Lời khuyên cho những người thích ăn bún

Bún riêu, bún bò, bún cá, bún mọc, bún chả… là những món ăn quen thuộc trong thực đơn của nhiều gia đình Việt. Một bát bún nóng hổi vừa tiện lợi, dễ ăn, vừa có thể kết hợp nhiều loại thịt, cá, rau xanh. Thế nhưng, nếu ngày nào cũng ăn bún, bạn có thể cần chú ý hơn đến khẩu phần, lượng muối trong nước dùng và những món ăn kèm.

Không phải cứ ăn bún thường xuyên là có hại cho sức khỏe. Điều quan trọng là ăn thế nào để bữa ăn đủ chất, không quá nhiều tinh bột, chất béo hay muối. Dưới đây là một số lưu ý dành cho bạn:

1. Đừng nghĩ một bát bún chỉ có tinh bột nên ăn bao nhiêu cũng được

Bún được làm chủ yếu từ gạo, cung cấp carbohydrate, nguồn năng lượng cho cơ thể. Tuy nhiên, ăn một bát bún lớn, thêm nhiều bún ở lần gọi thứ hai hoặc ăn kèm các món giàu tinh bột khác có thể khiến tổng lượng carbohydrate trong bữa ăn tăng lên đáng kể.

Với người khỏe mạnh, nhu cầu tinh bột phụ thuộc vào mức độ vận động, tuổi tác và tổng năng lượng cần thiết mỗi ngày. Vì vậy, không có một lượng bún cố định phù hợp với tất cả mọi người.

Đặc biệt, người mắc đái tháo đường cần quan tâm đến lượng carbohydrate trong mỗi bữa vì chất này có thể làm tăng đường huyết. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), kiểm soát khẩu phần và kết hợp thực phẩm giàu carbohydrate với protein, rau củ là những nguyên tắc hữu ích trong xây dựng bữa ăn cho người bệnh. CDC hướng dẫn lập kế hoạch bữa ăn cho người mắc đái tháo đường.

Nếu thường xuyên ăn bún vào buổi sáng, bạn nên chọn khẩu phần vừa phải, không mặc định phải ăn một bát thật lớn mới đủ no. Người cần kiểm soát đường huyết nên điều chỉnh lượng bún theo kế hoạch dinh dưỡng và hướng dẫn của nhân viên y tế.

2. Đừng chỉ ăn bún với nước dùng mà quên bổ sung protein và rau xanh

Một bát bún có thể cung cấp năng lượng nhưng chất lượng dinh dưỡng còn phụ thuộc vào những thành phần đi kèm. Nếu bát bún chủ yếu là sợi bún và nước dùng, ít thịt, cá, đậu phụ hoặc rau xanh, bữa ăn có thể chưa cân đối.

Bạn có thể ưu tiên bún cá có cá và rau, bún riêu có thêm đậu phụ, hoặc bún bò với lượng thịt phù hợp. Nếu ăn bún chả, hãy ăn kèm rau sống được sơ chế an toàn và chú ý lượng chả nướng, nước chấm.

Rau xanh giúp bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất; còn thịt nạc, cá, trứng hoặc đậu phụ cung cấp protein. Kết hợp đa dạng các nhóm thực phẩm sẽ giúp bữa ăn cân bằng hơn so với việc chỉ tập trung vào lượng bún.

Tuy nhiên, đừng vì muốn ăn đủ chất mà gọi thêm quá nhiều thịt chiên, chả rán hoặc các loại topping nhiều mỡ. Cách chế biến cũng ảnh hưởng đáng kể đến tổng năng lượng của bữa ăn.

3. Ăn bún nước, đừng có thói quen uống cạn cả bát nước dùng

Nước dùng là phần tạo nên hương vị đặc trưng của nhiều món bún. Nhưng để có vị đậm đà, người nấu có thể sử dụng muối, nước mắm, bột nêm và các loại gia vị khác. Vì vậy, một bát bún có thể chứa lượng natri đáng kể, tùy công thức và khẩu phần.

Ăn nhiều natri trong thời gian dài có thể góp phần làm tăng huyết áp, từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ khuyến nghị giảm lượng natri bằng cách hạn chế thực phẩm và món ăn chứa nhiều muối, đồng thời sử dụng ít nước sốt và gia vị mặn hơn. CDC hướng dẫn giảm natri trong chế độ ăn.

Do đó, khi ăn bún nước, bạn không nhất thiết phải uống cạn nước dùng chỉ vì tiếc. Có thể thưởng thức một lượng vừa phải, hạn chế chan thêm nước mắm hoặc các loại gia vị mặn khi món ăn đã đủ đậm đà.

Người bị tăng huyết áp hoặc mắc bệnh thận cần đặc biệt chú ý đến lượng muối trong khẩu phần, đồng thời tuân thủ hướng dẫn dinh dưỡng riêng nếu được bác sĩ yêu cầu hạn chế natri.

4. Đừng để bún chả, bún đậu trở thành bữa ăn quá nhiều dầu mỡ

Không phải món bún nào cũng có thành phần dinh dưỡng giống nhau. Bún cá, bún riêu, bún bò và bún chả có thể khác đáng kể về lượng chất béo, năng lượng và muối, tùy nguyên liệu và cách chế biến.

Chẳng hạn, bún đậu có thể đi kèm đậu phụ chiên, chả cốm, nem rán và nhiều loại thịt chế biến. Bún chả thường có thịt nướng và nước chấm; còn một số loại bún cá sử dụng cá chiên thay vì cá hấp hoặc nấu.

Nếu thường xuyên ăn các món này, bạn có thể điều chỉnh bằng cách chọn phần thịt nạc hơn, giảm món chiên rán, ăn lượng vừa phải với các món nhiều mỡ và bổ sung thêm rau xanh.

Bạn không cần phải từ bỏ hoàn toàn món bún yêu thích. Thay đổi cách gọi món và khẩu phần thường thực tế hơn so với việc kiêng khem quá mức rồi nhanh chóng quay lại thói quen cũ.

5. Đừng chủ quan với rau sống và những quán bún không bảo đảm vệ sinh

Rau sống, rau thơm và giá đỗ là những món ăn kèm quen thuộc trong nhiều hàng bún. Tuy nhiên, thực phẩm sống nếu không được rửa và bảo quản đúng cách có thể mang vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc các tác nhân gây bệnh khác.

Khi ăn ngoài hàng, bạn nên ưu tiên cơ sở có khu chế biến sạch sẽ, thực phẩm được bảo quản phù hợp, bún và thức ăn chín được đặt riêng với nguyên liệu sống. Rau ăn sống cần được làm sạch an toàn; nếu không chắc chắn về vệ sinh, lựa chọn rau đã được nấu chín sẽ thận trọng hơn.

Nếu mua bún về nhà, nên ăn khi còn nóng và tránh để thức ăn ở nhiệt độ phòng quá lâu. Thức ăn thừa cần được bảo quản lạnh kịp thời, sau đó hâm nóng kỹ trước khi ăn. Không nên dựa hoàn toàn vào mùi vị để đánh giá độ an toàn của thực phẩm.

Đặc biệt, đừng vì thấy quán đông khách hoặc bát bún trông hấp dẫn mà bỏ qua những dấu hiệu vệ sinh đáng ngờ.

6. Đừng mặc định ăn bún thay cơm mỗi ngày là đã có chế độ ăn lành mạnh

Nhiều người thích ăn bún vào buổi sáng vì nhanh gọn, dễ mua và dễ ăn. Thói quen này không có gì đáng lo ngại nếu tổng thể chế độ ăn vẫn đa dạng, đủ chất và phù hợp với nhu cầu của cơ thể.

Tuy nhiên, nếu cả ngày bạn thường xuyên ăn những món chủ yếu làm từ gạo, ít rau xanh, ít trái cây và ít nguồn protein đa dạng, chế độ ăn có thể mất cân đối. Việc đổi từ cơm sang bún không tự động khiến khẩu phần trở nên lành mạnh hơn, bởi cả hai đều có thể cung cấp lượng carbohydrate đáng kể.

Bạn có thể luân phiên bún với phở, miến, bánh mì, cơm hoặc các món ăn sáng khác; đồng thời chú ý bổ sung rau, trái cây và nguồn protein phù hợp. Nếu ăn bún thường xuyên, hãy thay đổi nguyên liệu và cách chế biến thay vì ngày nào cũng chọn một món nhiều dầu mỡ hoặc quá mặn.

Tóm lại, người thích ăn bún không nhất thiết phải bỏ món ăn quen thuộc này. Hãy chú ý khẩu phần, ăn kèm đủ rau và protein, hạn chế nước dùng quá mặn cùng các món chiên rán, đồng thời lựa chọn hàng quán bảo đảm vệ sinh. Một bát bún ngon vẫn có thể nằm trong chế độ ăn lành mạnh nếu bạn biết cân đối cả bữa ăn và thực đơn trong ngày.

(Ảnh minh họa: Internet)