Chỉ mất vài phút, một phần thức ăn nguội có thể trở nên nóng hổi nhờ lò vi sóng. Chính sự nhanh gọn này khiến thiết bị trở thành vật dụng quen thuộc trong nhiều căn bếp.
Thế nhưng, cùng với sự tiện lợi là không ít tranh cãi: Hâm thức ăn bằng lò vi sóng có gây ung thư không? Hộp nhựa cho vào lò có an toàn? Tại sao thức ăn bên ngoài nóng nhưng bên trong vẫn lạnh?
Bác sĩ Trần Dục Chương, chuyên khoa Y học gia đình, Khoa Y học Gia đình và Cộng đồng, Bệnh viện E-Da (Đài Loan), cho biết bản thân lò vi sóng không phải "thủ phạm" gây ung thư như nhiều người lo ngại.
Theo FDA, lò vi sóng sử dụng sóng vi ba - một dạng bức xạ điện từ không ion hóa để làm nóng thực phẩm. Khác với tia X, loại bức xạ này không có cơ chế khiến thực phẩm trở thành chất phóng xạ. FDA cũng cho biết các lò vi sóng đáp ứng tiêu chuẩn an toàn và được sử dụng đúng hướng dẫn nhìn chung an toàn.
Thậm chí, việc nấu bằng lò vi sóng không nhất thiết làm mất dinh dưỡng nhiều hơn các phương pháp nấu thông thường. Do thời gian gia nhiệt nhanh và thường không cần thêm nhiều nước, một số vitamin và khoáng chất có thể được bảo toàn tốt hơn.
Vậy điều gì mới thực sự đáng lo?
Không phải những “tia bức xạ” như nhiều người vẫn lo ngại, mà chính cách sử dụng lò vi sóng hằng ngày mới có thể tiềm ẩn rủi ro. Từ việc hâm đi hâm lại thức ăn, dùng sai hộp đựng đến bỏ qua bước đảo thực phẩm, những thói quen tưởng vô hại này có thể ảnh hưởng đến an toàn của bữa ăn.
1. Hâm đi hâm lại thức ăn để qua đêm: đừng nghĩ "cho vào lò là an toàn"
Một trong những thói quen phổ biến là nấu một lượng lớn thức ăn, để dành qua đêm rồi hôm sau lấy ra hâm nóng nhiều lần.
Bài viết gốc cảnh báo nhóm rau lá như rau bina, cần tây có chứa nitrat. Trong quá trình bảo quản, vi khuẩn có thể chuyển nitrat thành nitrit; việc bảo quản không đúng cách, đặc biệt ở nhiệt độ không an toàn, mới là vấn đề cần quan tâm.
Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào việc "hâm nóng lại", điều quan trọng hơn là bảo quản thức ăn thừa đúng cách ngay từ đầu.
Không nên để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài. Nếu còn đồ ăn, nên nhanh chóng đưa vào tủ lạnh và bảo quản phù hợp. Và khi lấy thức ăn ra hâm nóng, mục tiêu không phải chỉ là "nóng bên ngoài", mà cần bảo đảm phần bên trong cũng đạt nhiệt độ an toàn.
Theo USDA, thức ăn thừa nên được hâm nóng đến nhiệt độ bên trong ít nhất 165°F, tương đương khoảng 74°C. Khi sử dụng lò vi sóng, nên đậy thực phẩm, xoay hoặc đảo để nhiệt phân bố đều và để thức ăn nghỉ một lúc trước khi kiểm tra nhiệt độ ở nhiều vị trí.
2. Hộp nhựa không phải loại nào cũng có thể cho vào lò vi sóng
Đây là lỗi nhiều người dễ mắc vì nghĩ rằng "hộp nhựa dùng để đựng thức ăn thì chắc chắn có thể cho vào lò". Thực tế không phải vậy.
FDA lưu ý một số loại hộp nhựa không nên sử dụng trong lò vi sóng vì có thể bị biến dạng hoặc nóng chảy do nhiệt từ chính thực phẩm. Người dùng nên tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và chỉ sử dụng những vật chứa được xác nhận phù hợp với lò vi sóng.
Đặc biệt, với đồ dùng bằng melamine, FDA khuyến cáo không dùng chúng để đun nóng thực phẩm trong lò vi sóng. Với thực phẩm có tính axit, việc gia nhiệt ở nhiệt độ cao có thể làm tăng khả năng thôi nhiễm melamine từ vật liệu. FDA khuyến nghị sử dụng đồ đựng bằng sứ hoặc vật liệu khác được ghi rõ là an toàn với lò vi sóng để gia nhiệt.
Vì vậy, nếu đang có thói quen tận dụng bất kỳ chiếc hộp nào có sẵn trong bếp, đây là lúc nên kiểm tra lại. Hộp có ký hiệu dùng được trong lò vi sóng mới nên được sử dụng để hâm nóng.
3. Ngoài nóng hổi nhưng bên trong vẫn lạnh: sai lầm tưởng nhỏ mà không nhỏ
Bạn lấy một phần thịt ra khỏi lò vi sóng, sờ bên ngoài thấy nóng và nghĩ rằng thức ăn đã sẵn sàng?
Chưa chắc.
Một đặc điểm của việc gia nhiệt bằng lò vi sóng là nhiệt có thể phân bố không đồng đều, đặc biệt với thực phẩm có độ dày lớn hoặc thực phẩm đông lạnh.
Nghiên cứu được lưu trữ bởi Thư viện Nông nghiệp Quốc gia Mỹ (USDA) cũng chỉ ra rằng hiện tượng gia nhiệt không đều là một vấn đề đáng quan tâm đối với thực phẩm cần được nấu chín bằng lò vi sóng. Một số phần có thể nóng lên nhanh trong khi những phần khác vẫn ở nhiệt độ thấp, từ đó ảnh hưởng đến khả năng tiêu diệt mầm bệnh.
Đây là lý do chỉ nhìn bằng mắt hoặc sờ bên ngoài để đánh giá thức ăn đã đủ nóng hay chưa là chưa đủ. USDA cũng khuyến nghị khi hâm thức ăn bằng lò vi sóng nên đậy thực phẩm, xoay hoặc đảo để nhiệt phân bố đều, sau đó để thức ăn nghỉ trước khi kiểm tra nhiệt độ ở nhiều vị trí.
Đây là một thao tác rất đơn giản nhưng thường bị bỏ qua vì nhiều người chỉ quan tâm đến việc "hâm bao nhiêu phút".
Hộp đựng bị trầy xước: Đừng tiếc vài chiếc bát, hộp trong bếp
Bác sĩ Trần Dục Chương đặc biệt lưu ý đến các dụng cụ đựng thực phẩm đã xuống cấp.
Những chiếc hộp, bát bằng melamine bị trầy xước, mờ bề mặt, sứt mẻ hoặc nứt vỡ không nên tiếp tục được sử dụng một cách tùy tiện, đặc biệt để đựng hoặc gia nhiệt thực phẩm nóng.
FDA cho biết một lượng melamine còn sót lại trong vật liệu có thể di chuyển vào thực phẩm trong một số điều kiện; khả năng này có thể tăng khi thực phẩm có tính axit được gia nhiệt ở nhiệt độ cao.
Do đó, nếu cần hâm nóng thức ăn, lựa chọn đơn giản hơn là hộp thủy tinh, sứ hoặc vật chứa được nhà sản xuất xác nhận an toàn với lò vi sóng.
FDA cũng lưu ý rằng thủy tinh, giấy, gốm và một số loại nhựa có thể được sử dụng trong lò vi sóng, nhưng không phải mọi loại nhựa đều phù hợp. Người dùng cần kiểm tra hướng dẫn của sản phẩm thay vì chỉ dựa vào hình thức bên ngoài.
Vậy dùng lò vi sóng thế nào để an toàn hơn?
Không cần phải bỏ lò vi sóng khỏi căn bếp chỉ vì lo ngại về "bức xạ". Điều quan trọng là sử dụng đúng cách:
Một là, chọn đúng hộp đựng. Ưu tiên hộp thủy tinh, sứ hoặc vật chứa có ghi rõ khả năng sử dụng trong lò vi sóng. Không sử dụng hộp melamine để gia nhiệt trong lò vi sóng.
Hai là, bảo quản thức ăn thừa đúng cách. Không để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu rồi mới cho vào tủ lạnh.
Ba là, đừng chỉ nhìn bên ngoài để đánh giá thức ăn đã nóng. Với thực phẩm cần hâm nóng kỹ, nên đảo, lật hoặc xoay để nhiệt phân bố đều.
Bốn là, chú ý nhiệt độ bên trong. USDA khuyến nghị hâm nóng thức ăn thừa đến ít nhất khoảng 74°C để bảo đảm an toàn thực phẩm.
Năm là, kiểm tra tình trạng chiếc lò. FDA khuyến cáo không nên tiếp tục sử dụng lò nếu cửa, bản lề, chốt hoặc gioăng bị hư hỏng khiến cửa không đóng kín đúng cách.
Lò vi sóng không đáng sợ, dùng sai mới là điều cần cảnh giác
Nỗi lo "lò vi sóng gây ung thư" đã khiến không ít người dè chừng thiết bị quen thuộc này. Tuy nhiên, bằng chứng và hướng dẫn từ các cơ quan y tế cho thấy lò vi sóng đạt chuẩn, được sử dụng đúng cách không khiến thực phẩm trở thành chất phóng xạ.
Điều cần quan tâm hơn là những thói quen rất đời thường: cho thức ăn vào chiếc hộp không phù hợp, để thức ăn quá lâu trước khi bảo quản, hoặc thấy bên ngoài nóng là nghĩ bên trong đã chín kỹ.
Đôi khi, chỉ một thao tác nhỏ như đảo thức ăn giữa chừng, chọn đúng hộp đựng hoặc kiểm tra nhiệt độ bên trong cũng có thể tạo ra khác biệt lớn đối với an toàn thực phẩm.
Nói cách khác, vấn đề không nằm ở việc bạn có dùng lò vi sóng hay không, mà nằm ở cách bạn sử dụng nó mỗi ngày.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: QQ)
