Người phụ nữ sinh năm 1959, sống cùng các con tại Hà Nội nhưng chủ yếu được người giúp việc chăm sóc do các con đều bận công việc. Hàng ngày, người giúp việc lo việc ăn uống và sinh hoạt cơ bản. Việc theo dõi sức khỏe, nhắc thuốc hay nhận biết những thay đổi bất thường ở người từng bị đột quỵ lại không được thực hiện thường xuyên.
Bản thân bà cũng có tâm lý ngại làm phiền con. Mỗi khi thấy mệt hoặc sức khỏe giảm sút, bà không chủ động gọi người thân. Thuốc bác sĩ kê có thời điểm bà uống không đều, nhớ lúc nào thì uống lúc đó.
Tình trạng kéo dài cho đến khi bà yếu và mệt nhiều hơn. Khi nhận thấy mẹ có biểu hiện bất thường, gia đình mới đưa bà đến bệnh viện thăm khám và chụp cộng hưởng từ não.
“ Kết quả ngày 15/9 cho thấy bệnh nhân có ổ nhồi máu não giai đoạn bán cấp ở vùng cầu não trái, bên cạnh tổn thương cũ tại vùng trán phải ”, thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông nói hôm 16/9.
Hình ảnh cũng ghi nhận thoái hóa myelin chất trắng ở vùng vành tia, trung tâm bán bầu dục và quanh não thất hai bên, mức độ Fazekas II, kèm giảm thể tích não theo tuổi.
Trên hình ảnh mạch máu não, bác sĩ chưa phát hiện phình, tắc hay dị dạng mạch. Khi nhập viện, bệnh nhân yếu nửa người phải, mệt nhiều. Do tổn thương ở giai đoạn bán cấp, bà được điều trị nội khoa, không có chỉ định can thiệp.
Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh thăm khám cho người bệnh. (Ảnh: BSCC)
Gần hai năm, mỗi lần ngồi xuống, người đàn ông 70 tuổi, ở Cầu Giấy, Hà Nội lại phải nghiêng người sang một bên để giảm đau. Những cơn đau do búi trĩ ngày càng lớn khiến sinh hoạt của ông đảo lộn, nhưng khi các con hỏi, ông vẫn chỉ nói mình bị đau lưng, mỏi người.
Ông biết các con đều đang có những khoản phải lo. Người con lớn vừa hoàn tất khoản vay mua nhà, người con nhỏ vẫn phải dành dụm tiền cho việc học của các cháu. Nghĩ đến chi phí điều trị, rồi cảnh con cái phải nghỉ việc đưa bố đi viện, ông càng ngần ngại không muốn nói về tình trạng sức khỏe của mình.
Vì thế, ông âm thầm chịu đựng. Những lúc đau nhiều, ông tìm cách thay đổi tư thế, kê gối để có thể nằm hoặc ngồi mà không quá khó chịu. Ông nghĩ chỉ cần cố thêm một thời gian, bệnh sẽ không ảnh hưởng đến các con.
Đến khi không thể chịu đựng thêm, ông mới đến bệnh viện. Thời điểm thăm khám, ông gần như không thể ngồi bình thường mà phải đứng, khom người chờ đến lượt. Bác sĩ phát hiện búi trĩ đã sa hoàn toàn ra ngoài, kích thước lớn, thuộc độ 4 - mức độ nặng nhất của bệnh trĩ.
Bác sĩ cho biết tình trạng kéo dài khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn, đồng thời làm tăng nguy cơ biến chứng tại búi trĩ. Thay vì được xử trí sớm khi bệnh còn ở mức độ nhẹ, ông phải trải qua cuộc phẫu thuật phức tạp hơn và cần thêm thời gian theo dõi, chăm sóc sau mổ. Khi được hỏi vì sao không đi khám sớm, ông chỉ đáp: “Tôi sợ làm phiền các con”.
Việt Nam thuộc nhóm quốc gia già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Người cao tuổi thường mang trong mình nhiều bệnh mạn tính cùng lúc như tăng huyết áp, tiểu đường, viêm khớp, suy tim, bệnh thận mạn tính, trầm cảm hay Alzheimer. Thay vì tìm kiếm điều trị sớm, không ít người chọn giấu bệnh cho đến khi thân thể không còn chịu đựng nổi.
Theo bác sĩ Mạnh, những trường hợp này cho thấy một khoảng trống dễ bị bỏ qua trong chăm sóc người cao tuổi. Người bệnh có thể vẫn được ăn uống, tắm rửa, sinh hoạt hàng ngày nhưng những việc quan trọng như uống thuốc đúng chỉ định, tái khám và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường lại không được theo dõi đầy đủ.
“ Có trường hợp đến khi tái phát, con cái mới hỏi vì sao thuốc bác sĩ kê đã hết một tuần nhưng mẹ không nói để đưa đi khám. Bệnh nhân chỉ trả lời rằng thấy các con bận nên không dám nhờ” , bác sĩ chia sẻ.
Đây cũng là tình huống không hiếm ở những gia đình con cái đang trong độ tuổi lao động, vừa đi làm vừa chăm con nhỏ. Không thể thường xuyên ở bên cha mẹ, nhiều gia đình giao người giúp việc đảm nhận việc chăm sóc hàng ngày. Trong khi đó, người cao tuổi lại thường cố gắng tự xoay xở, không muốn con cái thêm lo lắng.
Với người từng đột quỵ, việc dùng thuốc đúng đơn, tái khám theo lịch và nhận biết sớm những dấu hiệu thay đổi có vai trò quan trọng trong quá trình theo dõi. Nếu chỉ có người hỗ trợ các nhu cầu sinh hoạt cơ bản, những biểu hiện như yếu tay chân, nói khó, mệt bất thường hoặc thay đổi ý thức có thể bị bỏ qua.
Bác sĩ Mạnh cho rằng chăm sóc người cao tuổi vì thế cần được tổ chức bài bản hơn, thay vì chỉ dựa vào sự có mặt của người giúp việc hoặc người thân trong gia đình.
Ngoài các cơ sở dưỡng lão, ông đề xuất phát triển những câu lạc bộ, điểm sinh hoạt dành cho người cao tuổi tại cộng đồng. Đây có thể là nơi các cụ giao lưu, vận động, duy trì kết nối xã hội, đồng thời giúp gia đình có thêm một kênh để phát hiện những thay đổi về sức khỏe của cha mẹ.
Ở những người từng mắc bệnh mạch máu não , sự quan tâm đôi khi không nằm ở việc có mặt cả ngày bên cạnh cha mẹ, mà là duy trì được một cách theo dõi đủ sát để những thay đổi nhỏ không bị bỏ qua.
