Vì sao 'hội chứng búa tạ ở lò mổ' nguy hiểm hơn khí metan trong các vụ ngạt hầm biogas?

Nạn nhân ngộ độc khí H2S đang được điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình - Ảnh: BVCC

Mới đây, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã tiếp nhận cấp cứu 8 bệnh nhân nam bị ngộ độc khí sunphua hydro (H2S) trong vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng tại trang trại chăn nuôi heo ở Thanh Hóa.

Tai nạn bắt đầu khi một công nhân rơi xuống bể chứa nước phân ngầm, sâu khoảng 2m, miệng bể hẹp và không thông thoáng. Đây là môi trường lý tưởng để khí H2S tích tụ với nồng độ rất cao. 

Hậu quả là 5 người tử vong tại chỗ. Tám người khác được chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình trong tình trạng đau đầu dữ dội, xung huyết kết mạc, nhiễm toan lactic và tiêu cơ vân. Theo các bác sĩ chống độc, nguyên nhân là do khí H2S, không phải khí metan như nhiều người lầm tưởng.

H2S nguy hiểm thế nào?

TS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết H2S là một loại khí cực độc, có độc tính ức chế hô hấp tế bào nhanh và mạnh tương tự như xyanua. Khí này tấn công trực tiếp tất cả các cơ quan, đặc biệt là hệ thần kinh trung ương và tim mạch.

Ở nồng độ thấp, H2S có mùi trứng thối đặc trưng. Tuy nhiên, ở nồng độ cao, nó có thể làm liệt dây thần kinh khứu giác, khiến nạn nhân hoàn toàn không còn cảm nhận được mùi.

Trao đổi thêm với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho biết H2S nguy hiểm hơn nhiều loại khí độc khác vì không chỉ làm giảm lượng oxy trong không khí.

Loại khí này còn xâm nhập vào cơ thể và ức chế trực tiếp hoạt động của ty thể - bộ phận được ví như "nhà máy năng lượng" của tế bào.

Khi hô hấp hiếu khí bị cắt đột ngột, tế bào buộc phải chuyển sang tạo năng lượng theo con đường kỵ khí. Quá trình này kém hiệu quả hơn và tạo ra nhiều axit lactic, dẫn đến nhiễm toan chuyển hóa. Tim và não, hai cơ quan tiêu thụ nhiều năng lượng nhất sẽ bị ảnh hưởng sớm nhất.

Người phơi nhiễm H2S nặng có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng ngừng thở, ngừng tim, co giật, hôn mê và tử vong chỉ trong vài nhịp thở.

Mùi thối khiến nhiều người chủ quan

Bác sĩ Nguyên cho hay nhiều người dân và ngay cả một số nhân viên y tế tuyến dưới vẫn lầm tưởng các vụ ngạt hầm biogas, giếng khơi là do khí metan (CH4). Nhưng thực tế thủ phạm giết người hàng loạt trong tích tắc chính là khí sunphua hydro (H2S).

Bác sĩ Hoàng cũng cảnh báo một đặc điểm đặc biệt nguy hiểm của H2S là khả năng đánh lừa khứu giác con người.

Ở nồng độ rất thấp, con người đã có thể ngửi thấy mùi trứng thối nồng nặc của H2S. Nhiều người lầm tưởng rằng còn ngửi thấy mùi nghĩa là vẫn còn an toàn. Tuy nhiên, khi nồng độ H2S tăng lên, khí này bắt đầu gây độc trực tiếp lên dây thần kinh khứu giác gây tê liệt khứu giác.

Nạn nhân có thể đang ngửi thấy mùi hôi khó chịu nhưng đột ngột cảm thấy mùi biến mất và lầm tưởng rằng khí độc đã tan. Thực tế lúc này nồng độ H2S có thể đang tiến sát ngưỡng gây tổn thương phổi và hệ thần kinh trung ương.

Ở nồng độ rất cao, H2S có thể khiến nạn nhân ngã gục chỉ sau một đến hai nhịp thở. Hiện tượng này trong an toàn lao động được gọi là "hội chứng búa tạ ở lò mổ".