Cắt polyp đại tràng có hết nguy cơ ung thư?

Polyp đại tràng thường được phát hiện khi nội soi và có thể được cắt bỏ ngay trong quá trình thực hiện thủ thuật - Ảnh: AI

Polyp đại tràng là những khối mô phát triển bất thường trên niêm mạc đại tràng. Phần lớn polyp không phải ung thư, nhưng một số loại, đặc biệt là polyp tuyến và một số tổn thương răng cưa, có thể tiến triển thành ung thư theo thời gian.

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), loại bỏ polyp có thể giúp giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, điều đó không bảo đảm nguy cơ được loại bỏ hoàn toàn.

Vì sao cắt polyp rồi vẫn có thể mắc ung thư đại trực tràng?

Một số polyp có thể trải qua những thay đổi trong tế bào và dần phát triển thành ung thư nếu không được phát hiện, xử lý. Nội soi đại tràng giúp bác sĩ quan sát niêm mạc, phát hiện polyp và loại bỏ những tổn thương phù hợp ngay trong thủ thuật.

Đây là một biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, không phải mọi polyp đều có nguy cơ giống nhau. Một số loại ít có khả năng tiến triển thành ung thư, trong khi polyp tuyến có kích thước lớn, có cấu trúc bất thường hoặc xuất hiện những thay đổi tiền ung thư cần được theo dõi chặt chẽ hơn.

Việc loại bỏ một polyp không ngăn cản những polyp khác hình thành ở các vị trí khác trong đại tràng hoặc trực tràng. Ngoài ra, nếu polyp chưa được cắt hoàn toàn hoặc lần nội soi trước chưa quan sát đầy đủ đại tràng, một số tổn thương có thể vẫn còn sót lại.

Vì vậy, những người từng có polyp đại tràng có nguy cơ xuất hiện polyp mới và cần tuân thủ lịch nội soi theo dõi.

Bên cạnh khám, phát hiện sớm các polyp, chuyên gia đề xuất chú ý chế độ ăn, trong đó các loại rau có tác dụng tốt trong phòng chống ung thư đại trực tràng - Ảnh minh họa

Không phải ai cắt polyp cũng có nguy cơ giống nhau

Nguy cơ sau khi cắt polyp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như số lượng, kích thước, tiền sử sức khỏe cá nhân và gia đình. Đặc biệt, người có tiền sử polyp nguy cơ cao, ung thư đại trực tràng hoặc hội chứng di truyền liên quan có thể cần lịch theo dõi riêng.

Vì vậy, sau khi cắt polyp, người bệnh nên hỏi bác sĩ về kết quả giải phẫu bệnh, mức độ cắt bỏ và thời điểm cần nội soi lần tiếp theo, thay vì chỉ quan tâm đến việc thủ thuật đã hoàn tất hay chưa.

Không có một mốc thời gian chung áp dụng cho tất cả mọi người. Lịch nội soi phụ thuộc vào kết quả lần trước, chất lượng quan sát đại tràng, loại và số lượng polyp cũng như tiền sử bệnh.

Theo hướng dẫn của Nhóm chuyên trách đa hiệp hội Hoa Kỳ về ung thư đại trực tràng, với những người có nguy cơ trung bình, đã được nội soi đại tràng chất lượng tốt và cắt bỏ hoàn toàn polyp, thời gian nội soi lại phụ thuộc vào đặc điểm của polyp. 

Người có 1-2 polyp tuyến nhỏ dưới 10mm thường được khuyến nghị nội soi lại sau 7-10 năm; nếu có 3-4 polyp tuyến nhỏ dưới 10mm, thời gian này thường là 3-5 năm. Trường hợp có 5-10 polyp tuyến nhỏ, polyp tuyến từ 10mm trở lên hoặc polyp có đặc điểm mô học nguy cơ cao, người bệnh thường cần nội soi lại sau 3 năm. 

Riêng với polyp lớn từ 20mm trở lên được cắt thành nhiều phần, bác sĩ thường khuyến nghị kiểm tra lại sau khoảng 6 tháng. Lịch theo dõi cụ thể cần căn cứ vào kết quả nội soi, giải phẫu bệnh và đánh giá của bác sĩ điều trị.

Bên cạnh nội soi theo dõi, người bệnh nên duy trì lối sống lành mạnh. Chế độ ăn đa dạng, tăng cường rau củ và thực phẩm giàu chất xơ, vận động thường xuyên, duy trì cân nặng phù hợp, hạn chế thịt chế biến sẵn và tránh hút thuốc là những việc có ích cho sức khỏe lâu dài. Tuy nhiên, lối sống lành mạnh không thể thay thế lịch nội soi được bác sĩ chỉ định.

Nếu xuất hiện máu trong phân, thay đổi thói quen đại tiện kéo dài, đau bụng dai dẳng, thiếu máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đi khám, ngay cả khi trước đó đã cắt polyp.

Cắt polyp đại tràng là bước quan trọng giúp giảm nguy cơ ung thư, nhưng không tạo ra sự miễn nhiễm tuyệt đối. Điều quan trọng nhất sau thủ thuật là biết rõ loại polyp đã cắt, đọc kết quả giải phẫu bệnh và tái khám đúng lịch. Theo dõi đầy đủ giúp phát hiện sớm tổn thương mới hoặc tổn thương còn sót, từ đó giảm nguy cơ bỏ lỡ những bất thường đáng lo ngại.