Trời chuyển lạnh đột ngột, cần làm gì để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt tránh nguy cơ đột quỵ?

Thời tiết Hà Nội chuyển lạnh, người dân đốt lửa sưởi ấm - Ảnh: NAM TRẦN

Theo các chuyên gia, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt mà còn đặt ra yêu cầu chăm sóc sức khỏe, nhất là với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh lý tim mạch và chuyển hóa.

Trời lạnh làm tăng gánh nặng cho tim mạch

ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, chuyên gia tim mạch, Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ quốc tế Phương Đông, cho biết khi tiếp xúc với môi trường lạnh, cơ thể tự động co các mạch máu ngoại vi nhằm hạn chế thất thoát nhiệt và duy trì thân nhiệt.

Phản ứng này đồng thời làm tăng sức cản của hệ thống mạch máu, khiến tim phải hoạt động nhiều hơn và huyết áp có thể tăng. Với người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh lý tim mạch, sự thay đổi này có thể tạo thêm áp lực lên hệ tuần hoàn, làm gia tăng nguy cơ biến cố.

"Khi huyết áp tăng cao, áp lực lên thành mạch não cũng tăng, có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết não ở người có thành mạch đã tổn thương. Bên cạnh đó, những thay đổi của tuần hoàn trong điều kiện nhiệt độ thấp cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, gây tắc nghẽn mạch máu não.

Những người cao tuổi, mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh lý mạch máu cần đặc biệt chú ý trong những ngày trời lạnh. Người hút thuốc lá, thường xuyên sử dụng rượu bia cũng có nguy cơ gặp biến cố tim mạch cao hơn.

Bên cạnh đó, người trẻ có các yếu tố nguy cơ nhưng chưa được phát hiện vẫn có thể gặp biến cố. Vì vậy, việc kiểm tra sức khỏe, theo dõi huyết áp và các chỉ số chuyển hóa định kỳ rất quan trọng", bác sĩ Mạnh khuyến cáo.

Trao đổi thêm với Tuổi Trẻ, bác Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa nội, cũng lưu ý một đợt rét không đồng nghĩa tất cả mọi người đều có nguy cơ đột quỵ. Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào bệnh nền, thời gian tiếp xúc với lạnh, điều kiện nhà ở và hoạt động của mỗi người.

Giữ ấm, điều chỉnh sinh hoạt khi trời chuyển lạnh

Bác sĩ Hoàng lưu ý cần hạn chế để cơ thể thay đổi nhiệt độ đột ngột. Người dân nên tránh đột ngột bước từ môi trường trong nhà ấm áp ra ngoài trời lạnh khi cơ thể chưa kịp thích nghi.

Khi ra ngoài vào sáng sớm hoặc tối muộn, nên mặc đủ ấm, chú ý bảo vệ đầu, cổ, ngực, bàn tay và bàn chân. Người cao tuổi và người mắc bệnh nền nên hạn chế ra ngoài khi trời quá lạnh.

Việc tắm rửa cũng cần được điều chỉnh phù hợp. "Không phải cứ tắm muộn là gây đột quỵ, nhưng nước quá lạnh có thể gây co mạch, trong khi nước quá nóng lại làm giãn mạch, khiến một số người chóng mặt hoặc tụt huyết áp.

Nên tắm bằng nước ấm dễ chịu, trong phòng đủ ấm, tránh gió lùa; lau khô và mặc ấm ngay sau khi tắm.

Với người cao tuổi, phòng tắm cần có điểm vịn, chống trơn trượt và thuận tiện gọi trợ giúp. Người yếu, dễ choáng nên có người thân ở gần", bác sĩ Hoàng hướng dẫn.

Bác sĩ Mạnh lưu ý thêm vào buổi sáng khi thức dậy, không nên vội vàng đứng lên hoặc vận động mạnh. Người dân có thể chuyển từ tư thế nằm sang ngồi rồi đứng từ từ, vận động nhẹ nhàng khoảng 3-5 phút để cơ thể thích nghi. Nếu phải đi vệ sinh ban đêm, nên bật đèn, mặc thêm áo và mang dép chống trượt.

Thời tiết lạnh cũng không phải lý do để ngừng tập thể dục, nhưng nên chuyển hoạt động vào trong nhà hoặc lựa chọn thời điểm ấm hơn, khởi động kỹ và tăng cường độ từ từ.

Bên cạnh đó, các chuyên gia khuyến cáo không nên uống rượu bia để chống rét. Rượu có thể tạo cảm giác nóng bừng tạm thời nhưng không giúp bảo vệ cơ thể trước giá lạnh, đồng thời làm giảm khả năng nhận biết nguy hiểm khi bị nhiễm lạnh.

Các chuyên gia khuyên người cao tuổi lựa chọn thời gian tập thể dục phù hợp - Ảnh minh họa: NAM TRẦN

Kiểm soát bệnh nền, chú ý dấu hiệu đột quỵ

Theo bác sĩ Hoàng, người dân cần kiểm soát các bệnh lý nền là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe trong những ngày trời lạnh.

Người đang điều trị tăng huyết áp không nên tự ý ngừng thuốc chỉ vì một vài lần đo huyết áp cho kết quả bình thường. Ngược lại, không nên tự tăng liều thuốc khi thấy huyết áp tăng sau khi vừa đi ngoài trời lạnh về.

Người bệnh cần duy trì thói quen đo huyết áp đúng cách, ghi lại kết quả để bác sĩ đánh giá. Người mắc đái tháo đường cũng cần theo dõi đường huyết theo hướng dẫn điều trị. Người dân cũng cần uống nước đều trong ngày, tránh để cơ thể khát kéo dài.

Đặc biệt, bác sĩ Mạnh cảnh báo người dân nhận biết các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ như méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời người khác. Mất thăng bằng đột ngột, nhìn đôi, mất thị lực hoặc đau đầu dữ dội bất thường cũng có thể là dấu hiệu cần chú ý.