Tưởng cứ chơi thể thao là khỏe: Bác sĩ chỉ ra sai lầm nhiều người mắc

Đứt gân gót sau khi chơi thể thao, trật khớp vai tái diễn nhiều lần

Bên lề Hội nghị khoa học thường niên Bệnh viện Bưu điện năm 2026 diễn ra sáng 24/10, Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Trần Đức Thịnh, Khoa Ngoại Thần kinh – Chấn thương chỉnh hình và y học thể thao (Bệnh viện Bưu điện) cho biết số người đến khám vì chấn thương liên quan đến hoạt động thể thao khá đông. Trung bình, khoa tiếp nhận khoảng 15-20 trường hợp mỗi ngày, trong đó bóng đá và pickleball là những môn thường gặp.

Đáng chú ý, nhiều chấn thương không xuất phát từ va chạm mạnh mà liên quan đến cách vận động, cường độ tập luyện và việc không dành đủ thời gian để cơ thể hồi phục.

Bác sĩ Thịnh kể về trường hợp một nam bệnh nhân ngoài 40 tuổi, cao khoảng 1,85 m, nặng gần 80 kg, có thể trạng chắc khỏe và duy trì chơi thể thao hằng ngày. Tuy nhiên, người này bị đứt hoàn toàn gân gót và phải phẫu thuật.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân cần gần hai tháng mới có thể đi lại bình thường. Để trở lại chơi thể thao, người bệnh vẫn phải trải qua một quá trình phục hồi kéo dài.

Theo bác sĩ, từ sau tuổi 35, gân cơ có thể bắt đầu xuất hiện những thay đổi liên quan đến tuổi tác, trong đó có tình trạng giảm độ đàn hồi. Vì vậy, ngay cả những người có thể trạng tốt, thường xuyên vận động cũng không nên chủ quan trước nguy cơ chấn thương.

Một trường hợp khác là nam bệnh nhân Phạm Văn Q (24 tuổi) bị trật khớp vai khi chơi cầu lông. Trong lúc đánh bóng gần lưới, người này đưa tay lên cao và ra phía sau quá mức, khiến khớp vai bị trật.

Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Trần Đức Thịnh (ảnh: N.M)

Bệnh nhân đã bị trật khớp vai nhiều lần trước đó. Sau khi thăm khám, người bệnh được chỉ định phẫu thuật nội soi để xử lý tổn thương. Theo bác sĩ Thịnh, việc khớp vai liên tục bị trật có thể làm tổn thương các cấu trúc giữ vững khớp, khiến nguy cơ tái phát tăng lên.

Điểm chung của những trường hợp này là người chơi có thể vẫn duy trì vận động dù cơ thể đã xuất hiện tổn thương, hoặc quay lại tập luyện khi chưa hồi phục đầy đủ.

Hết đau không có nghĩa là tổn thương đã lành

Theo bác sĩ Thịnh, một trong những sai lầm phổ biến của người chơi thể thao là cho rằng hết đau đồng nghĩa với việc đã bình phục hoàn toàn.

Với chấn thương trật khớp vai, sau khi khớp được đưa về vị trí bình thường, các cấu trúc có vai trò giữ vững khớp vẫn có thể bị tổn thương và cần thời gian hồi phục. Nếu người bệnh vội vàng quay lại tập luyện, đặc biệt là lặp lại những động tác từng gây chấn thương, khớp có thể tiếp tục bị trật.

Tình trạng này không chỉ gây đau đớn mà còn khiến cấu trúc bảo vệ khớp ngày càng suy yếu. Khi khớp bị trật nhiều lần, khả năng phục hồi có thể bị hạn chế, ảnh hưởng đến việc trở lại môn thể thao yêu thích.

Với bóng đá và các môn vận động mạnh bằng chân, những chấn thương đáng chú ý là tổn thương dây chằng chéo trước, dây chằng chéo sau ở khớp gối và chấn thương cổ chân.

Đặc biệt, tổn thương dây chằng chéo có thể khiến khớp gối mất vững, gây khó khăn khi vận động và trở lại chơi thể thao với phong độ như trước. Nếu tiếp tục vận động khi chưa được điều trị và phục hồi phù hợp, người chơi có thể khiến tổn thương nặng hơn, đồng thời làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp về sau.

Điều đáng nói là hậu quả không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay sau chấn thương. Bác sĩ Thịnh cho biết, những tổn thương khớp tích lũy có thể khiến khớp bên bị chấn thương suy giảm chức năng theo thời gian, trong khi người bệnh không nhận ra sự khác biệt rõ rệt ở giai đoạn đầu.

Với pickleball, một môn thể thao đang thu hút nhiều người tham gia, chấn thương có thể diễn ra theo cách âm thầm hơn.

Bác sĩ Thịnh cho hay đã gặp những người chơi pickleball khoảng 1-2 năm mới bắt đầu xuất hiện triệu chứng đau khớp gối. Cơn đau không liên tục nên họ thường không quá lo lắng, chỉ đến bệnh viện khi tình trạng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Khác với những chấn thương cấp tính do va chạm mạnh, nhiều trường hợp có thể liên quan đến các vi chấn thương lặp đi lặp lại. Người chơi vận động quá lâu, sai tư thế hoặc sử dụng một nhóm cơ liên tục, khiến các mô không có đủ thời gian phục hồi.

Khi nghỉ ngơi, triệu chứng có thể giảm. Tuy nhiên, nếu vừa hết đau đã tiếp tục ra sân, tổn thương có thể tái diễn và tích lũy theo thời gian.

Ngoài khớp gối, người chơi pickleball còn có thể gặp các vấn đề ở cổ tay, gân và điểm bám gân do lặp lại những động tác xoay cổ tay, sử dụng lực nhiều lần.

Bác sĩ Thịnh chia sẻ nghiên cứu tại Hội thảo, ảnh: N.M

Khởi động kỹ, tập luyện điều độ để hạn chế chấn thương

Để hạn chế nguy cơ chấn thương, bác sĩ Thịnh nhấn mạnh vai trò của việc khởi động kỹ trước mỗi buổi tập. Đây là bước quan trọng giúp cơ thể thích nghi dần với vận động, chuẩn bị cho cơ và khớp trước khi thực hiện những động tác có cường độ cao.

Bên cạnh đó, người chơi cần điều chỉnh cường độ tập luyện phù hợp với thể trạng, tránh duy trì một môn thể thao với tần suất quá dày đặc mà không có thời gian nghỉ ngơi.

Bác sĩ Thịnh khuyến khích người chơi có thể kết hợp nhiều hình thức vận động khác nhau, chẳng hạn xen kẽ các môn thể thao với bơi lội hoặc những bài tập tăng cường sức mạnh phù hợp. Việc đa dạng hóa hoạt động giúp tránh tình trạng một nhóm cơ, gân hoặc khớp liên tục phải chịu tải theo cùng một cách.

Đặc biệt, người bước vào tuổi trung niên càng cần chú ý đến khả năng hồi phục của cơ thể, đồng thời duy trì chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và tập luyện điều độ. Việc có cơ bắp săn chắc không đồng nghĩa với việc gân, khớp và các cơ quan khác có thể chịu được mọi cường độ vận động.

Với những trường hợp đau cơ sau tập luyện, xoa bóp hoặc vật lý trị liệu có thể giúp giảm đau, thư giãn cơ trong một số tình huống. Tuy nhiên, bác sĩ lưu ý những biện pháp này không thể thay thế việc điều trị tổn thương cấu trúc như đứt gân hoặc rách dây chằng.

Nếu đau tái diễn, kéo dài hoặc xuất hiện sau một chấn thương rõ ràng, người chơi nên đi khám thay vì tự xử lý tại nhà hoặc tiếp tục vận động khi chưa xác định được nguyên nhân.