Đột nhiên ngủ ngáy, có lúc ngừng thở: Dấu hiệu sức khỏe không nên bỏ qua

Ngủ ngáy to và ngưng thở khi ngủ không chỉ làm giấc ngủ kém chất lượng, mà còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nếu không được phát hiện và điều trị - Ảnh: AI

Ngáy là hiện tượng khá phổ biến, xảy ra khi luồng không khí đi qua đường hô hấp làm rung các mô mềm ở vùng họng trong lúc ngủ. Tuy nhiên, ngáy to kèm những khoảng ngừng thở bất thường cần được chú ý hơn, đặc biệt khi người ngủ thường xuyên thức giấc, thở hổn hển hoặc mệt mỏi vào ban ngày.

Theo Mayo Clinic, ngáy không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh lý nghiêm trọng và không phải ai ngáy cũng mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ. 

Vì sao đột nhiên ngủ ngáy, thậm chí có lúc ngừng thở?

Một trong những nguyên nhân cần xem xét là hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Tình trạng này xảy ra khi các cơ ở vùng họng giãn ra quá mức trong lúc ngủ, khiến đường thở bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn từng lúc. Không khí khó đi qua, hơi thở có thể ngừng trong những khoảng thời gian ngắn rồi xuất hiện trở lại.

Khi nhận thấy lượng không khí đi vào cơ thể giảm, não có thể kích hoạt phản ứng đánh thức rất ngắn để người bệnh thở lại. Người ngủ đôi khi không nhớ mình đã tỉnh giấc, nhưng người nằm cạnh có thể nhận thấy họ ngừng thở, sau đó thở mạnh, khịt mũi hoặc có tiếng nghẹn. 

Những đợt gián đoạn lặp lại nhiều lần khiến giấc ngủ bị chia cắt và người bệnh không được nghỉ ngơi đầy đủ.

Những yếu tố có thể khiến tiếng ngáy xuất hiện hoặc nặng hơn, bao gồm:

Tăng cân hoặc thừa cân, béo phì: Mô mỡ quanh cổ và đường hô hấp có thể làm đường thở hẹp hơn, tăng nguy cơ ngáy và ngưng thở khi ngủ.

Nghẹt mũi: Dị ứng, cảm lạnh hoặc tình trạng tắc nghẽn mũi có thể khiến việc hít thở khi ngủ khó khăn hơn.

Uống rượu trước khi ngủ: Rượu có thể làm các cơ vùng họng giãn nhiều hơn, khiến tiếng ngáy hoặc tình trạng tắc nghẽn đường thở nặng thêm.

Nằm ngửa khi ngủ: Ở một số người, tư thế này khiến lưỡi và các mô mềm dễ dịch chuyển về phía sau, làm hẹp đường thở.

Đặc điểm giải phẫu và tuổi tác: Cấu trúc đường thở, kích thước amidan và những thay đổi liên quan đến tuổi có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh.

Các yếu tố trên không giải thích được mọi trường hợp. Nếu một người trước đây ít ngáy nhưng gần đây bắt đầu ngáy to, kèm những cơn ngừng thở được người bên cạnh quan sát thấy, không nên mặc định nguyên nhân chỉ là mệt mỏi hoặc nằm sai tư thế.

Dấu hiệu cần chú ý không chỉ xuất hiện vào ban đêm

Người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ có thể không nhận ra những lần ngừng thở của chính mình. Một số dấu hiệu vào ban ngày có thể gợi ý giấc ngủ đang bị gián đoạn, chẳng hạn như: Buồn ngủ nhiều vào ban ngày, khó tỉnh táo khi làm việc, đau đầu khi thức dậy vào buổi sáng, khô miệng hoặc đau họng sau khi ngủ dậy, khó tập trung, dễ cáu gắt hoặc cảm thấy mệt mỏi dù đã ngủ đủ thời gian.

Những biểu hiện này không đặc hiệu và cũng có thể do thiếu ngủ hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Tuy nhiên, khi xuất hiện cùng tiếng ngáy to và những khoảng ngừng thở, chúng là lý do đáng để đi khám.

Việc khám sức khỏe định kỳ cũng rất hiệu quả trong phát hiện bệnh sớm - Ảnh minh họa

Khi nào cần đi khám và làm gì để bảo vệ sức khỏe?

Nếu người thân nhận thấy bạn thường xuyên ngừng thở khi ngủ, hoặc bạn thức giấc trong trạng thái nghẹn, thở hổn hển, nên đặt lịch khám sớm. Không nên chờ đến khi xuất hiện mệt mỏi nghiêm trọng mới tìm kiếm sự trợ giúp.

Bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng, tiền sử sức khỏe và các yếu tố nguy cơ. Tùy trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định đo giấc ngủ tại nhà hoặc tại cơ sở y tế. Phương pháp này giúp theo dõi nhịp thở và các chỉ số cần thiết trong lúc ngủ để xác định có ngưng thở khi ngủ hay không, đồng thời đánh giá mức độ nghiêm trọng.

Nếu được chẩn đoán mắc bệnh, phương pháp điều trị sẽ phụ thuộc vào mức độ và tình trạng cụ thể. Một số người có thể được khuyên điều chỉnh cân nặng nếu thừa cân, hạn chế rượu, bỏ thuốc lá và thay đổi tư thế ngủ. 

Với những trường hợp cần điều trị chuyên biệt, bác sĩ có thể chỉ định thiết bị tạo áp lực dương liên tục (CPAP) để giữ đường thở mở trong lúc ngủ hoặc lựa chọn phương pháp phù hợp khác. Không nên tự mua thiết bị hay sử dụng dụng cụ chống ngáy thay cho việc chẩn đoán.

Trong thời gian chờ khám, người bệnh có thể ghi lại thời điểm xuất hiện tiếng ngáy, mức độ buồn ngủ ban ngày và những lần người thân quan sát thấy ngừng thở. Nếu thuận tiện, thông tin từ người ngủ cùng có thể giúp bác sĩ hiểu rõ hơn về triệu chứng.

Đặc biệt, nếu buồn ngủ đến mức có nguy cơ ngủ gật khi lái xe, người bệnh không nên tiếp tục lái xe cho đến khi được đánh giá và kiểm soát tình trạng này. Ngưng thở khi ngủ chưa được điều trị có thể làm giảm khả năng tập trung và phản ứng, đồng thời liên quan đến nguy cơ cao hơn về tăng huyết áp, đột quỵ và bệnh tim mạch.