Người có nhiều nốt ruồi có nguy cơ ung thư da cao hơn?

Nghiên cứu khoa học mới cho thấy gần như tất cả các vùng gene làm tăng số lượng nốt ruồi cũng đồng thời liên quan đến nguy cơ mắc ung thư hắc tố da - Ảnh: AI

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Communications đã phân tích dữ liệu di truyền của 85.965 người trưởng thành gốc châu Âu, trở thành nghiên cứu lớn nhất từ trước đến nay về mối liên hệ giữa nốt ruồi và nguy cơ ung thư hắc tố.

Các nhà khoa học không chỉ tìm hiểu vì sao mỗi người có số lượng nốt ruồi khác nhau mà còn muốn xác định liệu yếu tố di truyền đứng sau những nốt ruồi này có liên quan đến ung thư da hay không.

Kết quả cho thấy nhóm nghiên cứu đã phát hiện 29 vùng gene liên quan đến số lượng nốt ruồi, trong đó có 24 vùng gene lần đầu tiên được xác định. Đồng thời, hơn 250 gene tiềm năng cũng được cho là ảnh hưởng đến quá trình hình thành nốt ruồi.

Đáng chú ý, nhiều gene trong số này không chỉ tham gia vào quá trình tạo sắc tố da mà còn liên quan đến hệ miễn dịch, sự phát triển tế bào, phản ứng viêm và cơ chế sửa chữa ADN. Điều này cho thấy sự hình thành nốt ruồi là kết quả của nhiều quá trình sinh học phức tạp chứ không đơn thuần do tiếp xúc với ánh nắng.

Có nhiều nốt ruồi không đồng nghĩa mắc ung thư, nhưng cần theo dõi sát

Theo nhóm nghiên cứu, gần như tất cả các vùng gene làm tăng số lượng nốt ruồi cũng đồng thời liên quan đến nguy cơ mắc ung thư hắc tố da. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa cứ nhiều nốt ruồi là sẽ bị ung thư. Phần lớn nốt ruồi là lành tính và tồn tại suốt đời mà không gây vấn đề sức khỏe.

Dù vậy, những người có nhiều nốt ruồi thường được xếp vào nhóm nguy cơ cao hơn và cần theo dõi da định kỳ.

Các nhà nghiên cứu ước tính khoảng 1/3 số ca ung thư hắc tố phát triển từ nốt ruồi có sẵn, trong khi khoảng 2/3 còn lại xuất hiện trên vùng da hoàn toàn bình thường. Vì vậy, việc quan sát toàn bộ làn da quan trọng hơn là chỉ theo dõi những nốt ruồi đã có từ trước.

Một phát hiện đáng chú ý khác là nguy cơ ung thư da không chỉ phụ thuộc vào sắc tố hay mức độ tiếp xúc với tia cực tím. 

Một số gene mới được phát hiện còn tham gia điều hòa hoạt động của hệ miễn dịch, ảnh hưởng đến khả năng nhận diện và loại bỏ các tế bào bất thường trước khi chúng phát triển thành ung thư.

Dựa trên kết quả này, nhóm nghiên cứu đã xây dựng một điểm nguy cơ di truyền nhằm dự đoán khả năng hình thành nhiều nốt ruồi của mỗi người. 

Dù công cụ này chưa được sử dụng trong thực hành lâm sàng, các nhà khoa học kỳ vọng trong tương lai nó sẽ giúp bác sĩ kết hợp với tiền sử gia đình, màu da và mức độ tiếp xúc ánh nắng để xây dựng chương trình tầm soát ung thư da phù hợp cho từng cá nhân.

Khi nào nên đi khám da liễu?

Các chuyên gia khuyến cáo người có nhiều nốt ruồi, nốt ruồi bất thường hoặc có người thân từng mắc ung thư hắc tố nên khám da định kỳ tại chuyên khoa da liễu.

Ngoài ra, mỗi người cũng nên tự kiểm tra làn da khoảng một lần mỗi tháng theo nguyên tắc ABCDE:

A (Asymmetry): Nốt ruồi không cân đối.

B (Border): Bờ không đều hoặc nham nhở.

C (Color): Màu sắc không đồng nhất hoặc có nhiều màu khác nhau.

D (Diameter): Đường kính lớn hơn khoảng 6 mm.

E (Evolution): Nốt ruồi thay đổi kích thước, màu sắc, hình dạng hoặc xuất hiện triệu chứng như ngứa, đau, chảy máu.

Bên cạnh đó, các bác sĩ cũng lưu ý dấu hiệu được gọi là "vịt con xấu xí". Nếu một nốt ruồi có hình dạng hoặc màu sắc khác hẳn tất cả những nốt còn lại trên cơ thể, người bệnh nên đi khám sớm để được đánh giá.

Đối với người Việt Nam, nguy cơ ung thư hắc tố thấp hơn so với người da trắng nhưng bệnh vẫn có thể xảy ra. Nhiều trường hợp được phát hiện muộn do người bệnh chủ quan hoặc nhầm lẫn với nốt ruồi thông thường. 

Vì vậy, việc bảo vệ da khỏi tia UV bằng kem chống nắng, quần áo chống nắng, hạn chế tiếp xúc ánh nắng gay gắt và theo dõi các thay đổi bất thường trên da vẫn là những biện pháp quan trọng nhất để phòng bệnh.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng phát hiện sớm vẫn là yếu tố quyết định giúp nâng cao hiệu quả điều trị ung thư hắc tố và cải thiện tỷ lệ sống của người bệnh.