Số liệu mới nhất của Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF) cho thấy năm 2024, thế giới có khoảng 589 triệu người trưởng thành từ 20 đến 79 tuổi đang sống chung với đái tháo đường. Con số này được dự báo tăng lên 852,5 triệu người vào năm 2050.
Đáng lo ngại hơn, số người tử vong vì đái tháo đường cũng đang tăng lên rõ rệt. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đái tháo đường đã gây ra khoảng 2 triệu ca tử vong trên toàn cầu vào năm 2023, cao hơn gấp đôi so với năm 2000. WHO cũng ghi nhận tỷ lệ tử vong do đái tháo đường đã tăng gấp nhiều lần kể từ năm 2000.
Ảnh minh họa
Bác sĩ Trương Nhân Linh, Trưởng khoa Nội tiết tại Bệnh viện Xuanwu thuộc Đại học Y khoa Thủ đô (Bắc Kinh, Trung Quốc) nhấn mạnh rằng sự gia tăng tử vong do tiểu đường phần lớn xuất phát từ các biến chứng âm thầm, mà chế độ ăn uống sai lầm chính là một trong những mồi lửa châm ngòi. Trong đó, bữa sáng chính là cuộc chiến mở màn quyết định khả năng kiểm soát đường huyết cho cả ngày nhưng lại ít được chú ý!
4 kiểu ăn sáng như "bơm đường" vào máu
Cùng mắc tiểu đường, có người giữ chỉ số vô cùng ổn định, nhưng cũng có người vừa ăn xong đã rơi vào trạng thái mệt mỏi, tim đập nhanh, đường huyết vọt lên như tàu lượn siêu tốc.
Bác sĩ Trương Nhân Linh cảnh báo, có 4 loại bữa sáng tưởng bổ dưỡng nhưng tàn phá đường huyết khủng khiếp, thà chỉ uống một cốc nước lọc cầm hơi rồi tìm món khác thay thế còn hơn cố chấp để rồi nhập viện:
1. Nước ép hoa quả tươi
Nhiều người duy trì thói quen uống một ly nước cam tươi hoặc nước ép trái cây tahy bữa sáng với niềm tin bổ sung vitamin C lành mạnh cho cơ thể. Tuy nhiên, không ít bệnh nhân ngỡ ngàng khi đường huyết liên tục leo thang dù đã kiêng khem rất kỹ trong các bữa chính.
Ảnh minh họa
Quá trình ép lấy nước đã loại bỏ toàn bộ lượng chất xơ tự nhiên có trong hoa quả. Lúc này, đường fructose trong trái cây tồn tại ở dạng tự do, hấp thu cực kỳ nhanh vào máu không khác gì việc bạn trực tiếp uống nước ngọt có gas. Thiếu đi chất xơ làm tấm đệm hoãn xung, đường máu sẽ tăng vọt chỉ sau vài phút và sụt giảm đột ngột ngay sau đó, kéo theo cảm giác mệt mỏi, run tay và chóng mặt.
"Các nghiên cứu y khoa đã chứng minh thói quen uống nước ép hàng ngày làm tăng mạnh nguy cơ mắc đái tháo đường type 2. Với người đã mắc bệnh, ăn nguyên quả chưa qua chế biến sau bữa ăn chính mới là phương pháp nạp vitamin an toàn", bác sĩ Trương nói.
2. Ngũ cốc ngọt, bánh quy và thực phẩm chế biến sẵn
Sự bận rộn của cuộc sống hiện đại khiến nhiều người giải quyết bữa sáng bằng các loại ngũ cốc ăn liền, bánh quy, bánh bông lan hay bánh mì ngọt. Dù đem lại sự tiện lợi và cảm giác ngon miệng tức thì, đây lại là chiếc bẫy nguy hiểm đối với hệ nội tiết.
Những loại thực phẩm tinh chế này chứa hàm lượng carbohydrate đơn giản rất cao nhưng lại thiếu hụt nghiêm trọng chất xơ và protein. Khi nạp vào cơ thể lúc bụng rỗng vào buổi sáng, chúng khiến đường máu tăng đột ngột. Cơ thể buộc phải phản ứng bằng cách tiết ra lượng insulin lớn để xử lý, dẫn đến hiện tượng tụt đường huyết nhanh chóng ngay giữa buổi. Người bệnh sẽ rơi vào vòng lặp đói cồn cào, gục ngã vì kiệt sức và thèm ăn liên tục.
Hiện tượng đường huyết lên nhanh xuống nhanh này diễn ra thường xuyên sẽ làm gia tăng tình trạng kháng insulin, khiến bệnh ngày càng tiến triển nặng.
Ảnh minh họa
3. Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ
Các món ăn sáng giòn rụm như quẩy nóng, bánh rán, khoai tây chiên hay bánh mì bơ tỏi luôn có sức hút lớn nhờ hương vị thơm ngon. Tuy nhiên, hàm lượng chất béo chuyển hóa và lipid cao trong đồ chiên rán lại là kẻ thù nguy hiểm của bệnh nhân tiểu đường dù không hề ngọt.
Bác sĩ Trương cảnh báo: "Nạp quá nhiều dầu mỡ vào buổi sáng làm chậm quá trình tiêu hóa nhưng lại kích hoạt các phản ứng viêm mạn tính trong cơ thể, gây tăng mỡ máu và giảm độ nhạy của insulin. Việc tiêu thụ thường xuyên đồ chiên rán không chỉ khiến chỉ số đường huyết dao động khó lường mà còn làm tăng nguy cơ béo phì, xơ vữa động mạch và biến chứng tim mạch, vốn là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở người bệnh đái tháo đường".
4. Thực phẩm chế biến đậm đà, chứa nhiều muối
Bữa sáng với các món mặn như thịt nguội, xúc xích, dưa muối hay các món nước dùng đậm vị thường mang lại cảm giác kích thích vị giác, dễ ăn. Theo bác sĩ Trương, mặc dù muối không trực tiếp làm tăng chỉ số đường huyết ngay lập tức, nhưng lượng natri cao lại tàn phá hệ thống mạch máu của người bệnh.
Thói quen ăn mặn khiến cơ thể tích nước, làm tăng áp lực lên thành mạch và gây ra tình trạng cao huyết áp. Người mắc bệnh tiểu đường vốn đã có nguy cơ cao gặp các biến chứng về thận và tim mạch. Việc nạp quá nhiều muối vào buổi sáng sẽ đẩy nhanh tiến trình suy giảm chức năng thận, gây phù nề và khiến việc kiểm soát các chỉ số sinh hiệu trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
Ảnh minh họa
Tuy nhiên, không được vì vậy mà bỏ bữa sáng. Để giữ đường huyết luôn trong ngưỡng an toàn, bác sĩ Trương khuyên người có đường huyết cao nên ưu tiên bữa sáng kết hợp hài hòa giữa protein chất lượng cao như trứng luộc, đạm thực vật, cùng lượng nhỏ tinh bột nguyên cám và nhiều rau xanh. Sau khi ăn xong, bạn nên dành vài phút vận động nhẹ nhàng để hỗ trợ cơ thể chuyển hóa năng lượng một cách tối ưu nhất.
Nguồn và ảnh: Good Morning Health, Baidu
