Viết tiếp y học cổ truyền Việt: "Thiên thời" bứt phá!

Mới đây, làm việc với Bộ Y tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh "chìa khóa" để đưa y học cổ truyền (YHCT) về gần dân là tích hợp các dịch vụ kỹ thuật, bài thuốc cổ truyền chính thống vào danh mục BHYT chi trả toàn diện. Việc kết hợp giữa YHCT với y học hiện đại (YHHĐ) đang được các cơ sở khám chữa bệnh (KCB) kết hợp nhuần nhuyễn, đem lại hiệu quả điều trị.

Cơ hội lớn chưa từng có

PGS-TS-BS Nguyễn Thị Bay, Chủ tịch Liên chi hội Đông - Tây y kết hợp TP HCM, cho rằng việc phát triển YHCT trong giai đoạn hiện nay không chỉ xuất phát từ nhu cầu của ngành y tế mà còn là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong chiến lược chăm sóc sức khỏe nhân dân. Nghị quyết số 57-NQ/TW và đặc biệt là Nghị quyết số 72-NQ/TW ban hành cuối năm 2025 đã thể hiện sự chuyển đổi mạnh mẽ trong tư duy y tế, từ tập trung vào KCB sang chú trọng phòng bệnh, nâng cao sức khỏe toàn diện và chất lượng cuộc sống của người dân. Đây được xem là cơ hội rất lớn để YHCT khẳng định vai trò trong hệ thống chăm sóc sức khỏe quốc gia.

Người dân điều trị bệnh tại Bệnh viện YHCT TP HCM

Theo PGS Bay, YHCT không nên được nhìn nhận đơn thuần là một phương pháp hay một chuyên khoa điều trị. Đây là một nền y học tồn tại song song với YHHĐ. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng xác định trên thế giới hiện tồn tại 2 hệ thống y học này. Vì vậy, việc kết hợp hài hòa giữa 2 nền y học sẽ giúp người bệnh được chăm sóc toàn diện hơn. "Việt Nam có lợi thế đặc biệt về nguồn tài nguyên dược liệu với hệ sinh thái phong phú trải dài từ vùng nhiệt đới đến ôn đới. Nếu được đầu tư bài bản, ngành dược liệu và YHCT không chỉ phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe mà còn có thể trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng thông qua sản xuất thuốc, thảo dược, xuất khẩu, phát triển du lịch y tế và quảng bá văn hóa y học dân tộc ra thế giới" - PGS Bay nói rõ.

Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, đội ngũ thầy thuốc YHCT cần đổi mới tư duy, nâng cao năng lực chuyên môn và chủ động hội nhập khoa học công nghệ. Bác sĩ YHCT hiện nay phải được đào tạo vững vàng cả về khoa học cơ bản và YHHĐ, có khả năng chẩn đoán, theo dõi bệnh bằng các phương tiện cận lâm sàng, đồng thời vận dụng hiệu quả các phương pháp điều trị cổ truyền trên cơ sở bằng chứng khoa học.

Mô hình kết hợp Đông - Tây y đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong nhiều lĩnh vực như tiêu hóa, cơ xương khớp, phục hồi chức năng, điều trị ung thư và chăm sóc giảm nhẹ. YHCT không thay thế YHHĐ nhưng có thể hỗ trợ người bệnh từ giai đoạn phòng bệnh, điều trị đến phục hồi sức khỏe, giúp giảm tác dụng phụ của thuốc và nâng cao chất lượng cuộc sống. "Đây là thời điểm "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" để YHCT Việt Nam bứt phá. Nếu biết tận dụng cơ hội, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực, phát triển dược liệu và ứng dụng công nghệ hiện đại, YHCT không chỉ góp phần chăm sóc sức khỏe nhân dân mà còn trở thành một nguồn lực quốc gia có giá trị về kinh tế, văn hóa và khoa học" - PGS Bay nhấn mạnh.

Nhiều sự chọn lựa

BSCKII Đỗ Tấn Khoa, Giám đốc Bệnh viện YHCT TP HCM, cho rằng khi đề cập việc kết hợp YHCT và YHHĐ, cần nhìn nhận dưới góc độ rộng hơn là xây dựng và phát triển nền y học Việt Nam. Tại bệnh viện, mô hình kết hợp này được triển khai toàn diện trong thực hành KCB. Bệnh viện xây dựng các phác đồ điều trị tích hợp giữa YHCT, YHHĐ và phục hồi chức năng. Trong đó, phục hồi chức năng đóng vai trò cầu nối giúp phát huy tối đa hiệu quả điều trị. "Người bệnh được chẩn đoán bằng các phương tiện hiện đại như xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, điện tim... Sau đó, bác sĩ sẽ quyết định chọn phương pháp điều trị hoặc phối hợp cả hai tùy theo từng giai đoạn bệnh lý. Mục tiêu cuối cùng là đạt hiệu quả tốt nhất cho người bệnh" - ông nói.

Theo BS Khoa, một trong những thành tựu nổi bật của Việt Nam là đưa các dịch vụ YHCT vào hệ thống thanh toán BHYT. Người bệnh có thể lựa chọn điều trị bằng YHHĐ, YHCT hoặc kết hợp cả 2 và vẫn được hưởng quyền lợi BHYT theo đúng quy định. Đây là bước tiến rất lớn của Việt Nam trong việc phát huy vai trò của YHCT trong chăm sóc sức khỏe nhân dân. Hiện nay, nhiều kỹ thuật YHCT như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, điện châm, thủy châm, phục hồi chức năng cùng nhiều bài thuốc đông dược đã được đưa vào danh mục thanh toán BHYT. Bên cạnh đó, nhiều sản phẩm thuốc do bệnh viện tự sản xuất đạt các tiêu chuẩn chất lượng cũng được cơ quan bảo hiểm chấp thuận chi trả trong điều trị.

BSCKII Nguyễn Nguyệt Cầu, Giám đốc Trung tâm Y tế phường Tân Định - TP HCM, cho biết việc kết hợp YHCT và YHHĐ đang được đơn vị triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân.

Tại tuyến y tế cơ sở, mô hình Đông - Tây y kết hợp mang lại nhiều lợi ích thiết thực, đặc biệt trong điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, thoái hóa khớp, đau cột sống và phục hồi chức năng sau tai biến. Người bệnh được thăm khám, chẩn đoán bằng các phương tiện của YHHĐ, đồng thời được chỉ định thêm các phương pháp YHCT phù hợp như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, điện châm, cấy chỉ hoặc sử dụng thuốc thảo dược. "Trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục đầu tư nhân lực, trang thiết bị và đẩy mạnh ứng dụng các kỹ thuật YHCT nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng của người dân" - BS Cầu nhấn mạnh.