Khi người ta lo ăn chay làm giảm ham muốn tình dục...

Một số món ăn chay trong buổi họp báo Lễ hội ẩm thực chay Tp.HCM năm 2026 - Ảnh: HOÀNG LÊ

Đây là câu hỏi đáng quan tâm. Bởi chế độ ăn uống có liên quan đến sức khỏe toàn thân, trong đó có hệ thần kinh, nội tiết, tuần hoàn máu và chức năng sinh sản.

Tuy nhiên, khoa học hiện nay không ủng hộ quan niệm cứ ăn chay là giảm sinh lý. Điều cần quan tâm thực sự là ăn chay như thế nào để cơ thể được cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng.

Muốn có sức khỏe tình dục tốt, cơ thể cần những gì?

Trước hết, cần phân biệt ba vấn đề: ham muốn tình dục, khả năng thực hiện hoạt động tình dục và khả năng sinh sản. Chúng có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Ở nam giới, testosterone là hormone quan trọng đối với ham muốn tình dục, duy trì khối cơ, mật độ xương và hỗ trợ quá trình sản xuất tinh trùng. Trong khi đó, khả năng cương dương phụ thuộc nhiều vào sự phối hợp giữa hệ thần kinh, hormone và tuần hoàn máu.

Khi có kích thích tình dục, cơ thể giải phóng một chất gọi là nitric oxide (NO), giúp các mạch máu ở dương vật giãn ra, tăng lượng máu đi vào và tạo nên sự cương cứng. Nếu mạch máu bị xơ vữa, tổn thương do tiểu đường, tăng huyết áp hoặc hút thuốc lá, lượng máu đến dương vật có thể giảm, dẫn đến rối loạn cương dương.

Ở nữ giới, ham muốn và đáp ứng tình dục cũng chịu ảnh hưởng của hormone, hệ thần kinh, tuần hoàn máu, tâm lý và tình trạng sức khỏe chung.

Như vậy, sức khỏe tình dục không phụ thuộc đơn giản vào việc chúng ta ăn thịt cá hay ăn rau. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý, tốt cho tim mạch và chuyển hóa có thể góp phần bảo vệ chức năng tình dục.

Đừng đổ oan cho ăn chay? 

Đây là vấn đề được nhiều người quan tâm nhất.

Một số người cho rằng không ăn thịt cá sẽ thiếu chất đạm và chất béo, khiến cơ thể giảm sản xuất testosterone, từ đó giảm ham muốn tình dục.

Thực tế, cơ thể không bắt buộc phải lấy chất đạm và chất béo từ thịt cá mới duy trì được hoạt động nội tiết.

Đậu nành, đậu phụ, các loại đậu, hạt, quả óc chó, dầu thực vật và nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật khác vẫn cung cấp những dưỡng chất cần thiết cho cơ thể.

Đáng chú ý, một tổng quan hệ thống và phân tích gộp đăng trên Journal of Human Nutrition and Dietetics năm 2024 đã xem xét 20 nghiên cứu về chế độ ăn chay, hormone sinh dục và chất lượng tinh trùng.

Kết quả phân tích không tìm thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa người ăn chay và người ăn hỗn hợp về tổng số lượng tinh trùng, mật độ tinh trùng, khả năng di động và hình dạng tinh trùng.

Nghiên cứu cũng ghi nhận một số khác biệt về chỉ số hormone, nhưng chưa đủ bằng chứng để kết luận chế độ ăn chay gây ảnh hưởng tốt hoặc xấu đến khả năng sinh sản.

Điều này rất đáng lưu ý: chưa có cơ sở khoa học để khẳng định người ăn chay lâu năm sẽ bị giảm testosterone, giảm ham muốn hoặc vô sinh.

Nhưng ăn chay không đúng cách có thể ảnh hưởng đến "chuyện ấy"

Đây mới là điều đáng quan tâm.

Ăn chay không đồng nghĩa với ăn uống đầy đủ chất. Nếu chỉ ăn cơm, rau luộc, nước tương, mì gói hoặc trái cây mà không chú ý đến nguồn đạm, chất béo và vi chất thì cơ thể có thể bị thiếu dinh dưỡng.

Một số dưỡng chất cần đặc biệt lưu ý:

Chất đạm: Cần thiết để duy trì cơ bắp, sửa chữa tế bào và tổng hợp nhiều chất quan trọng trong cơ thể. Người ăn chay có thể bổ sung từ đậu nành, đậu phụ, đậu lăng, đậu xanh và các loại hạt.

Kẽm: Tham gia vào quá trình sản xuất tinh trùng và hoạt động bình thường của hệ sinh sản. Có trong hạt bí, đậu, hạt điều và ngũ cốc nguyên hạt. Tuy nhiên, kẽm từ thực vật thường khó hấp thu hơn do có chứa phytate.

Vitamin B12: Cần thiết cho hoạt động của hệ thần kinh và quá trình tạo hồng cầu. Người ăn chay có trứng, sữa có thể nhận được một phần vitamin B12 từ những thực phẩm này. Người ăn thuần chay cần sử dụng thực phẩm tăng cường B12 hoặc viên bổ sung đáng tin cậy.

Sắt: Cần thiết để tạo hemoglobin, giúp vận chuyển oxy trong máu. Thiếu sắt có thể gây thiếu máu, mệt mỏi, giảm khả năng hoạt động thể lực. Sắt trong thực vật thường hấp thu kém hơn sắt từ thịt. Có thể kết hợp thực phẩm giàu vitamin C như cam, ổi, cà chua để tăng hấp thu sắt.

Chất béo thiết yếu: Có vai trò trong cấu trúc màng tế bào, hấp thu vitamin tan trong dầu và hoạt động bình thường của cơ thể. Có thể bổ sung từ dầu cải, dầu ô liu, quả bơ, óc chó và các loại hạt.

Đặc biệt, nếu ăn quá ít, sụt cân nhanh hoặc thiếu năng lượng kéo dài, cơ thể có thể giảm hoạt động của hệ thống điều hòa hormone sinh sản. Khi đó, testosterone có thể giảm, ham muốn tình dục và khả năng sinh sản cũng bị ảnh hưởng.

Như vậy, vấn đề không nằm ở việc có ăn thịt hay không, mà nằm ở chỗ cơ thể có được cung cấp đầy đủ năng lượng và dưỡng chất hay không.

Người ăn chay cần có ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, trái cây, các loại đậu, đậu phụ và những nguồn đạm thực vật khác - Ảnh minh họa

Ăn chay sao để khỏe? 

Muốn ăn chay lâu dài mà vẫn bảo đảm sức khỏe, bà con nên nhớ ba điều:

Ăn đa dạng thực phẩm. Không nên chỉ ăn cơm với rau. Cần có ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, trái cây, các loại đậu, đậu phụ và những nguồn đạm thực vật khác.

Không bỏ quên chất đạm và chất béo. Nên thường xuyên sử dụng đậu nành, sữa đậu nành, đậu phụ, đậu lăng, hạt óc chó, hạnh nhân, mè và dầu thực vật với lượng phù hợp.

Chú ý các vitamin và khoáng chất. Đặc biệt là vitamin B12 đối với người ăn thuần chay; đồng thời cần quan tâm đến sắt, kẽm, canxi, vitamin D, i-ốt và omega-3.

Người ăn chay lâu năm, nhất là người lớn tuổi, người thường xuyên mệt mỏi, xanh xao hoặc có biểu hiện thiếu máu nên được bác sĩ tư vấn để đánh giá tình trạng dinh dưỡng và bổ sung khi cần thiết.

Ăn chay không phải là nguyên nhân gây suy giảm sinh lý. Một chế độ ăn chay được xây dựng hợp lý hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tim mạch, chuyển hóa.

Tóm lại ăn chay hay ăn mặn đều cần sự hiểu biết và điều độ. Một cơ thể khỏe mạnh không chỉ đến từ những gì chúng ta ăn, mà còn từ cách chúng ta vận động, nghỉ ngơi, giữ tinh thần thoải mái và chăm sóc sức khỏe mỗi ngày.