Nguyên nhân nhiều người không hút thuốc vẫn mắc ung thư phổi

PGS.TS. Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai đã chia sẻ với phóng viên về những nguy cơ tiềm ẩn ngay trong môi trường sống hằng ngày cũng như tầm quan trọng của việc tầm soát sớm căn bệnh nguy hiểm này.

Thưa bác sĩ, nhiều người vẫn cho rằng ung thư phổi chủ yếu xảy ra ở những người hút thuốc lá lâu năm. Quan điểm này có còn phù hợp trong thực tế hiện nay không?

PGS.TS. Phạm Cẩm Phương: Thuốc lá vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng hiện nay cho thấy ung thư phổi không còn là căn bệnh chỉ gặp ở người hút thuốc. Chúng tôi đang ghi nhận ngày càng nhiều trường hợp mắc bệnh là phụ nữ, người nội trợ hoặc nhân viên văn phòng chưa từng hút thuốc lá trong đời.

Chính suy nghĩ chủ quan rằng “không hút thuốc sẽ không bị ung thư phổi” khiến nhiều người bỏ qua các nguy cơ khác và không quan tâm đúng mức đến việc theo dõi sức khỏe hô hấp của mình.

PGS.TS. Phạm Cẩm Phương khám cho bệnh nhân.

Vậy ngoài thuốc lá, những yếu tố nào có thể làm gia tăng nguy cơ mắc ung thư phổi?

PGS.TS. Phạm Cẩm Phương: Có nhiều yếu tố nguy cơ khác trong môi trường sống hằng ngày. Trong đó, hút thuốc lá thụ động là nguyên nhân rất phổ biến. Những người thường xuyên sống hoặc làm việc trong môi trường có khói thuốc vẫn có thể hấp thụ nhiều chất độc hại và đối mặt với nguy cơ tổn thương phổi theo thời gian.

Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí, bụi mịn PM2.5, khí thải giao thông, hóa chất công nghiệp hay khí radon tích tụ trong các không gian kín cũng là những yếu tố đã được ghi nhận làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Đối với phụ nữ, đặc biệt là những người thường xuyên nấu ăn trong không gian chật hẹp, thiếu thông khí, khói sinh ra từ quá trình chiên rán ở nhiệt độ cao cũng có thể chứa các hợp chất gây tổn thương tế bào phổi.

Ngoài ra, những người có tiền sử lao phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc có người thân mắc ung thư phổi cũng thuộc nhóm nguy cơ cao cần được theo dõi sức khỏe định kỳ.

Ung thư phổi thường được phát hiện ở giai đoạn muộn. Nguyên nhân vì sao căn bệnh này lại dễ bị bỏ sót, thưa bác sĩ?

PGS.TS. Phạm Cẩm Phương: Ung thư phổi là bệnh lí có diễn biến âm thầm. Trong thời gian dài, người bệnh có thể hoàn toàn không có triệu chứng hoặc chỉ xuất hiện những biểu hiện rất mơ hồ nên dễ bị bỏ qua.

Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi xuất hiện các triệu chứng như đau ngực, khó thở hoặc sụt cân bất thường. Khi đó, khối u có thể đã phát triển lớn hoặc di căn, làm giảm đáng kể hiệu quả điều trị.

Người dân cần lưu ý những dấu hiệu nào để phát hiện bệnh sớm hơn?

PGS.TS. Phạm Cẩm Phương: Người dân không nên chờ đến khi xuất hiện những cơn đau dữ dội mới đi khám. Một số dấu hiệu cảnh báo sớm cần đặc biệt lưu ý là tình trạng ho kéo dài trên ba tuần không rõ nguyên nhân, ho ra máu dù chỉ với lượng rất ít, đau tức ngực kéo dài hoặc đau lan ra vai và lưng.

Ngoài ra, khó thở, hụt hơi khi vận động, khàn tiếng kéo dài không rõ nguyên nhân, sụt cân hoặc mệt mỏi kéo dài cũng là những tín hiệu bất thường cần được thăm khám sớm.

Khi xuất hiện các biểu hiện này, người dân nên đến cơ sở y tế để được đánh giá chuyên sâu, tránh bỏ lỡ thời điểm vàng trong điều trị.

Theo bác sĩ, mỗi người có thể làm gì để chủ động phòng ngừa ung thư phổi?

PGS.TS. Phạm Cẩm Phương: Việc phòng ngừa cần bắt đầu từ những thay đổi trong lối sống và môi trường sống. Trước hết, cần kiên quyết nói không với thuốc lá và hạn chế tối đa việc tiếp xúc với khói thuốc thụ động.

Mỗi người cũng nên sử dụng khẩu trang đạt chuẩn khi làm việc hoặc di chuyển trong môi trường nhiều khói bụi. Không gian sống, đặc biệt là khu vực bếp, cần được thiết kế thông thoáng, có hệ thống hút mùi và lưu thông không khí tốt.

Bên cạnh đó, việc duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, tăng cường rau xanh và các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa cũng góp phần bảo vệ sức khỏe hô hấp và nâng cao sức đề kháng cho cơ thể.

Tầm soát sớm có ý nghĩa như thế nào trong điều trị ung thư phổi hiện nay?

PGS.TS. Phạm Cẩm Phương: Tầm soát sớm đóng vai trò rất quan trọng bởi đây là yếu tố giúp nâng cao cơ hội điều trị thành công. Chụp X-quang ngực thông thường có thể bỏ sót nhiều tổn thương nhỏ ở phổi, đặc biệt là những nốt mờ có kích thước dưới 1cm hoặc nằm ở vị trí khó quan sát.

Hiện nay, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực liều thấp là phương pháp được nhiều hiệp hội ung thư trên thế giới khuyến cáo sử dụng để tầm soát ung thư phổi ở nhóm nguy cơ cao. Kĩ thuật này có khả năng phát hiện các tổn thương chỉ vài milimet trong nhu mô phổi với lượng tia xạ thấp hơn đáng kể so với chụp CT thông thường.

Nhờ phát hiện bệnh từ giai đoạn rất sớm, người bệnh có thêm nhiều cơ hội được điều trị hiệu quả, thậm chí có thể đạt khả năng chữa khỏi.

Cảm ơn bác sĩ!