Là tuyến cuối tiếp nhận và điều trị các ca bệnh truyền nhiễm nặng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thường xuyên tiếp nhận nhiều bệnh nhân cúm mùa diễn biến nghiêm trọng.
Theo BSCKII Nguyễn Trung Cấp - Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, phần lớn người mắc cúm mùa chỉ có triệu chứng nhẹ và tự khỏi. Tuy nhiên, vẫn có một tỷ lệ bệnh nhân diễn biến nặng, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Bác sĩ cho biết, biến chứng của cúm mùa thường diễn ra theo hai nhóm chính. Thứ nhất, ở người cao tuổi và người mắc bệnh nền, cúm có thể kích hoạt đợt cấp của các bệnh mạn tính, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, viêm phổi, nhiễm trùng huyết... Thứ hai, virus cúm có thể trực tiếp gây tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể, không chỉ hệ hô hấp.
"Ngay cả người trẻ, khỏe mạnh cũng có thể gặp các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi nặng dẫn đến suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim và có nguy cơ tử vong", BS. Trung Cấp nhấn mạnh.
BSCKII Nguyễn Trung Cấp - Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Ảnh: BVCC).
Dẫn chứng thực tế, bác sĩ cho biết một nữ bệnh nhân 63 tuổi có tiền sử đái tháo đường và tăng huyết áp, khởi phát với triệu chứng sốt, ho thông thường. Sau ba ngày, bệnh nhân xuất hiện tình trạng lơ mơ, hôn mê.
Khi nhập viện, người bệnh bị tăng đường huyết nặng, rối loạn nước - điện giải nghiêm trọng và sốc nhiễm trùng do nhiễm trùng huyết. Dù được hồi sức tích cực, bệnh nhân vẫn không qua khỏi.
Một trường hợp khác là nam thanh niên 24 tuổi hoàn toàn khỏe mạnh trước khi mắc cúm và tự điều trị tại nhà. Đến ngày thứ tư bệnh nhân xuất hiện đau ngực, khó thở và nhập viện trong tình trạng viêm phổi, suy hô hấp nặng.
Kết quả xét nghiệm và chụp phim cho thấy bệnh nhân bị viêm cơ tim, tràn dịch màng ngoài tim. Sau nhiều tuần điều trị tích cực, trong đó có can thiệp tim phổi nhân tạo (ECMO), bệnh nhân mới qua cơn nguy kịch.
Từ thực tế điều trị, BS.Trung Cấp chỉ ra ba sai lầm phổ biến khiến người mắc cúm tự điều trị tại nhà rơi vào tình trạng nguy kịch.
Sai lầm đầu tiên là xem cúm mùa là bệnh "xoàng". Do đa số trường hợp chỉ sốt, mệt mỏi, sổ mũi, ho khan trong 5-7 ngày rồi tự khỏi nên nhiều người chủ quan. Tuy nhiên vẫn có những ca diễn biến rất nặng, không chỉ ở người cao tuổi hay người có bệnh nền mà cả người trẻ khỏe mạnh.
Vì vậy khi mắc cúm người bệnh cần theo dõi sát diễn biến sức khỏe và đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Đồng thời, cần chủ động phòng bệnh bằng các biện pháp phòng lây nhiễm qua đường hô hấp và tiêm vắc-xin phòng cúm.
Sai lầm thứ hai là tự ý sử dụng kháng sinh hoặc thuốc chứa corticoid. Theo bác sĩ, cúm do virus gây ra nên kháng sinh không có tác dụng. Kháng sinh chỉ được chỉ định khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn và phải do bác sĩ đánh giá, lựa chọn phù hợp.
Việc tự ý dùng kháng sinh không chỉ không giúp khỏi bệnh mà còn làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.
Trong khi đó các thuốc chứa corticoid dù có thể giúp hạ sốt, giảm ho nhanh nhưng lại làm suy giảm miễn dịch, khiến bệnh cúm diễn biến phức tạp hơn và tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.
Bác sĩ cũng lưu ý, khi hạ sốt người bệnh tuyệt đối không sử dụng các thuốc chứa Aspirin vì có thể gây hội chứng Reye, biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, có thể gây tổn thương não và suy gan cấp.
Sai lầm thứ ba là bỏ lỡ "thời điểm vàng" do chủ quan với các dấu hiệu cảnh báo. Nhiều người cố gắng chịu đựng tại nhà và chỉ đến bệnh viện khi tình trạng đã quá nặng.
Theo khuyến cáo, người mắc cúm cần đến ngay cơ sở y tế khi có một trong các dấu hiệu như sốt cao liên tục không hạ sau 48 giờ, tức ngực, khó thở hoặc thở nhanh, nôn nhiều không ăn uống được, li bì hoặc lú lẫn.
Với người cao tuổi và người có bệnh nền, các dấu hiệu có thể không điển hình mà chỉ biểu hiện bằng tình trạng mệt mỏi, suy kiệt nhanh.
Theo bác sĩ, nhiều bệnh nhân cúm mùa diễn biến nặng do chủ quan trong quá trình tự điều trị, bỏ lỡ thời điểm vàng để can thiệp y tế (Ảnh: BVCC).
Để phòng ngừa cúm mùa và các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở người cao tuổi và người mắc bệnh nền, BS. Trung Cấp khuyến cáo người dân duy trì các biện pháp phòng bệnh đường hô hấp và tiêm vắc-xin cúm hằng năm.
"Nhiều người cho rằng đã tiêm vắc-xin cúm năm trước thì không cần tiêm lại. Tuy nhiên, virus cúm liên tục thay đổi kháng nguyên, vì vậy vắc-xin cũng phải được cập nhật theo các chủng virus đang lưu hành.
Bên cạnh đó, lượng kháng thể bảo vệ sau tiêm sẽ giảm dần theo thời gian. Do đó, tiêm nhắc lại hằng năm là cách hiệu quả nhất để duy trì khả năng bảo vệ trước các chủng virus cúm mới", BS. Trung Cấp chia sẻ.
