Chuyên gia: Clip ăn cả mâm thịt mỡ không thể coi là nội dung giải trí vô hại

Trong nhóm nội dung mukbang trên mạng xã hội, có tỷ lệ lớn những clip quay cảnh ăn uống cực đoan cả về khối lượng và loại thực phẩm, chẳng hạn như một người nhồi nhét lượng đồ ăn khổng lồ, đồ ăn được chọn là thịt mỡ hoàn toàn, thức ăn siêu cay…

Gây sốc bằng cách mô tả kiểu ăn uống vượt quá sức chịu đựng của cơ thể con người, loại clip này rất thu hút người xem nhưng cũng gây lo ngại về ảnh hưởng xấu đến chính mukbanger và khán giả của họ. Nhiều ý kiến cho rằng nên xếp những clip quá lố vào nhóm nội dung xấu để hạn chế phân phối trên nền tảng, nhất là với người chưa trưởng thành.

Không nên coi những clip ăn uống cực đoan là nội dung giải trí vô hại. (Ảnh chụp màn hình)

Kiểu ăn uống nguy hiểm

Có hàng nghìn clip ăn cả “núi” thịt mỡ xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội với tiêu đề gây tò mò kiểu “thử thách ăn 10 cân mỡ lợn”, “ăn mỡ thay cơm trong một ngày”… Trên mâm, mẹt, khay hay đĩa lớn là những khối thịt mỡ dày được luộc chín xếp chồng lên nhau, hoặc những khúc thịt ba chỉ gần như chỉ có mỡ được kho nhừ… Mukbanger dùng tay bốc từng khối thịt béo ấy nhồi vào miệng.

Có người vừa ăn vừa trò chuyện, có người đặt đồng hồ để hoàn thành thử thách trong một khoảng thời gian nhất định. Lượng thức ăn càng nhiều, video càng có số lượt xem và chia sẻ lớn.

Nói về tác hại của kiểu ăn uống này, PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng quốc gia, cho biết việc nạp đột ngột một lượng lớn chất béo vào cơ thể tạo ra áp lực nặng nề cho hệ tiêu hóa. Chất béo là nhóm chất cần nhiều thời gian để phân giải, do đó việc tiêu thụ quá mức khiến dạ dày và ruột bị quá tải, gây đầy hơi, khó tiêu, buồn nôn hoặc tiêu chảy cấp.

Nguy hiểm hơn, tình trạng này có thể kích hoạt viêm tụy cấp - một dạng cấp cứu y khoa nghiêm trọng với biểu hiện đau bụng dữ dội và đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, việc ăn cả mâm thịt mỡ có thể ảnh hưởng tới tính mạng.

Về lâu dài, thói quen ăn uống cực đoan này là nguyên nhân đẩy nhanh các bệnh lý mạn tính nguy hiểm. Mỡ động vật chứa hàm lượng lớn chất béo bão hòa và cholesterol, việc dung nạp dư thừa sẽ làm tăng đột biến mỡ máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, gia tăng nguy cơ cao huyết áp, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Bên cạnh đó, gan cũng chịu gánh nặng lớn khi phải xử lý lượng lipid quá tải, dễ dẫn đến gan nhiễm mỡ. Chưa kể, năng lượng khổng lồ từ chất béo - với 9 calo trên mỗi gram sẽ nhanh chóng tích tụ, gây béo phì, kháng insulin và làm tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường.

PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng nhấn mạnh, chất béo dù là một trong những nhóm chất thiết yếu cho cơ thể nhưng cần được tiêu thụ ở mức độ cân đối, chiếm khoảng 20 - 25% tổng năng lượng khẩu phần hàng ngày, ưu tiên chất béo chưa bão hòa từ thực vật và cá. Ông khuyến cáo người dân, đặc biệt là giới trẻ, trang bị kiến thức dinh dưỡng vững vàng để chế độ ăn của mình không bị ảnh hưởng bởi những nội dung phản khoa học, đánh đổi sức khỏe bản thân.

Rối loạn ăn uống vì xem cảnh ăn uống

Về ảnh hưởng của những video ăn uống khác thường đối với người xem, Thạc sỹ Tâm lý học lâm sàng Lê Thế Hanh, Trung tâm Tham vấn và Hỗ trợ tâm lý của Trường Đại học Đại Nam, cho biết, tâm lý tò mò của đám đông trước những điều khác biệt là yếu tố tạo sự thu hút của những video này. Lấy ví dụ những clip ăn cả mâm thịt mỡ, ngay cả những khán giả không thích ăn mỡ cũng có thể tò mò xem người ta ăn thế nào, sau đó để lại bình luận bày tỏ sự ngạc nhiên, phản đối hoặc tranh luận.

Không chỉ có lượng tiếp cận lớn, những video ăn uống cực đoan còn có nhiều tác động đến người xem. Trong quá trình làm việc với những người mắc chứng rối loạn ăn uống, ThS Lê Thế Hanh từng tiếp nhận nhiều phản ánh về việc họ bị ám ảnh bởi dạng nội dung này. Một số người liên tục tìm kiếm video xem để thỏa mãn cảm giác của bản thân.

Với người béo phì, việc xem những màn ăn uống quá mức đôi khi tạo ra cảm giác được an ủi, bởi họ nhìn thấy những người khác cũng ăn nhiều và tự nhủ đó là hành vi bình thường.

ThS Lê Thế Hanh cho biết nhiều người bị rối loạn ăn uống vì xem clip mukbang quá độ.

“Những người đang gặp vấn đề về ăn uống có thể vừa cảm thấy được an ủi khi xem mukbang, vừa tự kỳ thị chính mình. Họ thấy việc ăn uống quá mức của người khác là bình thường nhưng lại mặc cảm vì không kiểm soát được bản thân. Hai trạng thái tâm lý trái ngược này tạo ra mâu thuẫn nội tâm, khiến họ ngày càng lún sâu vào sự mặc cảm, thậm chí gây ra rối loạn ăn uống”, ông Hanh nói.

Chuyên gia cho rằng, vòng luẩn quẩn này có thể khiến một số người tiếp tục ăn uống quá mức hoặc chuyển sang nhịn ăn thiếu khoa học để bù đắp cảm giác tội lỗi. Vì vậy, theo ông, không nên xem video ăn thùng uống vại là nội dung giải trí vô hại đối với tất cả người xem.

Giải pháp phải đến từ 3 phía

Từ góc độ chuyên gia truyền thông, bà Lê Ngọc Ánh, Giám đốc nội dung, nhà sáng lập Công ty truyền thông VN Creation, cho rằng những video mukbang kiểu “ăn cả núi thịt mỡ” có thể khiến người trẻ hình thành nhận thức lệch lạc về ăn uống. Thường xuyên nhìn thấy cảnh người ăn uống vô độ nhận được hàng triệu lượt xem, một bộ phận khán giả có thể coi đó là hành vi bình thường, thậm chí muốn bắt chước để giải trí hoặc thử thách bản thân.

Đáng lo ngại hơn là áp lực chạy theo lượt xem khiến một số nhà sáng tạo nội dung sẵn sàng đánh đổi sức khỏe. “Khi một video ăn nhiều được chú ý, người làm có thể cảm thấy video sau phải ăn nhiều hơn, thức ăn lạ hơn hoặc gây sốc hơn mới giữ được khán giả”, bà nói, cho rằng từ đó, nội dung ăn uống cực đoan có nguy cơ phát triển thành trào lưu và tạo ra cuộc cạnh tranh khó kiểm soát.

Để ngăn chặn điều này, theo bà, trách nhiệm trước tiên thuộc về người sáng tạo, bởi họ quyết định nội dung nào được sản xuất và đăng tải: “Những người làm video ẩm thực nên tự đặt câu hỏi, nếu bỏ phần ăn uống quá đà đi, video này còn gì đáng xem?”.

Chuyên gia cho rằng người xem rất khó tránh hoàn toàn những video này bởi thuật toán có thể đề xuất cả nội dung họ chưa từng tìm kiếm. Vì vậy, họ cần rèn khả năng chọn lọc, không coi những gì xuất hiện trong clip làm tiêu chuẩn cho cơ thể hoặc hình mẫu để bắt chước. Nếu muốn mình cũng trở thành mukbanger, ngay từ đầu cần xác định giới hạn về sức khỏe và trách nhiệm.

Theo Giám đốc Lê Ngọc Ánh, các nhà sáng tạo nội dung cần phải chủ động tự kiểm duyệt bản thân trước khi trông cậy vào nền tảng.

Còn ThS Lê Thế Hanh đề xuất giải pháp từ 3 phía để hạn chế ảnh hưởng của những video ăn thùng uống vại. Trước hết, các nền tảng mạng xã hội cần có quy định chặt chẽ hơn đối với nội dung được đăng tải, đặc biệt là những video liên quan đến ăn uống. Những nội dung cổ súy hành vi ăn uống cực đoan, biến việc tiêu thụ lượng lớn thực phẩm thành thử thách để câu tương tác cần được xem xét kiểm soát phù hợp.

Thứ hai, phụ huynh, giáo viên và những người có trách nhiệm giáo dục cần dành thời gian trao đổi với người trẻ về các nội dung họ thường xuyên xem. Thay vì chỉ cấm đoán, nên tìm hiểu lý do trẻ bị thu hút bởi những video này, từ đó phân biệt giữa sở thích cá nhân, nội dung giải trí thông thường và hành vi ăn uống bất thường.

“Người lớn cần trao đổi với các bạn trẻ về ranh giới giữa bình thường và bất thường, giúp các bạn hiểu vì sao một số nội dung có thể gây ảnh hưởng không tốt và biết cách lựa chọn những gì phù hợp để theo dõi”, ThS Hanh khuyến nghị.

Cuối cùng, theo chuyên gia, bản thân người trẻ cần chủ động trang bị kiến thức dinh dưỡng, hiểu nhu cầu năng lượng của cơ thể, vai trò của các nhóm chất và nhận biết đâu là chế độ ăn cân bằng, lành mạnh. Khi có đủ kiến thức, họ sẽ không dễ bị cuốn theo những thử thách ăn uống khác thường chỉ vì tò mò hoặc muốn bắt chước người nổi tiếng trên mạng.