có thể hoàn toàn bình thường, một số kiểu thay đổi lại cần được chú ý.
Theo các chuyên gia được bài viết dẫn lại, nếu huyết áp cao vào ban đêm, trong khi đây vốn là thời điểm huyết áp thường giảm xuống, hoặc huyết áp tăng cao rõ rệt vào sáng sớm, bạn nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá.
Một dấu hiệu khác cần lưu ý là huyết áp không giảm đủ vào ban đêm. Theo Mayo Clinic, huyết áp thường giảm khi ngủ; nếu mức giảm qua đêm dưới khoảng 10%, đây có thể là kiểu huyết áp bất thường cần được theo dõi.
Ngoài ra, tình trạng huyết áp tăng đột ngột, trong thời gian ngắn và không rõ nguyên nhân cũng đáng được quan tâm, đặc biệt nếu hiện tượng này lặp lại.
Tuy nhiên, một hoặc hai lần đo huyết áp cao vào buổi sáng chưa đủ để kết luận một người bị tăng huyết áp. Bác sĩ Kheder nhấn mạnh rằng việc đánh giá cần dựa trên những biến động huyết áp trong bối cảnh sức khỏe tổng thể.
Nếu được yêu cầu theo dõi huyết áp tại nhà, các chuyên gia khuyên nên đo vào buổi sáng ngay sau khi thức dậy, trước khi ăn, uống hoặc dùng thuốc. Trước khi đo, nên ngồi yên khoảng 5 phút, hai chân đặt trên sàn và cánh tay được nâng đỡ ở ngang ngực.
Nếu đo vào thời điểm khác trong ngày, nên tránh caffeine, thuốc lá hoặc tập thể dục trong ít nhất 30 phút trước đó, vì những yếu tố này có thể tạm thời làm thay đổi chỉ số.
Điều quan trọng không phải là cố tìm một thời điểm duy nhất có huyết áp thấp nhất, mà là đo trong điều kiện tương đối giống nhau và duy trì đều đặn. Những con số được theo dõi theo thời gian sẽ có giá trị hơn một lần đo đơn lẻ trong việc đánh giá huyết áp.
