PGS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết tại Hà Nội và các thành phố lớn, nhu cầu truyền dịch tại nhà khá phổ biến. Có thể chia những người tìm đến dịch vụ này thành 3 nhóm.
1. Người bệnh có chỉ định vẫn cần đặc biệt thận trọng
Nhóm đầu tiên là những người có chỉ định truyền dịch, chẳng hạn bệnh nhân mắc bệnh mạn tính, người cao tuổi, người yếu, khó đi lại hoặc người bị sốt, nôn, tiêu chảy...
Đây là những trường hợp gia đình thường không muốn đưa vào bệnh viện mà lựa chọn gọi nhân viên y tế đến nhà truyền dịch. Tuy nhiên, theo PGS Hiếu, chính nhóm người bệnh này lại có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn do thể trạng không khỏe và dễ phản ứng khi tiếp xúc với các dị nguyên.
Nếu thực sự cần truyền dịch hoặc thuốc tại nhà, ông cho rằng cần bảo đảm một số điều kiện.
Thứ nhất, phải có đơn và chỉ định rõ ràng của bác sĩ, bao gồm loại dịch, liều lượng và tốc độ truyền.
Thứ hai, người thực hiện phải là bác sĩ hoặc điều dưỡng có chứng chỉ hành nghề và phải mang theo hộp thuốc chống sốc để xử trí khi xảy ra phản ứng bất thường.
Thứ ba, cần kiểm tra kỹ tên dịch, hạn sử dụng, tình trạng túi dịch; bảo đảm túi còn nguyên vẹn, dịch không bị đục hoặc xuất hiện kết tủa.
Thứ tư, toàn bộ quá trình sát trùng và chọc kim phải bảo đảm vô khuẩn.
Đặc biệt, trong suốt quá trình truyền, người nhà cần ở bên theo dõi, kể cả khi người bệnh đang ngủ.
Truyền dịch (ảnh minh họa).
2. Người khỏe mạnh không nên truyền dịch để “bồi bổ”
Nhóm thứ hai là những người hoàn toàn khỏe mạnh nhưng cho rằng mình “yếu”, cần truyền dịch để bồi bổ. Một số người sau khi uống rượu bia hoặc phải làm việc với lịch trình dày đặc cũng tìm đến dịch vụ này với mong muốn nhanh chóng lấy lại sức.
Theo PGS Hiếu, đây cũng là nhóm thường xuyên gọi truyền dịch tại nhà và yêu cầu những gói như “truyền thải độc gan”, “truyền vitamin C tăng đề kháng” hay “truyền đạm cho khỏe”.
Nhiều người kỳ vọng sau khi truyền sẽ tỉnh táo, khỏe khoắn và có thể tiếp tục làm việc ngay.
Tuy nhiên, việc truyền muối, đường hoặc vitamin liều cao không giúp gan đào thải rượu nhanh hơn. Hiệu quả mà người sử dụng cảm nhận được nhiều khi chủ yếu đến từ tâm lý.
3. Truyền trắng, vitamin, collagen tại nhà và spa
Nhóm thứ ba là những người sử dụng dịch truyền với mục đích làm đẹp như truyền trắng da, vitamin C, glutathione, collagen... tại nhà hoặc tại spa.
PGS Hiếu đánh giá đây là nhóm có nguy cơ đặc biệt cao do có thể sử dụng thuốc, sản phẩm xách tay không rõ nguồn gốc, liều lượng lớn hoặc pha trộn nhiều loại với nhau.
Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ sốc phản vệ, nhiễm trùng và các biến chứng nghiêm trọng khác.
6 biến chứng có thể xảy ra khi truyền dịch tại nhà
Theo PGS Hiếu, truyền dịch là một thủ thuật đưa trực tiếp thuốc hoặc dịch vào đường tĩnh mạch nên không thể xem là một biện pháp chăm sóc sức khỏe đơn giản.
Nhiễm trùng, sốc nhiễm trùng là một trong những nguy cơ đáng lo ngại. Nếu kỹ thuật không bảo đảm hoặc dụng cụ không vô khuẩn, vi khuẩn có thể xâm nhập trực tiếp vào máu. Người bệnh có thể xuất hiện sưng đỏ, đau, mưng mủ tại vị trí tiêm, sốt cao, rét run.
Sốc phản vệ, dị ứng với thuốc hoặc dịch truyền cũng có thể xảy ra. Ngay cả nước muối sinh lý, vitamin hay các loại dịch đạm cũng không hoàn toàn loại trừ nguy cơ phản ứng nghiêm trọng. Biểu hiện có thể gồm nổi mề đay toàn thân, khó thở, tức ngực, tụt huyết áp, lơ mơ. Nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh có thể tử vong trong thời gian rất ngắn.
Một nguy cơ khác là tắc mạch do khí nếu không loại bỏ hết khí trong dây truyền, khiến khí lọt vào tĩnh mạch và có thể gây biến chứng nguy hiểm.
Quá tải tuần hoàn, phù phổi có thể xảy ra khi truyền quá nhanh hoặc quá nhiều so với khả năng đáp ứng của tim và thận. Nguy cơ đặc biệt đáng lưu ý ở người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch, suy thận và trẻ nhỏ. Người bệnh có thể khó thở, tức ngực, ho khan, phù hoặc huyết áp tăng cao.
Viêm tắc tĩnh mạch và thoát mạch cũng là biến chứng có thể gặp. Viêm tĩnh mạch khiến ven nổi cứng, đỏ và đau dọc theo đường truyền. Trong khi đó, thoát mạch xảy ra khi kim lệch khỏi tĩnh mạch, khiến dịch truyền đi vào mô xung quanh, gây sưng và đau; với một số thuốc, tổn thương mô thậm chí có thể dẫn đến hoại tử.
Ngoài ra, rối loạn điện giải có thể xảy ra khi tự ý truyền các loại dịch chứa điện giải như Lactate Ringer, kali, natri... không đúng chỉ định. Tình trạng này có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim, co giật, thậm chí hôn mê.
