Cuộc hành quân trong đêm của người miền Tây và nỗi lo 'rớt toa'

Chị Bông chuẩn bị "hành trang" là phần cơm nấu mang theo chỉ có 2 con cá khô đi TP.HCM khám bệnh - Ảnh: THANH HUYỀN

Tại Bến xe khách Cà Mau, đúng 20h, chiếc xe giường nằm 34 chỗ mang biển kiểm soát 50H-559.70 của nhà xe Giáp Diệp chuyển bánh rời bến. Trên xe, hơn 20 giường là người bệnh và người nhà nằm kín.

Hành trình hơn 350km từ Cà Mau lên TP.HCM kéo dài đằng đẵng suốt gần 8 tiếng đồng hồ. Bà Nguyễn Thị Mỹ Diệp - Giám đốc Công ty TNHH Vận tải thương mại Giáp Diệp - chia sẻ rằng giá vé từ Cà Mau lên TP.HCM thông thường là 250.000 đồng, nhưng riêng bệnh nhân đi khám nhà xe giảm xuống còn 200.000 đồng. Vào các ngày 15 và 30 âm lịch hằng tháng, nhà xe tiếp tục giảm thêm 50% giá vé.

3h36 sáng, chiếc xe đò chở bệnh nhân và người nhà cập cổng Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 (TP Thủ Đức). Hơn nửa số hành khách trên xe nặng nề xách đồ, vội bước xuống. Ông Trần Phước Đức (53 tuổi, ngụ xã Hồ Thị Kỷ, tỉnh Cà Mau - tên của bệnh nhân và người nhà đã được thay đổi) - một bệnh nhân u phổi đang chuẩn bị vào đợt thuốc thứ 9 - lầm lũi bước theo dòng người.

Ông Đức ly dị vợ hơn 20 năm, một mình làm lụng nuôi hai đứa con trai khôn lớn. Hai con đi làm công nhân ở Bình Dương thu nhập bấp bênh, ông ở quê bám vào 1ha vuông tôm nhưng mấy năm nay thất bát triền miên. Từ sau Tết đến nay, phát hiện u phổi, ông trút sạch 200 triệu đồng tiền tích góp cả đời để lên thành phố trị bệnh.

Lần này, trong túi đã cạn kiệt, ông cầm số thứ tự 53 bác sĩ cho từ đợt trước, vào lấy máu xong là leo thẳng lên khu mổ, trải manh chiếu rách nằm vật vờ ngoài hành lang bệnh viện để chờ đến sáng hôm sau vào thuốc, không dám bỏ ra 150.000 đồng thuê nhà trọ.

Không chỉ có những chuyến xe đêm từ cực Nam Tổ quốc, từ miệt vườn Đồng Tháp, hành trình của những phận người đi tìm sự sống cũng nhọc nhằn không kém.

Một buổi sáng giữa tháng 10, phóng viên Tuổi Trẻ có mặt tại trạm chờ xe buýt ở trung tâm TP.HCM, chứng kiến anh Nguyễn Minh Long (37 tuổi, ngụ xã Chợ Gạo, tỉnh Đồng Tháp) gục mặt xuống chiếc túi xách đựng quần áo, thở dốc từng cơn.

Long mắc ung thư xoang hàm di căn phổi giai đoạn 4, cơ thể gầy rộc. Vừa trải qua chặng xe đò gần 2 tiếng từ quê lên bến xe, trước mặt anh vẫn còn chặng xe buýt kéo dài hơn một giờ đồng hồ nữa mới tới Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2.

Hầu hết thời gian di chuyển trên đường, anh Long đều gục mặt xuống vì đau đớn, mệt mỏi - Ảnh: MẬU TRƯỜNG

Ngồi sát bên chồng, chị Lê Thị Hiền, người vợ 47 tuổi, kể dù lịch hẹn hóa trị đợt thứ 9 còn hai ngày nữa mới đến nhưng hai vợ chồng phải tranh thủ khăn gói lên thành phố từ sáng sớm trước đó 2 ngày.

Chị Hiền lý giải bằng một nỗi sợ thường trực mang tên "rớt toa": "Trước lúc truyền hóa chất, bác sĩ phải kiểm tra sức khỏe, thử máu kỹ lắm. Nếu cơ thể suy kiệt, hồng cầu bạch cầu tụt hoặc gan thận không ổn là bị hoãn ngay, phải chờ đợt sau. Thà mình chịu lên sớm một, hai ngày, tốn thêm vài trăm ngàn tiền trọ để ảnh nghỉ ngơi lấy lại sức, còn hơn để bị "rớt toa" rồi tốn bạc triệu quay về".

Giá vé xe khách từ Chợ Gạo lên TP.HCM là 100.000 đồng/vé, nhờ chính sách giảm 50% cho người bệnh của nhà xe Tân Lập Thành nên vé của anh Long chỉ còn 50.000 đồng. Nhưng từng đồng chắt bóp ấy chẳng thấm tháp vào đâu so với chi phí anh chị đã và còn phải bỏ ra trong hành trình sinh tử phía trước.

Đưa chồng vào phòng nằm nghỉ tại khu nhà trọ trong "làng ung thư thu nhỏ" trên đường 225B, phường Tân Phú, TP Thủ Đức, chị Hiền liền xách mấy chiếc hộp nhựa đi bộ dọc con hẻm để tìm điểm phát cơm, cháo từ thiện.

Nhờ tấm lòng thơm thảo của các tổ chức từ thiện, hai vợ chồng chị Hiền cũng bớt khó khăn nhờ những cuốc xe ôm miễn phí, những tô cháo, phần cơm không tốn tiền - Ảnh: MẬU TRƯỜNG

Sáng sớm hôm sau, cuộc chiến thực sự mới bắt đầu bên trong khuôn viên Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2. Hàng ngàn con người chen chúc nhau từ sảnh đón tiếp đến các hành lang chuyên khoa.

Đến lượt, anh  Long và chị Hiền bước vào phòng bác sĩ. Cầm kết quả thăm khám, bác sĩ thông báo một tin mừng: khối u đang đáp ứng thuốc tốt, chưa cần đổi phác đồ. Nhưng vị bác sĩ cũng giải thích thêm, hiện có loại thuốc điều trị trúng đích sinh học tốt hơn nhiều, ít tác dụng phụ hơn, song chi phí lên tới khoảng 20 triệu đồng cho một lần vô thuốc.

Nghe đến con số 20 triệu, anh Long nhìn chị Hiền. Chị Hiền chỉ biết im lặng, vội quay mặt chỗ khác, tránh ánh nhìn như van lơn của chồng. Cuối cùng, hai vợ chồng đành ngậm ngùi ký giấy tiếp tục phác đồ hóa trị thông thường.

Và vật vờ chờ thêm 6 tiếng đồng hồ sau, đến 15h, cầm tờ kết quả ghi chữ "Đủ điều kiện", chị Hiền như trút được gánh nặng vì có nghĩa chồng chị được vô thuốc. Chuyến đi không bị uổng phí, không bị "rớt toa". Ngày hôm sau, anh Long sẽ được truyền thuốc.

Tương tự, anh Trần Trung Tính (xã Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau) là một cán bộ công tác trong ngành điện lực, mắc ung thư trực tràng giai đoạn 4 đã di căn. Suốt 3 năm ròng rã, anh đã trải qua 43 lần truyền hóa chất tại TP.HCM. Bệnh tật khiến anh phải phẫu thuật cắt bỏ một phần ruột và đeo túi hậu môn nhân tạo bên hông.

"Ba năm qua, dù có bảo hiểm y tế thanh toán 80% nhưng chi phí tự trả cùng tiền đi lại, ăn ở đã ngốn sạch hơn 400 triệu đồng tui dành dụm. Mỗi chuyến đi đi về về của hai vợ chồng nhẹ nhất cũng mất 1,6 triệu tiền xe đò, ăn uống, chưa tính tiền thuốc đặc trị.

Kiệt quệ rồi! Dưới quê không có đất đai vườn tược gì để bán, chỉ còn duy nhất cái nền nhà cắm dùi, nếu bán nốt thì vợ con ra sao…", anh Tính ngước mắt nhìn lên hàng cây trong sân bệnh viện, bỏ lửng câu nói.

Chuyến xe từ Cà Mau đi TP.HCM hơn nửa xe là bệnh nhân và người nhà đi khám bệnh - Ảnh: THANH HUYỀN

Ông Trần Phước Đức phải mang theo cơm ăn để giảm chi phí - Ảnh: THANH HUYỀN

Để hiểu hơn cuộc sống của những bà con từ miền Tây lên TP.HCM khám chữa bệnh, phóng viên Tuổi Trẻ tìm về quê nhà của họ. Giữa cái nắng trưa hiếm hoi của những cơn mưa dầm dai dẳng tháng 10, men theo con đường bê tông ven bờ kênh ở ấp Kinh Giữa (xã Khánh Hưng, tỉnh Cà Mau), chúng tôi về căn chòi của chị Nguyễn Thị Bông (48 tuổi).

Cái chòi tạm bợ ấy rộng chưa đầy 12m2 dựng nhờ trên khoảnh đất của người em ruột. Bên trong không gian ẩm thấp, u tối ấy chỉ kê vừa hai chiếc giường gỗ ọp ẹp. Một chiếc để hai mẹ con chị ngủ, chiếc còn lại dùng làm nơi tiếp khách kiêm bàn ăn.

Chị Bông làm mẹ đơn thân của cô con gái mới 9 tuổi. Ngày ngày chị xin vào làm cá thuê ở cảng cá thị trấn Sông Đốc. Mỗi ngày chị kiếm được khoảng 100.000 đồng tiền công, chắt chiu nuôi con gái năm nay bước vào lớp 3.

Mới đây chị phát hiện mình bị ung thư vú. Dù có bảo hiểm y tế đúng tuyến hỗ trợ một phần, nhưng chi phí cho hai lần phẫu thuật cắt bỏ khối u và những đợt điều trị hóa chất suốt 3 tháng ròng rã tại TP.HCM đã ngốn sạch hơn 40 triệu đồng.

Ấy là số tiền mà họ hàng, hàng xóm thương tình quyên góp cho chị được 5 triệu đồng, phần còn lại chị phải cắn răng đi gõ cửa vay mượn khắp nơi.

"Người ta thương tình cho mượn không lấy lãi, nhưng nhìn vào căn chòi này, nhiều đêm tui thức trắng suy nghĩ, bệnh còn đó, nợ còn đó, không biết mần chi để trả", chị Bông nghẹn ngào.

Nghiệt ngã hơn, các kết quả kiểm tra gần đây cho thấy chị Bông tiếp tục xuất hiện thêm khối u trong tử cung và nang thận. Bác sĩ chỉ định phải phẫu thuật sớm, nhưng người mẹ đơn thân đành buông xuôi mặc cho số phận vì nghèo.

Rời Cà Mau, chúng tôi tìm về xã Thạnh Phú (tỉnh Đồng Tháp) để thăm lại gia đình anh Nguyễn Minh Long và chị Lê Thị Hiền. Men theo bờ mương rợp bóng dừa xiêm, căn nhà của anh chị hiện ra trơ trọi.

Căn nhà lợp tạm bằng vài cây tràm, che tạm những tấm manh của gia đình anh Long - Ảnh: MẬU TRƯỜNG

Đó là một túp lều tạm bợ được dựng lên bằng những thân tràm khẳng khiu, mái và vách che bằng những tấm bạt ni lông chắp vá, nền đất lồi lõm sình lầy mỗi khi mưa.

Chị Hiền kể lại, mảnh đất này rộng 5m ngang do mẹ ruột chị cắt cho khi hai người về ở với nhau. Chị từng lỡ dở một lần đò, có ba đứa con riêng. Anh Long khi ấy là một chàng trai trẻ chịu thương chịu khó, cảm phục tấm lòng người phụ nữ tảo tần mà nguyện gắn bó trọn đời dù chưa từng có một đám cưới hay một tờ giấy đăng ký kết hôn.

Hai vợ chồng bảo ban nhau làm lụng: chị thức khuya dậy sớm nấu xôi, làm bánh đem ra chợ bán, anh Long xin làm nhân viên bảo vệ trong khu công nghiệp. Hai người dành dụm từng đồng bạc còm và đã tập kết được một ít gạch cát, dự định sang năm sẽ khởi công xây một căn nhà tường nho nhỏ để che mưa che nắng.

Thế nhưng, vào cuối năm 2025, Long liên tục bị những cơn đau nhức răng dữ dội hành hạ. Anh đến một phòng khám tại Mỹ Tho, được bác sĩ chỉ định nhổ răng. Nhổ đến chiếc răng thứ 4 mà cơn đau vẫn buốt thấu tận óc, hàm sưng to biến dạng.

Đến khi lên bệnh viện tuyến trên tại TP.HCM kiểm tra chuyên sâu, hai vợ chồng bàng hoàng đón nhận bản án nghiệt ngã: Long mắc ung thư xoang hàm giai đoạn 4, tế bào ác tính đã di căn vào phổi. Mọi dự định về tương lai, về một mái nhà đàng hoàng sụp đổ.

Toàn bộ số tiền gần 100 triệu đồng mà hai vợ chồng chắt chiu lần lượt đội nón ra đi theo các toa thuốc và những đợt xạ trị, hóa chất. Không còn tiền làm nhà, anh Long chặt những cây tràm quanh vườn, chị Hiền đi xin những tấm bạt cũ về quây tạm thành chiếc chòi trú ngụ.

Không chỉ đẩy những hộ nghèo vào cảnh bần cùng, bệnh nan y còn là "cơn ác mộng" tài chính đối với cả những gia đình có kinh tế tương đối ổn định ở miền Tây.

Trường hợp của gia đình chị Đ.T.V.K. (43 tuổi, ngụ Cần Thơ) là một minh chứng xót xa. Cha chị K. từng là cán bộ nhà nước về hưu, mẹ chị - bà L.T.T.L. (64 tuổi) - ở nhà làm vườn.

Vợ chồng bà L. sở hữu một khu vườn trù phú tại xã Thạnh Hòa với hơn 200 gốc măng cụt cổ thụ và hàng chục cây dâu hạ châu trĩu quả. Đây từng là nguồn thu nhập đáng mơ ước ở miệt vườn sông nước Cần Thơ.

Tuy nhiên, từ tháng 9-2025, khi bà L. phát hiện khối u ác tính ở đoạn cuối ống mật và bắt đầu chuỗi ngày điều trị kéo dài tại Bệnh viện Chợ Rẫy, toàn bộ khối tài sản tích cóp cả một đời của gia đình bắt đầu tan biến.

Dù bảo hiểm y tế đã hỗ trợ thanh toán 2 lọ thuốc đặc trị, gia đình vẫn phải tự chi trả 1 lọ với số tiền lên tới 44 - 45 triệu đồng mỗi đợt vào thuốc. Chi phí đi lại, khám chữa bệnh mỗi tháng gia đình bà L. tiêu tốn gần 60 triệu đồng.

Chị K. chia sẻ, may nhờ cha mẹ có của cải để dành từ xưa, nhưng gia đình cũng phải cắn răng bán bớt đất đai hương hỏa, rút toàn bộ sổ tiết kiệm dưỡng già và bán sạch số vàng dành dụm từ thời trẻ để đổi lấy từng liều thuốc, bảo vệ sự sống cho mẹ.

Bà L. cho hay sau mỗi đợt hóa trị bà đều bị nôn ói, ăn uống không ngon - Ảnh: CA LINH

Bức tranh kiệt quệ ấy lặp lại ở khắp các miền quê châu thổ. Ông Trần Phước Đức ở Cà Mau, sau khi tiêu sạch 200 triệu đồng tích lũy từ những vụ trúng tôm trước đây, đang tính đến nước phải bán nốt mảnh đất duy nhất để có tiền theo đuổi đợt vô thuốc thứ 10.

Còn anh Trần Trung Tính ở Đầm Dơi sau 3 năm tiêu tốn hơn 400 triệu đồng dù có bảo hiểm y tế chi trả 80%, nay đã hoàn toàn "trắng tay", buộc phải xin chuyển tuyến về địa phương chữa bệnh vì không còn khả năng vay mượn thêm bất kỳ đồng nào để trụ lại TP.HCM.

Bà L. mệt mỏi nằm sau xe sau khi điều trị đợt 2 không diễn ra do chưa có thuốc uống - Ảnh: CA LINH

Bà L. cùng bà T. (áo đen) ngồi chờ đến lượt khám tại Bệnh viện Chợ Rẫy - Ảnh: CA LINH

Bà L. được người cháu là bà T. đưa vào khu khám bệnh của Bệnh viện Chợ Rẫy - Ảnh: CA LINH

Mời bạn đọc xem tiếp bài 2: 'Bệnh nhân miền Tây chiếm bao nhiêu phần trăm trong bệnh viện lớn ở TP.HCM?' vào lúc 13h30 ngày hôm nay 2-11. Xin chân thành cảm ơn!