TP.HCM làm gì để gần 3,5 triệu thanh niên yên tâm lập gia đình, sinh con?

Ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM - Ảnh: Chi cục Dân số TP.HCM cung cấp

Ngày 9-7, TP.HCM tổ chức Hội nghị kỷ niệm Ngày Dân số thế giới (11-7) năm 2026 với chủ đề "Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng".

Mức sinh thấp không chỉ là câu chuyện nhận thức

Ông Bùi Hữu Hồng Hải, tổ trưởng Tổ Mặt trận thanh niên Thành Đoàn TP.HCM, cho biết chủ đề Ngày Dân số thế giới năm nay đặt thanh niên vào vị trí trung tâm của các chính sách dân số và phát triển.

Đây là lời kêu gọi người trẻ chủ động hoạch định tương lai. Đồng thời đó cũng là lời nhắc về trách nhiệm của Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng và gia đình trong việc tạo điều kiện để thanh niên học tập, làm việc, kết hôn, sinh con theo mong muốn.

Sau khi mở rộng địa giới, cơ cấu thanh niên TP.HCM ngày càng đa dạng. Đó là thanh niên đô thị, công nhân, sinh viên, thanh niên nông thôn, dân tộc, tôn giáo, lực lượng vũ trang và lao động tự do.

Dù có nền tảng học vấn tốt, năng động và thích ứng nhanh, nhiều người trẻ vẫn gặp khó khăn về việc làm, thu nhập, chỗ ở. Họ cũng chịu tác động từ những thay đổi trong lối sống, quan niệm về hôn nhân, gia đình.

Theo ông Hải, trong bối cảnh TP.HCM duy trì mức sinh thấp nhiều năm qua, quyết định kết hôn, sinh con của thanh niên chịu ảnh hưởng trực tiếp từ điều kiện sống.

Qua quá trình tiếp xúc, đồng hành với thanh niên, ông nhận thấy những vấn đề được quan tâm nhất là: việc làm có ổn định hay không, khả năng mua hoặc thuê nhà, chi phí nuôi con, trường mầm non, thời gian chăm sóc gia đình, cơ hội phát triển nghề nghiệp của phụ nữ sau sinh và sự chia sẻ trách nhiệm giữa vợ chồng.

Với công nhân, lao động nhập cư, khó khăn còn đến từ ca làm việc, điều kiện nhà trọ, việc gửi trẻ và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.

Với gần 3,5 triệu thanh niên, TP.HCM có lực lượng trẻ đông đảo, năng động, có khả năng trực tiếp tham gia giải quyết các vấn đề dân số. Thực tế cho thấy thanh niên vẫn mong muốn có gia đình hạnh phúc. Nhưng để mong muốn đó trở thành quyết định cụ thể, cần có môi trường sống và chính sách đủ thuận lợi.

Theo Ban Thường vụ Thành đoàn, công tác dân số cần triển khai đồng thời với các chương trình hỗ trợ việc làm, nâng cao kỹ năng, chăm sóc sức khỏe sinh sản và xây dựng môi trường thuận lợi cho gia đình trẻ.

TP.HCM vừa dân số vàng, vừa già hóa nhanh

Ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM, cho biết theo thống kê của Liên hợp quốc, thế giới hiện có khoảng 1,3 tỉ người trong độ tuổi 15-24. Đây là lực lượng thanh niên đông nhất trong lịch sử.

Tại Việt Nam, dân số đã vượt 102 triệu người. Cả nước vẫn đang trong thời kỳ cơ cấu dân số vàng, với khoảng 67,4% dân số ở độ tuổi lao động. 

Tuy nhiên tốc độ già hóa dân số cũng đang diễn ra nhanh, đòi hỏi phải chuyển đổi mô hình phát triển dựa trên năng suất, chất lượng nguồn nhân lực và đổi mới sáng tạo.

Riêng TP.HCM, tính đến cuối năm 2025, dân số sau sáp nhập đạt gần 13,8 triệu người. Nhóm từ 15 - 64 tuổi chiếm 74,06%, người từ 60 tuổi trở lên chiếm 11,4%. Đáng chú ý, tổng tỉ suất sinh chỉ còn 1,51 con/phụ nữ, thấp hơn nhiều so với mức sinh thay thế.

Theo ông Trung, trong bối cảnh già hóa dân số, mức sinh thấp và cấu trúc gia đình thay đổi, việc đặt thanh niên vào trung tâm chính sách phát triển là giải pháp then chốt. Đây là cách để bảo đảm sự phát triển bền vững của thành phố và cả nước.

Phát biểu tại hội nghị, ông Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, nhấn mạnh mọi chính sách dân số suy cho cùng đều hướng đến con người. Mọi sự phát triển bền vững đều bắt đầu từ việc đầu tư cho thế hệ trẻ.

Ông dẫn lại một câu nói: "Muốn biết một đất nước sẽ như thế nào trong ba mươi năm tới, hãy nhìn cách đất nước đó đối xử với thanh niên hôm nay".

Theo ông Chín, thanh niên không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà chính là những người kiến tạo tương lai. 

Các bạn trẻ hôm nay cần được học tập trong môi trường tốt, tiếp cận đầy đủ kiến thức về sức khỏe sinh sản, được tư vấn tiền hôn nhân, chăm sóc sức khỏe tâm thần. 

Họ cần được làm việc trong môi trường an toàn và được hỗ trợ để có đủ điều kiện lập gia đình, sinh con khi mong muốn.

Một xã hội phát triển không phải là xã hội khiến người trẻ ngại kết hôn hay không dám sinh con. Một xã hội phát triển là nơi người trẻ có quyền lựa chọn tương lai của mình trong sự an tâm, được đồng hành và được bảo vệ.

"Tôi tin rằng khi mỗi thanh niên được khỏe mạnh hơn, được học tập tốt hơn, được làm việc tốt hơn, được lập gia đình trong điều kiện tốt hơn, được sinh và nuôi dạy những đứa trẻ khỏe mạnh hơn, thì tương lai của TP.HCM cũng sẽ tươi sáng hơn", ông Chín chia sẻ.