Bác sĩ Melissa Wong - Trung tâm mắt Quốc gia Singapore
Đục thủy tinh thể là nguyên nhân gây khoảng 51% trường hợp mù lòa trên toàn cầu, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Tại Đông Nam Á, đục thủy tinh thể vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa có thể phòng tránh trong bối cảnh dân số già hóa nhanh.
Ở Việt Nam, căn bệnh này là nguyên nhân của phần lớn các trường hợp mù lòa, với hàng trăm nghìn người cần điều trị mỗi năm.
Mờ mắt chỉ là khởi đầu
Theo bác sĩ Melissa Wong, Trưởng Khoa và Chuyên gia Tư vấn Cấp cao, Khoa Đục thủy tinh thể và Nhãn khoa Toàn diện, Trung tâm Mắt Quốc gia Singapore (SNEC), tuổi càng cao, nguy cơ mắc đục thủy tinh thể càng lớn.
Ngoài quá trình lão hóa tự nhiên, tiếp xúc kéo dài với tia cực tím (UV), đái tháo đường, hút thuốc lá, sử dụng corticosteroid trong thời gian dài hoặc chấn thương mắt cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Triệu chứng điển hình của đục thủy tinh thể là nhìn mờ tăng dần, không đau. Người bệnh thường phải cần nhiều ánh sáng hơn để đọc sách, nhìn thấy quầng sáng hoặc tia sáng quanh nguồn sáng vào ban đêm, dễ bị chói mắt và phải thay kính liên tục do độ khúc xạ thay đổi.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Melissa Wong, điều đáng lo ngại hơn là những hệ lụy mà suy giảm thị lực gây ra đối với cuộc sống hằng ngày.
"Nhiều nghiên cứu đã chứng minh thị lực kém có liên quan mật thiết với chất lượng cuộc sống thấp hơn. Người bệnh có nguy cơ té ngã cao hơn, tâm trạng bị ảnh hưởng và không thể tiếp tục các hoạt động sinh hoạt thường ngày", bà cho biết.
Đối với người cao tuổi, hậu quả còn nghiêm trọng hơn. Khi thị lực giảm sút, họ dần mất khả năng tự chăm sóc bản thân, phải phụ thuộc vào người khác trong các hoạt động đơn giản như đi lại, nấu ăn, đọc sách hay sử dụng điện thoại.
Sự phụ thuộc này không chỉ làm mất đi tính tự chủ mà còn ảnh hưởng đến lòng tự trọng, khiến nhiều người thu hẹp các mối quan hệ xã hội và dễ rơi vào trạng thái cô đơn, lo âu hoặc trầm cảm.
Những sở thích từng mang lại niềm vui như đọc sách, vẽ tranh, chơi cờ hay gặp gỡ bạn bè cũng dần bị từ bỏ vì không còn nhìn rõ. Ngoài ra, thị lực suy giảm còn ảnh hưởng đến khả năng giữ thăng bằng, cảm nhận độ sâu và độ tương phản, làm tăng nguy cơ té ngã là nguyên nhân hàng đầu gây chấn thương, tàn tật và tử vong ở người cao tuổi.
Đừng chờ "chín" mới phẫu thuật
Bác sĩ Melissa Wong cho rằng người dân không nên chờ đục thuỷ tinh thể chín bởi vì quan niệm nay không còn phù hợp với y học hiện đại. Nếu chậm trễ, bao thủy tinh thể yếu hơn, giác mạc phù nề, làm phẫu thuật khó hơn và thời gian hồi phục kéo dài hơn.
Việc trì hoãn điều trị còn có nguy cơ gặp các biến chứng như vỡ bao thủy tinh thể tự phát hoặc tăng nhãn áp thứ phát, khiến việc điều trị trở nên phức tạp.
Theo bác sĩ, quyết định phẫu thuật không phụ thuộc vào việc thủy tinh thể đã "chín" hay chưa, mà dựa trên mức độ ảnh hưởng của bệnh đến chất lượng cuộc sống và nhu cầu sinh hoạt của từng người. Đối với người vẫn còn làm việc, thường xuyên lái xe hoặc gặp khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày vì thị lực giảm, việc can thiệp sớm sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn.
Đặc biệt, ở những người mắc bệnh võng mạc cần được theo dõi định kỳ, đục thủy tinh thể nặng còn cản trở bác sĩ quan sát đáy mắt, ảnh hưởng đến việc chẩn đoán và điều trị các bệnh lý khác.
Ca mổ 10-15 phút
Hiện nay, phẫu thuật đục thủy tinh thể là một trong những thủ thuật thành công nhất trong nhãn khoa. Thông thường, ca mổ chỉ kéo dài khoảng 10-15 phút và được thực hiện dưới gây tê tại chỗ hoặc gây tê bề mặt.
Trong quá trình phẫu thuật, thủy tinh thể bị đục được thay thế bằng thủy tinh thể nhân tạo, do đó đục thuỷ tinh thể không tái phát sau phẫu thuật.
Việc can thiệp phẫu thuật sớm để thị lực trở về như bình thường. Ảnh: SNEC
Theo bác sĩ Melissa Wong, SNEC đã ứng dụng công nghệ laser femtosecond trong những trường hợp phù hợp giúp các đường cắt chính xác hơn, giảm năng lượng sử dụng trong phẫu thuật, rút ngắn thời gian mổ và hạn chế nguy cơ biến chứng ở những ca phức tạp.
Công nghệ này còn cho phép bác sĩ theo dõi và điều chỉnh kế hoạch phẫu thuật theo thời gian thực dựa trên cấu trúc mắt của từng bệnh nhân, giúp bảo tồn bao thủy tinh thể tốt hơn và giảm nguy cơ rách bao.
Mỗi năm, Trung tâm Mắt Quốc gia Singapore thực hiện hơn 21.000 ca phẫu thuật đục thủy tinh thể, với tỷ lệ 98-99% người bệnh đạt thị lực từ 6/12 trở lên sau phẫu thuật. Tỷ lệ viêm nội nhãn sau mổ cũng ở mức rất thấp, chỉ 0,0143% trong hơn 127.000 ca được thực hiện trong giai đoạn 2005-2014.
Không chỉ cải tiến kỹ thuật phẫu thuật, các nhà khoa học tại Trung tâm Mắt Quốc gia Singapore (SNEC) còn nghiên cứu những giải pháp giúp người bệnh phục hồi thuận lợi hơn sau mổ. Theo các bác sĩ, một số bệnh nhân, đặc biệt là người trên 50 tuổi, thường quên nhỏ thuốc sau phẫu thuật đục thủy tinh thể, ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.
Từ thực tế này, SNEC phối hợp với Viện Nghiên cứu Mắt Singapore (SERI) và Đại học Utrecht phát triển liệu pháp steroid dạng nano lipid nhằm giảm sự phụ thuộc vào thuốc nhỏ mắt nhiều lần mỗi ngày sau mổ, qua đó cải thiện khả năng tuân thủ điều trị.
