Một chậu bạc hà nhỏ đặt ở ban công, bậu cửa sổ hay góc sân vừa tạo mảng xanh, vừa tiện khi gia đình muốn hái vài lá pha đồ uống hoặc dùng trong bữa ăn. Đây cũng là loại cây phát triển khá nhanh, đến mức nhiều người mua một chậu nhỏ về rồi chỉ sau một thời gian cây đã mọc kín chậu.
Tuy nhiên, bạc hà dễ sống không đồng nghĩa với việc có thể trồng theo cách nào cũng được. Cây có đặc tính ưa ẩm nhưng vẫn cần điều kiện đất và chậu phù hợp; thích ánh sáng nhưng không phải vị trí nào nhiều nắng cũng lý tưởng, nhất là trong những ngày nóng. Đặc biệt, khả năng lan rất nhanh của bạc hà vừa là ưu điểm, vừa có thể trở thành vấn đề nếu trồng không đúng chỗ. Nếu gia đình bạn đang có một vài chậu bạc hà, những lời khuyên dưới đây khá đáng để tham khảo.
1. Đừng mặc định bạc hà càng phơi nắng nhiều càng tốt
Bạc hà có thể phát triển ở nơi có nắng hoặc bán râm. Vì vậy, gia đình không nhất thiết phải tìm vị trí hứng nắng gay gắt cả ngày mới mong cây xanh tốt. Với điều kiện thời tiết nóng, đặc biệt ở ban công hướng Tây hoặc sân thượng hấp nhiệt mạnh, chậu cây có thể mất nước rất nhanh. Nếu thấy đất thường xuyên khô chỉ sau một thời gian ngắn, lá dễ héo vào buổi trưa hoặc mép lá bị khô, bạn nên xem lại vị trí đặt cây thay vì chỉ tăng lượng nước tưới. Một nơi sáng, thông thoáng và nhận được nắng phù hợp thường dễ chăm hơn vị trí bị hun nóng trong nhiều giờ liên tục. Ngược lại, cũng không nên đặt bạc hà lâu ngày ở góc quá tối trong nhà. Thiếu sáng có thể khiến cây phát triển yếu, thân vươn dài và tán không được dày đẹp như mong muốn.
2. Bạc hà thích ẩm, nhưng đừng biến chậu cây thành một khối đất lúc nào cũng sũng nước
Đây là điểm khá dễ gây nhầm lẫn. Bạc hà cần độ ẩm tương đối ổn định và cây trồng trong chậu cần được kiểm tra nước thường xuyên, đặc biệt vào thời tiết nóng. Nhưng “ưa ẩm” không có nghĩa là phải tưới theo lịch cố định bất kể đất đang khô hay ướt. Trước khi tưới, mọi người có thể kiểm tra trực tiếp bề mặt và độ ẩm của đất. Khi đất bắt đầu khô, hãy tưới đủ để làm ẩm bầu đất và để phần nước dư thoát ra ngoài. Chậu cần có lỗ thoát nước, tránh tình trạng nước liên tục đọng ở đáy. Gia đình cũng nên nhớ rằng nhu cầu nước thay đổi theo thời tiết, kích thước chậu và vị trí trồng. Một chậu bạc hà ngoài ban công vào ngày nắng nóng có thể khô nhanh hơn rất nhiều so với chậu đặt ở nơi mát. Bởi vậy, quan sát đất và cây đáng tin cậy hơn việc tự đặt quy tắc “mỗi ngày tưới một lần”.
3. Nếu trồng ngoài vườn, hãy nghĩ trước đến chuyện bạc hà sẽ lan đi đâu
Một chậu bạc hà nhìn nhỏ bé nhưng bản thân cây lại có khả năng lan rất khỏe nhờ hệ thân ngầm. Khi được trồng trực tiếp xuống đất và gặp điều kiện thuận lợi, cây có thể nhanh chóng bò sang khu vực xung quanh và cạnh tranh không gian với những cây khác. Vì vậy, với những gia đình chỉ muốn có một bụi bạc hà vừa đủ để sử dụng, trồng trong chậu thường là cách dễ kiểm soát hơn. Nếu vẫn muốn đưa cây xuống luống, cần chọn khu vực mà bạc hà có thể lan rộng mà không gây phiền hoặc sử dụng biện pháp giới hạn vùng rễ phù hợp. Đây cũng là một điểm khác biệt đáng chú ý giữa bạc hà và nhiều loại rau gia vị khác: đôi khi vấn đề không phải làm sao để cây lớn nhanh, mà lại là làm sao để cây không lớn vượt khỏi khu vực bạn dành cho nó.
4. Muốn chậu bạc hà rậm đẹp, hãy hái ngọn thường xuyên
Nhiều người trồng cây lại có tâm lý tiếc, chỉ ngắt vài chiếc lá phía dưới rồi giữ nguyên những cành dài. Nhưng với bạc hà, việc thu hoạch các ngọn non thường xuyên có thể khuyến khích cây phân nhánh, nhờ đó bụi cây giữ được dáng gọn và rậm hơn. Khi cần sử dụng, bạn có thể cắt một đoạn ngọn thay vì lần lượt vặt hết những lá lớn trên thân. Đồng thời, những cành quá dài, yếu hoặc mọc lộn xộn cũng có thể được tỉa lại để cây tiếp tục tạo lứa chồi mới. Nếu bạc hà đã ra hoa và bụi cây trở nên già, xơ xác, việc cắt cây xuống thấp có thể kích thích một đợt chồi non mới. Đây là lý do một chậu bạc hà được thu hoạch đều đôi khi lại trông khỏe và gọn hơn chậu được “để dành” quá lâu.
5. Chậu đã kín đặc cây thì đừng chỉ tiếp tục bón phân
Bạc hà phát triển nhanh nên sau một thời gian, phần thân ngầm và rễ có thể chiếm gần hết không gian trong chậu. Lúc này, dù vẫn tưới nước và chăm sóc như trước, cây có thể bắt đầu trở nên chen chúc, các thân mới nhỏ hơn hoặc toàn bộ bụi cây trông kém sung sức. Thay vì chỉ nghĩ cây “thiếu chất” rồi liên tục bổ sung phân bón, gia đình nên kiểm tra cả tình trạng của chậu. Những bụi bạc hà trồng lâu có thể được nhấc lên, chia nhỏ và trồng lại một phần vào đất trồng mới; hoặc chuyển sang chậu phù hợp hơn nếu cần. Bạn cũng không nhất thiết phải giữ toàn bộ bụi cây cũ. Bạc hà khá dễ nhân giống bằng cách chia bụi hoặc từ các đoạn cây phù hợp, vì vậy việc làm mới chậu định kỳ có thể giúp duy trì một bụi cây trẻ và dễ chăm hơn.
6. Thấy lá bạc hà xấu, hãy nhìn kỹ trước khi chỉ đổ lỗi cho thiếu nước
Lá bạc hà héo vào ngày nóng có thể liên quan đến việc đất khô, nhưng lá xấu không phải lúc nào cũng do cây “khát”. Bạc hà vẫn có thể gặp sâu ăn lá, côn trùng chích hút cũng như một số bệnh như phấn trắng hoặc gỉ sắt. Bởi vậy, khi cây đột nhiên xuất hiện nhiều lá thủng, đốm bất thường, lớp bột trắng hoặc những dấu hiệu lạ lan dần, gia đình nên kiểm tra cả mặt trên, mặt dưới lá và các thân cây. Những lá, cành bị ảnh hưởng nặng có thể được loại bỏ và không nên sử dụng làm thực phẩm. Đặc biệt với bạc hà được trồng để hái ăn, không nên thấy vài con sâu hay lá bệnh là lập tức sử dụng một loại thuốc bảo vệ thực vật bất kỳ. Nếu cần dùng sản phẩm xử lý, phải chọn loại được phép sử dụng cho cây rau/gia vị ăn được, đồng thời tuân thủ đúng hướng dẫn và thời gian cách ly ghi trên nhãn.
7. Trồng để ăn thì nên biết chính xác cây bạc hà nhà mình là loại nào
Bạc hà thực tế là tên gọi được dùng cho nhiều loài và giống thuộc chi Mentha, không phải tất cả những cây có lá thơm và được người bán gọi bằng một cái tên gần giống bạc hà đều mặc nhiên phù hợp để ăn. Nếu mục đích chính là thu hoạch lá làm thực phẩm hoặc đồ uống, gia đình nên mua cây từ nguồn đáng tin cậy và xác định rõ giống được bán là loại dùng trong ẩm thực. Đây đặc biệt là điều nên lưu ý khi mua những giống lạ hoặc cây cảnh có mùi thơm nhưng không rõ tên.
Còn với một chậu bạc hà ăn được đã xác định rõ, cách chăm thực tế không quá phức tạp: cho cây đủ ánh sáng, giữ đất ẩm hợp lý, để chậu thoát nước, thường xuyên thu hoạch ngọn và kiểm soát khả năng lan của cây. Làm đúng những điều cơ bản này thường hữu ích hơn nhiều so với việc liên tục tìm phân bón hay các “mẹo” đặc biệt để ép bạc hà lớn thật nhanh.
