Ông Triệu (Trung Quốc) từng được hàng xóm đánh giá là người sống rất "lành mạnh". Suốt nhiều năm, ông gần như không uống rượu, không hút thuốc, luôn dậy sớm và tập thể dục đều đặn mỗi ngày.
Ông tin rằng sức khỏe của mình tốt hơn nhiều người bạn cùng tuổi thường xuyên nhậu nhẹt hoặc thức khuya.
Tuy nhiên, vào một buổi sáng mùa đông, ông bất ngờ mất kiểm soát tay phải. Khi được đưa đến bệnh viện, "thời gian vàng" để điều trị tiêu huyết khối đã trôi qua. Sau 2 tuần điều trị vì đột quỵ nặng kèm nhiễm trùng phổi, ông qua đời, khiến người thân không khỏi bàng hoàng.
Trên thực tế, nhiều thói quen buổi sáng tưởng vô hại lại có thể khiến huyết áp dao động mạnh, làm tăng áp lực lên thành mạch và âm thầm đẩy mạch máu vào tình trạng nguy hiểm theo thời gian.
Các chuyên gia cho biết huyết áp thường tăng cao nhất vào buổi sáng. Trong khi ngủ, huyết áp và nhịp tim giảm xuống, nhưng ngay sau khi thức dậy, hệ thần kinh giao cảm được kích hoạt mạnh khiến huyết áp có thể tăng thêm 20-30 mmHg chỉ trong thời gian ngắn.
Nếu lúc này cơ thể tiếp tục chịu thêm các tác động như thay đổi tư thế đột ngột, uống quá nhiều nước hoặc vận động cường độ cao, thành mạch vốn đã xơ vữa sẽ phải chịu áp lực lớn hơn bình thường. Theo thời gian, những đợt huyết áp tăng vọt lặp đi lặp lại có thể làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa, làm giảm độ đàn hồi của thành mạch và tăng nguy cơ đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
Những thói quen buổi sáng âm thầm gây hại cho sức khỏe
-Bật dậy ngay sau khi tỉnh giấc
Người nhà cho biết ông Triệu có thói quen vừa mở mắt đã lập tức ngồi dậy và bước xuống giường ngay. Tuy nhiên, việc thay đổi tư thế quá nhanh có thể khiến lưu lượng máu lên não biến động đột ngột.
Các bác sĩ tim mạch cảnh báo, tình trạng huyết áp tăng nhanh lặp đi lặp lại vào mỗi buổi sáng có thể khiến thành mạch phải chịu áp lực lớn trong thời gian dài, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền tăng huyết áp.
Để hạn chế nguy cơ này, các chuyên gia khuyến nghị nên nằm yên khoảng 1 phút sau khi thức dậy, sau đó từ từ ngồi dậy thêm 1 phút rồi mới đứng lên vận động nhẹ. Khoảng thời gian ngắn này giúp cơ thể thích nghi dần với thay đổi huyết áp, giảm áp lực lên tim và não.
- Uống quá nhiều nước ngay sau khi ngủ dậy
Ảnh minh hoạ.
Ông Triệu thường uống liền 2 cốc nước lớn khi bụng đói sau khi thức dậy. Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết việc uống quá nhanh một lượng lớn nước trong thời gian ngắn có thể khiến thể tích máu tăng đột ngột, làm tim và thận phải hoạt động quá tải. Ở người có bệnh tim mạch hoặc chức năng thận suy giảm, điều này có thể làm tăng gánh nặng tuần hoàn và tạo thêm áp lực cho hệ mạch máu.
Ngoài ra, khi uống liên tục 3 - 4 cốc nước sau khi thức dậy, lượng axit dạ dày tích tụ qua đêm - vốn cần thiết để phân giải thức ăn - bị pha loãng đột ngột. Điều này làm chậm hoạt động tiêu hóa và dễ gây đầy hơi. Nên bắt đầu ngày mới với một cốc nước vừa đủ, sau đó, ăn nhẹ trong vòng 30 phút để hỗ trợ hydrat hóa.
-Tập thể dục cường độ cao khi bụng đói
Ảnh minh hoạ.
Ông Triệu có thói quen đi bộ và chạy bộ khoảng 1 tiếng đồng hồ ngay sau khi thức dậy. Dù tập thể dục là thói quen tốt, các bác sĩ cho rằng vận động cường độ cao khi chưa ăn sáng lại tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Sau một đêm ngủ dài, lượng đường trong máu thường ở mức thấp. Nếu tập luyện mạnh khi bụng đói, cơ thể dễ rơi vào tình trạng hạ đường huyết, gây tim đập nhanh, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc thậm chí ngất xỉu. Không chỉ vậy, khoảng thời gian từ 6-8h sáng cũng là lúc huyết áp đạt đỉnh trong ngày. Việc vận động mạnh vào thời điểm này có thể khiến huyết áp và nhịp tim tăng cao cùng lúc, từ đó làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu và biến cố tim mạch ở người có bệnh nền.
Các chuyên gia khuyến cáo nên ăn sáng nhẹ trước khi tập thể dục và chờ khoảng 30 phút để cơ thể ổn định rồi mới bắt đầu vận động. Người trung niên và cao tuổi nên ưu tiên các bài tập vừa phải như đi bộ chậm, giãn cơ hoặc đạp xe nhẹ thay vì tập quá sức vào sáng sớm.
-Uống cà phê khi bụng đói
Ảnh minh hoạ.
Uống cà phê khi bụng đói cũng là thói quen không tốt. Cà phê và các loại đồ uống chứa caffeine đều kích thích dạ dày tiết axit. Khi bụng rỗng, lượng axit này dễ gây kích ứng niêm mạc, dẫn đến ợ nóng, buồn nôn hoặc khó tiêu. Caffeine cũng có tác dụng lợi tiểu nhẹ, khiến cơ thể mất nước nhiều hơn.
Nên ăn nhẹ trước khi uống cà phê. Một ít hạnh nhân, bánh mì nướng hoặc sữa chua có thể giúp bảo vệ dạ dày và khiến cơ thể tiếp nhận caffeine một cách tốt hơn.
-Bỏ hoàn toàn bữa sáng
Việc bỏ bữa sáng sẽ làm rối loạn quá trình trao đổi chất. Buổi sáng là thời điểm não bộ cần glucose để khởi động và cũng là lúc tốc độ trao đổi chất đạt mức cao nhất.
Nếu không ăn sáng, cơ thể buộc phải huy động hormone căng thẳng để duy trì năng lượng. Hậu quả là đến bữa trưa, nhiều người rơi vào trạng thái quá đói và ăn nhiều hơn mức cần thiết, dẫn đến cảm giác uể oải, buồn ngủ vào buổi chiều.
Bỏ bữa sáng còn liên quan đến giảm khả năng tập trung, dễ cáu gắt và tăng nguy cơ ăn quá nhiều về sau. Một bữa sáng hợp lý giúp ổn định năng lượng, duy trì nhịp sinh học. Một bữa sáng đơn giản nhưng cân bằng gồm protein, chất béo tốt và carbohydrate phức hợp. Bữa ăn này giúp kiểm soát đường huyết, duy trì năng lượng và hỗ trợ nhịp trao đổi chất tự nhiên của cơ thể.
-Kiểm tra email công việc ngay khi vừa thức dậy
Buổi sáng là lúc hormone căng thẳng (cortisol) đạt mức cao tự nhiên. Nếu cộng thêm áp lực từ việc kiểm tra email, tin nhắn công việc hoặc mạng xã hội khi vừa mở mắt, tim sẽ phải chịu căng thẳng kép.
Điều này khiến huyết áp tăng kéo dài, làm tổn thương niêm mạc mạch máu theo thời gian. Chính vì vậy, để không bị mắc bệnh tim sớm, nên bắt đầu ngày mới nhẹ nhàng, không bị ánh sáng màn hình làm phiền và không kiểm tra email công việc ngay.
Minh Hoa (t/h)
