Trong cộng đồng những người bước sang tuổi xế chiều, câu chuyện dưỡng sinh luôn chia thành 2 trường phái đối lập rõ rệt. Một bên kiên quyết theo đuổi phương pháp "an tĩnh để dưỡng sinh", dành phần lớn thời gian ở nhà nghỉ ngơi vì tin rằng tập thể dục sẽ làm hao hụt khí huyết, gây tổn thương xương khớp. Bên còn lại thì ngày nào cũng dậy sớm đi bộ, tối đến tập thể dục, tranh thủ mọi lúc vì tin chắc cuộc sống nằm ở sự vận động.
Vậy rốt cuộc giải pháp nào mới giúp chúng ta khỏe mạnh và sống thọ hơn? Để đi tìm câu trả lời chính xác, các chuyên gia tại Đại học Sydney (Úc) đã thực hiện một cuộc nghiên cứu quy mô lớn dựa trên việc theo dõi sát sao dữ liệu từ 22.398 người trung niên và cao tuổi (độ tuổi trung bình là 62) thuộc Ngân hàng sinh học Anh (UK Biobank). Cuộc khảo sát kéo dài suốt 6,7 năm này sau khi công bố trên tạp chí y khoa danh tiếng JAMA Oncology đã bóc tách một sự thật hoàn toàn khác, lật đổ nhiều quan niệm sai lầm bấy lâu nay.
Kết quả bất ngờ: Ngồi im một chỗ làm giảm cơ hội sống thọ
Ảnh minh họa
Trong quan niệm truyền thống, ý tưởng "tu dưỡng bản thân thông qua sự tĩnh lặng" đã ăn sâu vào tiềm thức của nhiều người. Họ nghĩ rằng tuổi tác tăng lên thì cơ thể cần được nghỉ ngơi tuyệt đối để tránh bệnh tật. Tuy nhiên, y học lâm sàng hiện đại và kết quả nghiên cứu đã chứng minh điều ngược lại: Nghỉ ngơi quá mức trong thời gian dài thực sự là một dạng "bào mòn" sức khỏe.
Dữ liệu từ cuộc nghiên cứu trên 22.398 người đã chỉ ra rằng, những người ngồi hơn 6 tiếng mỗi ngày và hầu như không vận động có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn tới 31% so với nhóm tập thể dục thường xuyên.
Hệ tim mạch, cơ bắp và hệ trao đổi chất của con người tuân theo nguyên tắc "sử dụng thì giữ được, không sử dụng thì mất đi". Thiếu vận động khiến máu lưu thông chậm, chất thải lipid tích tụ trong mạch máu làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như tăng huyết áp, mỡ máu cao. Đồng thời, khối cơ bắp và mật độ xương giảm dần theo từng năm, khiến cơ thể lọt vào vòng luẩn quẩn: Càng ít vận động, cơ thể càng yếu đi, cơ hội sống thọ càng giảm sút.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc càng tập nhiều càng tốt. Nghiên cứu cũng lưu ý việc vận động quá mức, cường độ cao ở tuổi xế chiều dễ gây thoái hóa khớp, quá tải tim và kiệt sức, hoàn toàn phản tác dụng cho mục tiêu sống thọ. Giới khoa học lâm sàng khẳng định, cốt lõi của tuổi thọ không phải là nghỉ ngơi hoàn toàn hay tập luyện điên cuồng, mà là sự điều độ và kết hợp hài hòa giữa động và tĩnh.
Ảnh minh họa
3 khác biệt rõ rệt về thể trạng chỉ sau 6 tháng
Cuộc khảo sát quy mô lớn này đã ghi nhận những thay đổi thể chất đáng ngạc nhiên ở 2 nhóm người chỉ sau nửa năm đến một năm:
- Khoảng cách lớn về tim mạch: Nhóm ít vận động có độ đàn hồi mạch máu giảm, huyết áp và lipid máu dao động tới 27%, dễ bị tức ngực, chóng mặt. Ngược lại, nhóm tập thể dục nhẹ nhàng 30 phút mỗi ngày giúp chức năng tim phổi ổn định, độ đàn hồi mạch máu tốt hơn và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch tới 29%.
- Thể lực và khả năng miễn dịch chênh lệch: Người ngồi lâu bị suy giảm sức mạnh cơ bắp, dễ hụt hơi và hay bị cảm vặt khi thời tiết thay đổi. Trong khi đó, người vận động đều đặn có xương khớp chắc khỏe, hệ miễn dịch ổn định và tinh thần sảng khoái hơn, giúp kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh.
- Chất lượng giấc ngủ và tâm trạng đối lập: Lối sống ít vận động, thiếu ánh nắng dễ gây chán nản và mất ngủ. Việc tập luyện vừa phải kích thích tiết dopamine, giúp giải tỏa căng thẳng thần kinh và cải thiện chất lượng giấc ngủ sâu hơn.
Bí quyết kết hợp "Động - Tĩnh" khoa học để sống thọ khỏe mạnh
Để duy trì một cơ thể dẻo dai và gia tăng tuổi thọ, người trung niên và cao tuổi nên kết họp hài hòa giữa nghỉ ngơi và vận động. Đặc biệt là áp dụng 3 lời khuyên dưới đây mỗi ngày từ chuyên gia:
- Tập luyện đều đặn cường độ vừa phải, tránh ngồi lâu: Hãy ưu tiên các bài tập nhẹ nhàng, ít tác động như đi bộ nhanh, Thái Cực Quyền, giãn cơ khoảng 30-40 phút mỗi ngày và duy trì 5-6 ngày một tuần. Đặc biệt, không ngồi liên tục quá 1 giờ, hãy đứng dậy vận động 5 phút sau mỗi 50 phút làm việc hoặc xem tivi để thúc đẩy tuần hoàn máu.
- Nghỉ ngơi và phục hồi khoa học, không nằm quá nhiều: Sau khi tập luyện, hãy dành thời gian cho cơ thể phục hồi. Duy trì giấc ngủ trưa ngắn khoảng 20-30 phút và bảo đảm ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm. Có thể kết hợp thiền định, hít thở sâu để thư giãn tâm trí nhưng lưu ý mỗi lần nghỉ ngơi không nên nằm hoặc ngồi bất động quá 2 tiếng.
Ảnh minh họa
- Lắng nghe và điều chỉnh theo thể trạng cá nhân: Người có bệnh lý nền về khớp hoặc bệnh mãn tính nên giảm các bài tập đứng, chuyển sang các động tác giãn cơ khi ngồi hoặc đi bộ chậm trong nhà. Nguyên tắc tối thượng để khỏe mạnh và sống thọ là cơ thể phải cảm thấy thư giãn, thoải mái sau khi tập chứ không phải là mệt mỏi hay đau nhức.
Bản chất của việc giữ gìn sức khỏe để sống thọ không nằm ở những phương pháp cực đoan. Hãy từ bỏ thói quen lười vận động, kết hợp tập luyện nhẹ nhàng với nghỉ ngơi hợp lý để làm chậm quá trình lão hóa một cách tự nhiên nhất.
Nguồn và ảnh: Aboluowang, QQ
