Tàn phế do chủ quan

Bà T.T.H (68 tuổi) nhập viện Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM sau một cú trượt chân nhẹ tại nhà. Kết quả cho thấy bà bị gãy đốt sống, đo mật độ xương DXA chỉ ra bị loãng xương nặng.

Diễn tiến âm thầm

Người bệnh đã được phẫu thuật và điều trị theo phác đồ, hiện có thể vận động bình thường. Trường hợp này cho thấy bệnh loãng xương diễn tiến âm thầm, khó nhận biết sớm nhưng để lại hậu quả nặng nề đối với sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Một trường hợp khác là bà C.T.M (62 tuổi) bị gãy hở phức tạp vùng khuỷu và cẳng tay phải, được cấp cứu tại Bệnh viện An Bình (TP HCM). Các bác sĩ đã áp dụng chiến lược "Phẫu thuật hai thì". Thì 1: Cắt lọc, cố định tạm thời để ngăn ngừa nhiễm trùng. Thì 2: Điều trị thực thụ, kết hợp xương bằng nẹp vít và kim Kirschner để phục hồi giải phẫu, cố định khớp. Kết quả vượt mong đợi khi chỉ sau 2 tuần phẫu thuật, bệnh nhân có vết mổ liền tốt và đã phục hồi được phần lớn biên độ vận động khớp khuỷu.

Bệnh nhân bị gãy xương điều trị tại Bệnh viện An Bình (TP HCM)

BS.CKII Phạm Văn Nhật, Phó trưởng Khoa Chấn thương Chỉnh hình - Bệnh viện An Bình, cho biết việc xử trí các ca gãy xương kèm trật khớp ở người lớn tuổi phải đối mặt nhiều vấn đề phức tạp vì chất lượng xương kém: giòn, gãy nhiều mảnh khiến việc nắn chỉnh và cố định rất khó khăn. Tổn thương mô mềm nặng như dây chằng, cơ và da bị hư hại sâu, dễ dẫn đến nhiễm trùng hoặc mất vững khớp. Bệnh nhân có nhiều bệnh nền phức tạp như cao huyết áp, đái tháo đường, Cushing... làm tăng rủi ro trong và sau phẫu thuật.

Theo PGS-TS-BS Cao Thanh Ngọc, Trưởng Khoa Nội Cơ Xương Khớp - Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, loãng xương là bệnh lý có tỉ lệ mắc cao, gia tăng theo tuổi, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh và người cao tuổi. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã xảy ra các biến cố gãy xương như gãy cổ xương đùi hoặc lún đốt sống dẫn đến giảm khả năng vận động, tăng nguy cơ tàn phế và tử vong. "Loãng xương thường không có triệu chứng rõ ràng, chỉ được phát hiện sau một chấn thương nhẹ khiến xương gãy dễ dàng. Các yếu tố như mãn kinh, thể trạng gầy, hút thuốc lá, uống rượu bia thường xuyên, ít vận động và tiền sử gia đình có người bị gãy xương là những nguyên nhân làm tăng tốc độ mất xương" - PGS Ngọc cảnh báo.

Chủ động tầm soát

BS.CKII Nguyễn Vũ Mỹ Linh, Phó trưởng Khoa Phụ sản - Bệnh viện Quốc tế City, cho biết phụ nữ có nguy cơ loãng xương sớm do thay đổi nội tiết tố, trong khi nam giới thường chủ quan và chỉ phát hiện khi đã có biến chứng nặng. Việc bổ sung hệ dưỡng chất "vàng" (canxi 600 mg, vitamin D3, magie, chất xơ FOS) đóng vai trò then chốt trong việc phòng ngừa từ sớm, giúp duy trì sự linh hoạt và vóc dáng dẻo dai. Người dân cần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của sức khỏe xương khớp chủ động, đặc biệt tập trung vào phụ nữ trong các giai đoạn quan trọng: tiền mang thai, mang thai và sau sinh. Đây là những thời điểm cơ thể có nhu cầu canxi cao, nếu không được bổ sung đúng cách sẽ dẫn đến các hệ lụy sức khỏe lâu dài.

PGS Ngọc cho biết việc đánh giá đúng nhóm đối tượng nguy cơ cao đóng vai trò then chốt trong phòng bệnh chủ động. Những người cần tầm soát sớm bao gồm phụ nữ từ 65 tuổi, nam giới từ 70 tuổi, người từ 50 tuổi trở lên đã từng gãy xương hoặc có các yếu tố nguy cơ như sử dụng corticoid kéo dài hay mắc bệnh lý làm giảm mật độ xương. Bằng phương pháp đo mật độ xương DXA kết hợp công cụ FRAX đánh giá nguy cơ gãy xương trong 10 năm, bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định điều trị phù hợp. Việc hiểu đúng các chỉ số T-score và Z-score cũng giúp người bệnh nhận thức rõ hơn về tình trạng xương của mình và tuân thủ điều trị tốt hơn. "Không nên chờ có triệu chứng mới đi thăm khám mà cần chủ động tầm soát định kỳ để can thiệp sớm, hạn chế biến chứng nguy hiểm" - PGS Ngọc khuyến cáo.

Ở góc độ điều trị, ThS-BS Nguyễn Đông Lập, Khoa Nội Cơ Xương Khớp - Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, cho biết hiện nay đã có nhiều loại thuốc điều trị loãng xương hiệu quả, gồm thuốc uống hằng tuần hoặc hằng tháng, thuốc truyền tĩnh mạch hằng năm và sắp tới là thuốc tiêm dưới da mỗi 6 tháng, mang đến nhiều lựa chọn phù hợp cho từng người bệnh. "Tuy nhiên, người bệnh cần kiên trì điều trị ít nhất từ 3 đến 5 năm và được đánh giá lại sau mỗi giai đoạn để điều chỉnh liệu trình phù hợp. Bên cạnh việc dùng thuốc cần chú trọng bổ sung canxi, vitamin D và tập luyện hợp lý. Tuân thủ điều trị là yếu tố quyết định vì bỏ dở phác đồ sẽ làm giảm đáng kể hiệu quả điều trị" - BS Lập nói thêm.