Tác hại sau cuộc vui

Mới đây, Khoa Cấp cứu - Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM tiếp nhận một người đàn ông được chuyển đến cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.

Lời cảnh báo trong dịp cuối năm

Trước đó, người đàn ông này uống rượu cùng nhiều đồng nghiệp và chỉ cảm thấy mệt. Một ngày sau đó, người bệnh xuất hiện tình trạng khó thở nên được người nhà đưa vào bệnh viện cấp cứu. Tuy nhiên, bệnh trạng tiến triển nặng hơn, bệnh nhân lơ mơ, được đặt ống nội khí quản thở máy, lọc máu liên tục... Kết quả xét nghiệm cho thấy người bệnh nhiễm toan chuyển hóa nặng, nồng độ methanol trong máu là 103 mg/dl, chẩn đoán theo dõi ngộ độc methanol.

BS.CKII Nguyễn Viết Hậu, Trưởng Khoa Cấp cứu - Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, cho biết vào dịp cuối năm, số ca ngộ độc methanol liên quan đến rượu thường gia tăng, trong đó nếu người bị ngộ độc đến bệnh viện muộn trong tình trạng nặng thì tỉ lệ tử vong rất cao. Nguyên nhân là do tính chất gây ngộ độc của methanol âm thầm, nhiều người uống phải rượu có chứa methanol thường không có biểu hiện ra bên ngoài nhưng trong cơ thể methanol đã chuyển hóa và tạo ra chất gây độc, gây tổn thương thần kinh thị giác, hệ thần kinh trung ương, gan, thận...

"Rượu chứa methanol không khó uống và khi uống vào cũng gây say tương tự rượu thông thường nên dễ bị bỏ qua. Khi có biểu hiện ra bên ngoài thì người bệnh đã suy giảm chức năng nhiều cơ quan. Ngộ độc rượu, đặc biệt là rượu chứa methanol, có thể gây mù lòa, tổn thương đa cơ quan và tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời" - BS Hậu cảnh báo.

Bệnh viện Gia An 115 TP HCM cũng vừa cấp cứu một người đàn ông 45 tuổi bất tỉnh trên giường, toàn thân tím tái. Theo người nhà, trước đó, người này vẫn sinh hoạt bình thường. Sau buổi nhậu với bạn bè về nhà, ông vẫn nói chuyện với vợ con, ăn uống rồi đi ngủ như mọi ngày. Tuy nhiên, chỉ ít phút sau, ông kêu mệt, đau ngực, nấc lên vài tiếng, miệng sùi bọt trắng rồi nhanh chóng rơi vào trạng thái bất tỉnh. Khi ê-kíp cấp cứu tới hiện trường, bệnh nhân đã trong tình trạng ngưng tim, ngưng thở. Các bác sĩ nhanh chóng triển khai hồi sinh tim phổi nâng cao, ép tim, hỗ trợ hô hấp, tìm mọi cách giành lại sự sống cho người đàn ông. Thế nhưng, sau hơn 30 phút nỗ lực không ngừng, phép mầu vẫn không xảy ra...

Theo BS.CKII Nguyễn Thắng Nhật Tuệ, Trưởng Khoa Cấp cứu - Bệnh viện Gia An 115 TP HCM, đây không phải là trường hợp hiếm gặp. Việc uống rượu, bia, nhất là uống nhiều trong thời gian ngắn, có thể gây rối loạn nhịp tim, làm tim đập bất thường, tăng nguy cơ rung thất và ngưng tim đột ngột. Với những người có bệnh nền như cao huyết áp, mỡ máu cao, đái tháo đường hay rối loạn đông máu, rượu, bia còn làm co thắt mạch máu, dẫn đến nhồi máu cơ tim.

Tại TP Hà Nội, mới đây, Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận 6 bệnh nhân ngộ độc rượu, chuyển đến từ TP Hải Phòng trong tình trạng nguy kịch. Các bệnh nhân nhập viện với biểu hiện rối loạn hô hấp, toan chuyển hóa nặng; trong đó 2 người bị tổn thương thần kinh thị giác do ngộ độc methanol. Trước đó, một nạn nhân trong cùng vụ việc đã tử vong.

Bệnh nhân ngộ độc rượu điều trị tại Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai (TP Hà Nội). Ảnh: NGỌC DUNG

Vụ ngộ độc xuất phát từ một bữa tiệc tối tại gia đình. Trong 11 người tham dự, có 7 người uống khoảng 5 lít rượu tự ngâm thảo dược do người quen cung cấp, được giới thiệu là rượu "có nguồn gốc". Sáng hôm sau, các nạn nhân xuất hiện triệu chứng nhìn mờ, hoa mắt, chóng mặt, khó thở; một người không qua khỏi trước khi được đưa đi cấp cứu. Kết quả xét nghiệm tại Trung tâm Chống độc cho thấy nồng độ methanol trong máu của các bệnh nhân dao động 44,6 - 256,9 mg/dL - mức rất cao và đặc biệt nguy hiểm. Đáng chú ý, mẫu rượu các nạn nhân sử dụng chứa tới 30,3% methanol, trong khi ethanol - thành phần chính của rượu uống thông thường - chỉ chiếm 1,84%.

Người thân cần làm gì?

TS-BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai, cho biết đơn vị thường xuyên tiếp nhận các ca ngộ độc rượu, trong đó số ca luôn gia tăng vào giai đoạn trước, trong và sau Tết Nguyên đán. "Rượu tự nấu nếu nhiễm methanol cũng chỉ ở dạng vết, không thể gây ngộ độc nặng như các trường hợp vừa ghi nhận. Methanol là chất cực độc, không màu, mùi vị rất khó phân biệt với ethanol nên người uống dễ nhầm lẫn. Ở giai đoạn đầu, nạn nhân có thể say giống như uống rượu thông thường. Tuy nhiên, sau khoảng 8 - 48 giờ, methanol bị chuyển hóa thành axít formic, gây toan chuyển hóa nặng, tổn thương não và phá hủy thần kinh thị giác, khiến người bệnh thở nhanh, sâu, rơi vào hôn mê và có thể tử vong nếu không được điều trị kịp thời" - BS Nguyên cảnh báo.

Mẫu rượu độc giết người. Ảnh: NGỌC DUNG

Theo BS Nguyên, bất kỳ ai uống phải rượu giả, rượu chứa methanol đều có nguy cơ bị ngộ độc; nhẹ có thể đau đầu, chóng mặt, nặng dẫn đến tử vong. Ngay cả các trường hợp được cứu sống cũng có thể để lại tổn thương mắt, não và các di chứng lâu dài. Vì vậy, cần đặc biệt cảnh giác với rượu không rõ nguồn gốc, kể cả rượu do người thân, người quen mang đến trong các buổi liên hoan, sum họp. Một nguy cơ khác là quá trình chuyển hóa methanol trong cơ thể diễn ra chậm, nhất là khi người uống sử dụng nhiều loại rượu khác nhau trong những ngày liên hoan kéo dài. Triệu chứng ngộ độc vì thế có thể xuất hiện muộn - có trường hợp sau vài ngày mới bắt đầu mờ mắt, đau đầu, khó thở. Khi nhập viện, người bệnh thường đã ở tình trạng nặng, khiến việc điều trị trở nên khó khăn. Ngoài ra, ngộ độc methanol còn nguy hiểm do dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Những biểu hiện như mờ mắt, lơ mơ, hôn mê có thể bị chẩn đoán nhầm là đột quỵ, dẫn tới chậm trễ trong xử trí, trong khi thời gian là yếu tố quyết định khả năng sống còn của người bệnh.

Các bác sĩ cũng cảnh báo về thói quen sử dụng rượu ngâm. Nhiều người tin rằng "rượu thuốc" có tác dụng bồi bổ, chữa bệnh, song việc ngâm rượu tùy tiện, không kiểm soát thành phần và liều lượng tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương, nhiễm độc, thậm chí ngộ độc nghiêm trọng. Không ít trường hợp còn ngâm các loại cây, con vật có độc tính cao, đe dọa trực tiếp sức khỏe và tính mạng người sử dụng.

BS Lê Thị Phương Thảo, Phòng Điều trị nghiện chất - Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), cho biết thời gian hấp thu rượu phụ thuộc việc uống lúc no hay đói; uống khi đói khiến rượu được hấp thu nhanh hơn. Khi vào hệ tuần hoàn, rượu phân bố tới não và hầu hết các mô trong cơ thể do hòa tan hoàn toàn trong nước, từ đó gây ảnh hưởng tới não, gan và nhiều cơ quan khác.

Trong những ngày Tết, khi có người say rượu, gia đình cần theo dõi sát. Trường hợp người say ngủ quên, cần chủ động đánh thức, cho ăn cháo loãng để tránh hạ đường huyết. Nếu người say lâu không tỉnh, nôn nhiều, không thể ăn uống hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường như lẫn lộn, mờ mắt, khó thở, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.