Coi chừng gãy xương cánh tay vì trò chơi vật tay đấu sức quen thuộc

Khi cả hai người cùng gồng sức, cố ép tay để giành chiến thắng sẽ tạo ra lực xoắn rất lớn, dễ gây gãy xương cánh tay - Ảnh: HOÀNG TÙNG

Điển hình là trường hợp nam thanh niên 21 tuổi bị gãy 1/3 giữa - dưới xương cánh tay, không thể cử động, ngay khi bản thân và người bạn dồn toàn bộ sức lực để giành phần thắng trò chơi vật tay. 

Tiếp nhận thăm khám người bệnh, bác sĩ Nguyễn Minh Dương (khoa chấn thương chỉnh hình Bệnh viện Sài Gòn ITO Phú Nhuận) cho biết ngoài gãy xương, bệnh nhân không thể tự duỗi cổ tay và các ngón tay, dấu hiệu gợi ý tổn thương thần kinh quay (dây thần kinh quan trọng giúp thực hiện động tác duỗi cổ tay, duỗi các ngón tay và cầm nắm của bàn tay).

Kết quả chụp X-quang xác định bệnh nhân bị gãy 1/3 giữa - dưới xương cánh tay (vị trí gãy điển hình thường gặp trong các chấn thương do vật tay).

Theo bác sĩ Dương, xương không gãy do va đập như nhiều người vẫn nghĩ, mà do lực xoắn rất lớn phát sinh khi cả hai người cùng gồng sức, cố ép tay để giành chiến thắng.

X-quang xác định bệnh nhân bị gãy 1/3 giữa (dưới xương cánh tay, vị trí gãy điển hình thường gặp trong các chấn thương do vật tay).

Trong lúc đó các nhóm cơ vùng vai, ngực, cánh tay và cẳng tay đồng thời co mạnh, tạo nên mô men xoắn tác động lên thân xương cánh tay.

Khi lực này vượt quá khả năng chịu đựng của xương, xương sẽ gãy đột ngột. Nhiều bệnh nhân mô tả họ nghe rõ một tiếng "rắc" ngay tại thời điểm chấn thương.

Giải thích vì sao thường gãy ở đoạn 1/3 giữa - dưới xương cánh tay, bác sĩ Dương cho biết đây là vùng chịu lực xoắn lớn nhất trong động tác vật tay và cũng là nơi cấu trúc xương có sự chuyển tiếp.

Chính vì vậy khi lực xoắn tăng đột ngột, vị trí này trở thành điểm dễ gãy nhất.

Điều đáng lưu ý hơn là thần kinh quay đi sát mặt sau thân xương cánh tay, đặc biệt ở vùng 1/3 giữa và sau đó vòng ra phía ngoài ở đoạn 1/3 dưới. Khi xương gãy và di lệch, thần kinh quay có thể bị chèn ép, căng giãn, dập hoặc thậm chí mắc kẹt giữa hai đầu xương gãy.

Khi bị tổn thương thần kinh quay, người bệnh không thể duỗi cổ tay, tạo nên tình trạng "rũ cổ tay" (wrist drop), không thể duỗi các ngón tay, tê bì vùng mu bàn tay phía ngón cái và ngón trỏ, khó khăn trong cầm nắm và sinh hoạt hằng ngày.

May mắn là phần lớn các trường hợp tổn thương thần kinh quay liên quan đến gãy kín thân xương cánh tay là tổn thương do dập hoặc căng giãn, có khả năng hồi phục theo thời gian nếu được theo dõi và điều trị đúng.

Tuy nhiên vẫn có những trường hợp cần phẫu thuật thám sát thần kinh khi nghi ngờ thần kinh bị kẹt, đứt hoặc không có dấu hiệu hồi phục sau quá trình theo dõi.

Mục tiêu điều trị gãy xương cánh tay trong trường hợp này không chỉ là đưa hai đầu xương về đúng vị trí, mà còn phải bảo tồn tối đa chức năng của chi trên.

Sau điều trị, người bệnh cần tái khám định kỳ, tập phục hồi chức năng theo hướng dẫn và theo dõi sát sự hồi phục của thần kinh nếu có tổn thương phối hợp.