Bác sĩ hướng dẫn những điểm mới nhất năm 2026 về bệnh viêm gan B

Biến chứng của viêm gan B theo thời kỳ - Ảnh: BYT

Hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam năm 2026 ghi nhận 9,4% người Việt Nam trưởng thành có nhiễm vi rút gây viêm gan B, đồng thời xác định viêm gan B là nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan và ung thư gan tại Việt Nam.

Không có triệu chứng không có nghĩa gan không tổn thương

Nhiều người phát hiện nhiễm vi rút viêm gan B (thông qua xét nghiệm HBsAg dương tính) nhưng vẫn khỏe mạnh, ăn uống, làm việc bình thường, men gan không tăng nên cho rằng vi rút đang "ngủ đông", "nhiễm vi rút không hoạt động" hoặc mình chỉ là "người lành mang vi rút". 

Những cách nói này dễ hiểu nhưng có thể tạo ra cảm giác an toàn sai lệch.

Vi rút gây viêm gan B (gọi tắt là HBV) là loại vi rút tồn tại lâu dài trong tế bào gan và diễn tiến âm thầm qua nhiều năm. Hoạt động của vi rút và phản ứng miễn dịch của cơ thể thay đổi theo thời gian, nên tải lượng vi rút, men gan và mức độ tổn thương gan không phải lúc nào cũng diễn biến song song. 

Có người men gan bình thường nhưng vi rút vẫn nhân lên, có người tải lượng vi rút không quá cao nhưng đã có xơ hóa, cũng có người chuyển từ trạng thái ổn định sang đợt bùng phát sau một thời gian. 

Điều đáng lo là phần lớn người nhiễm HBV hoàn toàn không có biểu hiện dù quá trình viêm hoặc xơ hóa đã bắt đầu. Các triệu chứng nặng nề chỉ xuất hiện khi bệnh đã tiến triển nặng.

Vì vậy, "vi rút ngủ đông" không có nghĩa vi rút đã biến mất, "người lành mang vi rút" không phải là người đó sẽ luôn khỏe mạnh hoặc không cần theo dõi. Không có triệu chứng, men gan bình thường hoặc chưa cần uống thuốc không có nghĩa là người nhiễm HBV hoàn toàn an toàn.

Diễn tiến của viêm gan B khác nhau ở mỗi người, kể cả các thành viên trong cùng một gia đình. Nguy cơ xơ gan và ung thư gan phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi, giới, tải lượng vi rút, mức độ xơ hóa, lượng rượu bia sử dụng, thừa cân, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ và có đồng nhiễm vi rút khác hay không. 

Do đó mỗi người cần được đánh giá riêng để có kế hoạch theo dõi cũng như điều trị khác nhau. Không nên dựa vào cách điều trị hay diễn tiến bệnh của người thân, bạn bè để suy ra tình trạng của mình.

Thay đổi trong điều trị

Trước đây, thuốc kháng vi rút thường chỉ áp dụng cho những người có men gan tăng rõ, tải lượng vi rút cao hoặc đã có tổn thương gan đáng kể. Nhiều người nhiễm HBV chưa đạt ngưỡng dùng thuốc sẽ được theo dõi định kỳ. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây trên thế giới cho thấy tổn thương gan vẫn có thể âm thầm tiến triển ngay cả khi men gan chưa tăng rõ hoặc các chỉ số ban đầu chưa cho thấy nguy cơ cao. 

Vì vậy, việc điều trị hiện nay đã trở nên rộng rãi hơn nhằm giúp nhiều người bệnh được tiếp cận với điều trị thuốc kháng vi rút sớm hơn. Không chỉ để "hạ men gan", thuốc kháng vi rút giúp ức chế lâu dài sự nhân lên của vi rút, giảm nguy cơ tiến triển đến xơ gan, ung thư gan, hạn chế các đợt bùng phát và giảm lây truyền. 

Các loại thuốc hiện nay có thể kiểm soát vi rút hiệu quả nhưng thường phải sử dụng lâu dài. Người bệnh không được tự ý ngừng thuốc vì điều này có thể dẫn đến các đợt bùng phát, suy gan, thậm chí đe dọa tính mạng.

Bệnh nhân biến chứng vàng da, vàng mắt vì tự uống thảo dược để chữa viêm gan B - Ảnh: Bệnh viện cung cấp